Bilang pagpasidungog sa kabuhi nga ginhalad sang mga baganihan kag martir sang pumuluyong Pilipino, ang ginbilin nila nga mga armas kag katungdanan sa subong hugot nga ginkuha sang mga bag-ong usbong nga mga kadre, hangaway, aktibista kag masa nga nagasulong sang handum para sa pungsodnon nga kahilwayan kag demokrasya.

Ginakilala sang rebolusyonaryong kahublagan ang ila pagka-baganihan. Subong nga semana, Abril 17-24, ginalunsar sang National Democratic Front of the Philippines (NDFP) ang Semana sang Pagdumdom kag Pagpasidungog sa Mga Baganihan kag Martir sang Pumuluyong Pilipino.

Sang nagligad nga tuig, pila ka puluan ka kadre sang Partido kag Pulang hangaway kag kumander sang BHB ang namartir sa pagpakig-away sa pasista-teroristang rehimen Marcos. May pila ka kaupod nga nagtaliwan sa balatian kag ginabatyag ukon napatay sa prisohan. Tubtob sa ila katapusan nga ginhawa, tampad sila nga naga-alagad sa pumuluyo.

Mga huwaran nga lider kag kumander

Si Kaupod Luis Jalandoni (Ka Louie) nagtaliwan sa edad nga 90 anyos sadtong Hunyo 7, 2025 sa Utrecht, the Netherlands. Wala bisan san-o man malimtan ang mga amot niya sa pagpabaskog sang Partido kag NDFP kag sa pagpasulong sang rebolusyonaryong armadong paghimakas. Bilang anay pinuno nga negosyador kag tiglawas sang NDFP, ginakilala siya bilang malig-on nga tigtib-ong sang kalinong, internasyunalista kag rebolusyonaryo.

Ginadumdom man ang mga amot ni Patricia Corazon Casambre (Ka Alice), 79. Sa sulod sang madamo nga tinuig, naghatag siya sang mga malahalon nga kontribusyon kag nagpamuno sa lain-lain nga patag sang paghimakas. Nagtungod siya sang hilikuton sa pag-organisa, sa edukasyon, paglubad sang mga sinulat sa idalum sang Aklat ng Bayan, kag nagbulig sa negosasyon pangkalinong sang NDFP.

Sa Visayas, dako nga espasyo ang ginbayaan sang pagkamartir nanday Roberto Moises Cabales (Ka William) sang Panay kag Reynalde Erecre (Ka Amek) sang Negros Island. Sila lunsay nagapanguna nga mga lider kag kadre sang Partido kag mga kumander sang BHB sa ila mga rehiyon.

Sa Mindanao, indi malipatan sang mga imol kag mamumugon, kag sang mga Lumad, Moro kag masang mangunguma sa kaumhan ang handurawan ni Anthony Narvasa (Ka Magaw). Naghulag siya bilang organisador kag Pulang hangaway sa Northern, Southern kag sa Far South Mindanao, kon diin siya nagserbe nga nagapamuno nga kadre sang komite sang Partido.

Sa Bicol, nasilsil sa taguipusoon sang mga mangunguma kag manugkopra ang ngalan ni Roberto delos Santos (Ka Bogs/Ino) bilang ila lider kag hangaway. Madugay siya nga nagserbe sa masang Sorsoganon kag sining ulihi sa Camarines Norte.

Sa Southern Tagalog, namartir ang Pulang kumander nga si Jordan Mopon (Ka Sy). Nagserbe nga lider kumander si Mopon sang BHB-Rizal (Narciso Antazo Aramil Command) kag kagawad man sang BHB sa Southern Tagalog (Melito Glor Command).

Mga baganihan sang banwa kag mga pungsodnon nga minorya

Halin sa tribong Butbut sang Kalinga, ginhalad ni Victor Daligdig (Ka Changli) ang halos 20 ka tuig sang iya kabuhi sa pag-alagad sa mga kasubong nga Igorot kag masa sang Cordillera bilang Pulang hangaway sang BHB-Kalinga (Lejo Cawilan Command). Antes sini, myembro kag organisador siya sang Kabataang Makabayan-Demokratiko nga Alyansa ti Agtutubo iti Kordilyera nga yara sa idalum sang Cordillera People’s Democratic Front.

Maayo nga lider sang tumandok nga Mangyan-Buhid kag kumander sang BHB sa Mindoro (Lucio de Guzman Command) si Oma Dag-od (Ka Nixao). Sa hublag na siya nakatuon nga magsulat, mag-isip kag magbasa kaupod sang iban pa nga Buhid. Isa siya ka maisog kag makahason nga Pulang kumander nga wala gina-atrasan ang mga hilikuton rekoberi, reaktibasyon kag ekspansyon.

Anak sang minoryang Dulangan Manobo, ginpanday si Rosa Kian (Ka Roxanne) sa mga paghimakas sa kabukiran sang Daguma antes magpatapo sa BHB. Nagapakig-kapit-bisig siya sa mga Lumad para palayason ang mapangwasak nga mina, pagpang-troso kag mga korporasyon sa enerhiya nga naga-agaw sa ila duta nga ginpanubli. Sang mangin Pulang hangaway, ginguba niya ang duha ka pader sang paghimulos- ang patriyarkiya kag pungsodnon nga pagpamigos.

Sakripisyo sang mga tigulang kag mga pamatan-on

Wala sang edad ang kahandaon nga maghalad sang kabuhi para sa masang Pilipino. Sa nagligad nga tuig, nag-ula sang kabuhi para sa masa ang pila ka mga tigulang kag mga pamatan-on nga Pulang hangaway.

Sa Negros Oriental, naghalad sang kabuhi para sa mga Negrosanon ang magtiayon nga Pulang hangaway nga sanday Pedro Gemodo, 61, kag Juliana Arculo Gemodo, 63. Antes magpatapo sa BHB, ang magtiayon nga Gemodo duha ka dekada nga katapo sang organisasyon sang mangunguma sa Guihulngan City tubtob 2010. Tungod sa pagpang-ipit kag pagpamahog sang militar sa ila kabuhi, nagdesisyon sila nga magpatapo sa BHB.

Sa Kabankalan City sa Negros Occidental, namartir ang tatlo ka pamatan-on nga Pulang hangaway nga sanday Ritchell Verano (Ka Makoy), 26, Milky Sampini (Ka Gorting), 29, kag Joedil (Ka Junjun), 21. Nangin martir man ang anay lider-estudyante nga nangin Pulang hangaway nga si Dee Supelanas (Ka Dahlia), nga kalakip sang Tapi 7. Malip-ot man ang gintalana nga panahon sa pagsulong sang rebolusyon, wala sang katumbas ang mga amot nila sa rebolusyonaryong hilikuton sa isla.

Sa Samar, ang babaye nga pamatan-on nga si Jennifer Paclita (Ka Jenny), 18, nangin huwaran sang kalig-on. Bilang sabat niya sa mga himata nga pilit siya nga ginapasungka, matutom niya sila nga ginapahangup sang kahustuhon sang armadong paghimakas.

Ang mga martir sang pumuluyong Pilipino indi marumpag nga mga monyumento sang pungsodnon-demokratikong rebolusyon. Ginpakita nila ang indi mapagamay nga desisyon nga maghimakas kabulig sang masang Pilipino batuk sa imperyalismo, pyudalismo kag burukrata kapitalismo.

Wala sang iban nga pinakamaayo nga pagpasidungog sa ila kundi ang padayon nga usoyon ang malaba kag mabudlay nga banas padulong sa himpit nga kadalag-an. Puno sang ila rebolusyonaryong espirito, padayon nga magpanikasog sa pagsulong sang demokratikong rebolusyon sang banwa agud tugahon ang isa ka masulhay nga palaabuton.