Nagpabiling walay katin-awan ang katapusan sa gubat sa agresyon sa US ug Israel sa Iran ug Middle East bisan pa aduna nay gipirmahan sa gubyerno sa US ug Iran nga “memorandum of understanding” o MOU para sa kalinaw (Islamabad Memorandum of Understanding) niadtong Hunyo 17.

Gipirmahan nila ni Iran President Masoud Pezeshkian ug US President Donald Trump ang memorandum sa elektronikong pamaagi. Nipirma usab niini si Pakistan Prime Minister Shehbaz Sharif isip tig-endorso sa memorandum ug nagsilbing tigpataliwala sa negosasyon sa duha ka panig.

Adunay 14 ka punto ang maong memorandum. Subay niini, ipatuman ang hunong-buto sulod sa 60 ka adlaw nga maghatag-dalan sa pagtibuok sa usa ka “pinal nga kasabutan.” Lakip sa hunong-buto ang pag-atake sa Israel sa Lebanon.

Bisan pa niini, subli-subli ang hulga sa US nga mobalik sa paggubat “kon dili motuman” ang Iran sa mga kondisyon. Kini samtang mibalibad ang US aron tinuod nga pugngan ang Zionistang Israel nga mosunod sa hunong-buto sa Lebanon. Wala pay 24 ka oras sukad gipirmahan ang memorandum, giatake na sa Israel ang Lebanon.

Lakip usab sa mga nauyonan ang pag-abli sa Iran sa Strait of Hormuz ug ang pag-atras sa US sa blokeyo sa mga pantalan sa Iran. Dungan niini, giduso sa Iran nga duna silay soberanong katungod sa pagdumala sa estretso ug maningil og bayad para sa mga serbisyo sa pag-agi dinhi sa mga barko nga nagkarga ug lana. Tungod sa pag-atake sa Israel sa Lebanon, gianunsyo sa Iran ang pagsira pag-usab sa estretso (strait) niadtong Hunyo 20.

Nakuha sab sa Iran ang saad sa US nga palihukon ang mga “kaabag nga nasud sa rehiyon” nga kompletuhon ang $300 bilyon nga puhunan para sa rekonstruksyon sa nasud. Nisaad sab ang US nga tangtangon niini ang mga gipahamtang nga sangsyon sa Iran ug mopagawas ug mga “pagtugot” sa pag-eksport ug lana. Nagkasinabot sab ang duha ka nasud sa hisgutanan sa paghimo o pagpalit ug armas nukleyar sa Iran nga giingon sa US nga maoy rason sa pagpanulong niini.

Nakabutang sab sa memorandum nga “pagatahuron” sa duha ka nasud ang soberanya ug integridad sa teritoryo sa usag usa ug likayan ang pagpanghilabot sa iya-iyang kaugalingong internal nga mga hisgutanan.

Alang sa Iran, ang pagpirma sa memorandum usa ka kalampusan. Matud niini, klaro nga napakyas ang US sa gideklara niining tinguha sa gubat sa agresyon sa Iran, hinungdan nga midangat kini sa usa ka memorandum.

Ang kadaot sa gubat

Ang gubat sa agresyon sa US ug Israel sa Iran ug Middle East, nga nagsugod niadtong Pebrero 28, nilungtad ug kapin 100 ka adlaw sa wala pa ang pagpirma sa memorandum. Adunay nahitabong temporaryong paghunong sa gubat sa dihang nagkasinabot ang duha para sa 2-semana nga hunong-buto sugod Abril 8 nga unilateral nga gipalugway ni Trump niadtong Abril 21 samtang gipadayon ang mga pagpang-atake.

Sa ika-100 nga adlaw sa gubat sa agresyon niadtong Hunyo 7, nataho ang dili moubos sa 3,468 ka mga gipatay sa US-Israel sa Iran, lakip ang Supreme Leader niini nga si Ali Khamenei. Napatay sa gubat ang walo ka gagmayng bata, 376 ka mga bata ug 496 ka kababayen-an, samtang 26,500 ka indibidwal ang nasamdan. Sa mga pagpang-atake sa US-Israel sa silingang nasud sa Lebanon, niabot na sa 3,593 ang napatay samtang 10,990 ang nasamdan.

Nakalunsad ug mga kontra-atake ug pagdepensa ang Iran ug uban pang armadong pwersa nga nakiggubat batok sa agresyon. Dili moubos sa 68 ang napatay nila lakip ang 13 ka tropa sa US, 26 ka pwersa sa Zionistang Israel, ug 26 ka armadong pwersa sa mga itoy nga gubyerno sa Middle East.

Samtang, nagpadayon ang henosidyo sa Zionistang Israel sa Gaza Strip ug uban pang bahin sa giokupahang yuta sa Palestine. Atubangan kini sa napirmahang kasabutan para sa “hunong-buto” sa Hamas ug Israel niadtong Oktubre 2025 nga gipataliwalan sa US. Dili moubos sa 1,005 ka Palestino ang gipatay sa Israel sukad sa pagkapirma sa kasabutan. Sukad Oktubre 2023, kapin 71,000 ka Palestino na ang gipatay sa Israel lakip ang 20,179 ka bata.