Nagpapabilin nga waray kaseguruhan an paghuhuman han gerra nga agresyon han US ngan Israel ha Iran ngan Middle East ha luyo han ginpirmahan han gubyerno han US ngan Iran nga “memorandum of understanding” o MOU para ha kamurayawan (Islamabad Memorandum of Understanding) hadton Hunyo 17.

Ginpirmahan nira Iran President Masoud Pezeshkian ngan US President Donald Trump an memorandum ha pamaagi nga elektroniko. Nagpirma liwat dinhi hi Pakistan Prime Minister Shehbaz Sharif komo tag-endorso han memorandum ngan nagserbe nga tagpasilitar ha negosasyon han duha nga gapil.

Mayda 14 nga punto an nasering nga memorandum. Subay dinhi, magigin epektibo an ukoy-bubto ha sakob han 60 kaadlaw nga maghahagudalan ha pagbubug-os han usa nga “pinal nga kasarabutan.” Lupgop han ukoy-bubto an pag-atake han Israel ha Lebanon.

Ha luyo hini, pauru-utro an pananarhug han US nga bumalik ha pan-gegerra “kun diri magtutuman” an Iran ha mga pagsurundon. Ini samtang nadiri an US nga tinuod nga paundangon an Zionista nga Israel ngan pasundon ha ukoy-bubto ha Lebanon. Waray pa 24 kaoras tikang han pirmahan an memorandum, gin-atake na han Israel an Lebanon.

Kalakip liwat ha mga ginkasarabutan an pag-aabre han Iran ha Strait of Hormuz ngan an pag-atras han US ha blokeyo ha mga pyer han Iran. Kadungan hini, igin-insister han Iran nga mayda ini nga soberano nga katungod nga dumaraon an strait ngan mag-iimponer han kabaraydan para ha mga serbisyo han pag-agi dinhi han mga barko nga mayda karga nga lana. Tungod ha pag-atake han Israel ha Lebanon, igin-anunsyo han Iran an utro nga pagseserra ha strait hadton Mayo 20.

Nakuha liwat han Iran an saad han US nga igduduso an mga “kabakyang ha nasud han rehiyon” nga bug-uson an $300 kabilyon nga pondo para ha rekonstruksyon han nasud. Nagsaad liwat an US nga tatanggalon hini an mga igin-imponer nga sangsyon ha Iran nga magpapagawas han mga “pagtugot” ha pag-eeksport han lana. Nagkaarabuyon liwat an duha nga gapil ha karukayaknon han paghimo o pagpalit han armas nga nukleyar han Iran nga ginsesering han US nga hinungdan han pan-gegerra hini.

Nakasering liwat ha memorandum nga “igrerespeto” han duha nga nasud an soberaniya ngan integridad ha teritoryo han kada usa ngan lilikyan an panginginlabot ha kada iya internal nga mga karukayaknon.

Para ha Iran, an pagkakapirma ha memorandum usa nga kadaugan. Sering hini, klaro nga napakyas an US ha igindeklara hini nga katuyuanan han gerra nga agresyon ha Iran sanglit nahingadto ini ha usa nga memorandum.

An destroso han gerra

An gerra nga agresyon han US ngan Israel ha Iran ngan Middle East, nga nagtikang hadton Pebrero 28, nag-iha han masobra 100 kaadlaw antes an pagpirma ha memorandum. Nagkamayda han temporaryo nga lat-ang ha gerra han magkasarabot para ha duha kasemana nga ukoy-bubto tikang Abril 8 nga usahan-nga-gapil nga ginpahilawig ni Trump hadton Abril 20 samtang iginpapadayon an mga pag-atake.

Ha ika-100 kaadlaw han gerra nga agresyon hadton Hunyo 7, nahilista an diri mamenos ha 3,468 nga mga napatay han US-Israel ha Iran, kaupod na an Supreme Leader hini nga hi Ali Khamenei. Napatay ha gerra an walo nga puya, 376 nga mga bata ngan 496 nga kababayin-an, samtang 26,500 nga indibidwal an nasamaran. Ha mga pag-atake han US-Israel ha kasapit nga nasud han Lebanon, inabot na ha 3,593 an napatay samtang 10,900 an nasamaran.

Nakaglansar han mga kontra-atake ngan pagdedepensa an Iran ngan iba pa nga armado nga pwersa nga naato ha gerra nga agresyon. Diri mamenos ha 68 an napatay nira kalakip an 13 nga tropa, 26 nga pwersa han Zionista nga Israel, ngan 26 nga armado nga pwersa han mga niyutiyo nga gubyerno ha Middle East.

Samtang, nagpapadayon an henosidyo han Zionista nga Israel ha Gaza Strip ngan iba nga parte han okupado nga katunaan han Palestine. Ha luyo ini han ginpirmahan nga kasarabutan para ha “ukoy-bubto” han Hamas ngan Israel hadton Oktubre 2024 nga ginpasilitar han US. Diri mamenos ha 1,005 na nga mga Palestino an ginpatay han Israel tikang han ginpirmahan an kasarabutan. Tikang Oktubre 2023, masobra 71,000 nga Palestino na an ginpatay han Israel kalakip na an 20,179 nga bata.