Nagmartsa sa Mendiola ang mga progresibong grupo niadtong Hunyo 8 aron kundenahon ang 25 ka tuig nga pagpaantus sa Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) sa minilyong mga Pilipino. Ubos niining balaod, nahimong ikatulo ang Pilipinas sa adunay pinakamahal nga kuryente sa tibuok Asia.

Gipasa ang EPIRA niadtong Hunyo 8, 2001 taliwala sa niadto’y taas nga presyo sa kuryente ug dili lig-on nga suplay. Giingon nga tinguha niini nga pakunhuron ang presyo pinaagi sa kompetisyon, pagbahin-bahin sa generation, transmission, distribution, ug supply, ug pagresolba sa dakong utang sa National Power Corporation (NAPOCOR).

Gitukod ang NAPOCOR isip korporasyon sa gubyerno niadtong 1936 aron maghimo ug magpadagan sa mga pasilidad sa kuryente, ilabi na sa mga hilit nga dapit. Pag-abot sa Disyembre 2000, nikabat sa ₱900 bilyon ang utang niini, tungod kay misulod kini sa mga kasabutan nga pabor sa mga pribadong kumpanya (gitawag nga mga independent power producer) sa panahon sa rehimeng Ramos. Subay niining mga kontrata, obligado ang NAPOCOR nga magbayad sa 70–100% sa kuryente bisan pa 20–40% lang ang aktwal nga nagamit. Dugang niini, gisalo sa NAPOCOR ang gasto sa lana ug ang pag-usab-usab sa baylohay sa piso ug dolyar, nga nagpasamot sa pagkaalkansi niini.

Niadtong 2002, napugos si Gloria Macapagal-Arroyo nga usabon ang mga kontrata tungod sa kaylap nga protesta. Pero tungod sa dakong utang ug presyur gikan sa Asian Development Bank, World Bank, ug Japan Bank for International Cooperation, nahimo pa gihapong balaod ang EPIRA.

Ubos sa balaod, gitugotan ang dagkong kumpanya nga manag-iya og mga kumpanya para sa produksyon ug distribusyon sa kuryente. Kadaghanan sa mga planta nga nagprodyus og kuryente gipanag-iyahan sa dagkong burgesyang kumprador sama nila Ramon Ang, Enrique Razon, Manny Pangilinan, mga Aboitiz, Ayala ug Lopez. Nanguna ang San Miguel Corporation nga adunay 22.4% sa national grid, gisundan sa Aboitiz nga adunay 21.75%.

Samtang naganansyahan ang mga pribadong kumpanya, nagpabiling dako ang utang sa NAPOCOR, nga anaa sa ₱262 bilyon niadtong Hunyo 2025. Nagkamahal sab og samot ang bayranan taliwala sa dili istable nga suplay sa kuryente sa nasud.

Patung-patong nga bayranan

Ubos sa EPIRA, gitukod ang gitawag nga Wholesale Electricity Spot Market (WESM), kung asa gapalit ang mga distribyutor og kuryente. Gitugotan ang mga distribyutor, sama sa Meralco, nga ipasa sa mga konsyumer ang ilang gasto. Lakip niini ang system loss charge o bayranan para sa kuryente nga nawala tungod sa daan ug guba nga imprastruktura, kawat sa kuryente, ug mga kakulang sa pagdumala. Sa ingon niining sistema, gabayad ang mga konsyumer para sa kuryente nga wala nila nagamit.

Dugang palas-onon sa mga konsyumer ang 12% Value-Added Tax (VAT) nga gipahamtang dili lang kausa, kondili managlahi sa matag bahin sa bayranan—produksyon, transmisyon, distribusyon, pagmetro, suplay, ug bisan sa system loss charge.

Gipalig-on sab sa EPIRA ang cross-subsidy scheme diin ang mga konsyumer, imbes nga ang gubyerno, ang nagsalo sa subsidyo para sa mga kabos ug uban pang angay untang tubagon sa estado sama sa diskwento sa senior citizen, pagbayad sa utang sa NAPOCOR ug uban pa. Kining mga bayranan gipasa isip “pass-through charges” o mga bayad nga ginakolekta sa mga kumpanya sa distribusyon sama sa Meralco para sa nagkalain-laing ahensya ug power supplier.

Pagpakigbisog para sa maki-masang serbisyo

Kinahanglan nga padayong ibutyag ug ibasura ang EPIRA, nga walay dala kundili kalisod ug kadaot sa katawhan ug sa ekonomiya sa miaging 25 ka tuig. Hangtud gigunitan sa dagkong kumpanya sa burgesya kining estratehikong industriya, walay magbag-o sa nasinati nga mahal ug palpak nga serbisyo sa kuryente. Ang pakigbisog para ibasura ang EPIRA kabahin sa mas lapad nga pagbatok sa pribatisasyon, deregulasyon, ug liberalisasyon nga gipahamtang sa International Monetary Fund ug World Bank, pipila ka dekada na ang milabay.

Pinaagi lang sa pagdaog sa demokratikong rebolusyong bayan ug pagtukod sa diktadurya sa proletaryado, tinuod nga mapatindog ang industriya sa kuryente nga magsilbi sa katawhan. Sa bag-ong demokratikong gubyerno, ipaasdang ang nasudnong industriyalisasyon, diin ang tanang serbisyong katilingbanon, lakip ang kuryente, mahimong alang sa kaayuhan sa katawhan. Pagatangtangon ang monopolyo sa mga burukratang kapitalista, mga burgesyang komprador ug langyawng kapitalista sa mga industriya ug ipaubos kini sa pagdumala sa gubyerno sa katawhan.