Iginpapadanas han niyutiyo nga rehimen Marcos ha kadelikaduhan ngan peligro han imperyalista nga gerra han US an mga lokal nga gubyerno ha paglalansar han Inter-Agency Territorial Defense Operations Exercise (iTDOEx). Usa ini nga war games han Armed Forces of the Philippines (AFP) nga gintatahuban han bansag nga “militar-sibilyan nga pagbubligay ha panahon han grabe nga krisis ngan kalamidad.”

Ha ilarum hini, “magbibinuligay” an mga lokal nga gubyerno (tikang barangay tubtub prubinsya), mga sibilyan nga ahensya, ngan mga unipormado nga pwersa han rehimen sugad han AFP, Philippine National Police, Bureau of Fire Protection, Philippine Coast Guard, Philippine Air Force, ngan Office of Civil Defense. Pangandam kuno ini ha pagbaton ha mga pan-gawas nga tarhug kalakip an pag-atake ha baybayon, kontra-impiltrasyon ngan misayl nga pag-atake, ngan mga kumplikado nga kalamidad ngan krisis. Ginpapahugot hini an kontrol han US tubtub ha lebel han lokal nga gubyerno.

Nakabalayan ngan kaparte han Comprehensive Archipelagic Defense Concept (CADC) han AFP an ITDOEx. Igintatanyag han AFP an CADC para kunuhay ha proteksyon han exclusive economic zone han Pilipinas ha Palawan (diin pirmihan an presensya han mga barko nga Amerikano ngan Chinese), ngan ha Batanes (nga plano himuon nga base han US tungod ha distansya hini ha Taiwan).

Nakabalayan an CADC ha mas hiluagan nga “archipelagic defense strategy” han US nga nagduso para ha paglalatag han sistema han mga misayl ngan kanyon ha gintawag hini nga “first island chain.” Ginpapayungan ini han agresibo ngan mas hiluagan pa nga Indo-Pacific Security Strategy.

Ha Zamboanga Peninsula ngan Panay

Syahan nga iginlansar han rehimen US-Marcos an ITDOEx ha Zamboanga Peninsula nga ginsundan diri pala maiha han pagpapahiara ha isla han Panay. An duha nga rehiyon kalakip ha mga katunaan nga pinakahirani ha Palawan, nga magseserbe nga suporta ha prubinsya ha panahon nga bumuto an imperyalista nga gerra nga US kontra China.

Hadton Disyembre 12, 2025, iginlansar an pinakasyahan nga ITDOEx nga gintawag nga Exercise Kalazamsur 01-2025 ha Zamboanga del Sur. Ginhimo ini ha Igat Island ha bungto han Margosatubig diin nagpartisipar an mga sibilyan nga ahensya ngan lokal nga gubyerno ha unom nga bungto.

Kahuman hini, nagpagawas an Regional Peace and Order Council han Zamboanga Peninsula han usa nga resolusyon hadton Enero agud ilansar an ITDOEx ha iba nga prubinsya ngan igbalayan an usa nga war games ha lebel han rehiyon ha ilarum han Kalasag Zampen. Kasumpay hini, ginhimo an mga war games ha Zamboanga del Norte hadton Pebrero, Zamboanga Sibugay hadton Marso ngan nakatalaan an war games ha lebel han rehiyon ha ikatulo nga kwarter han 2026.

Hadton Hunyo 16-17, iginlansar an ITDOEx Pag-ugyon 2026 ha Iloilo ha payong han igin-gawas nga Executive Order No. 2025-111 han lokal nga gubyerno. Ginhimo an war games ha mga bungto han Miag-ao ngan San Joaquin ha Iloilo, kundi lupgop han ginsamok hini an bungto han Guimbal ngan an Anini-y ngan Hamtic ha Antique.

Hini nga mga war games, ginamit han mga sarakyan ngan bokis de gerra, mga helikopter, kanyon ngan iba pa nga armas an AFP. Nag-aningal liwat an magliya nga mga tunog han “simulated” o reyalistiko nga senaryo han mga pag-atake, nga nagdurot han sobra nga kahadlok ha mga tawo. Yukut-yukot nga indibidwal an ginpapartisipar ha kada aktibidad ngan naggastos han milyun-milyon kapiso para hini.

Kahadlok ngan kabaraka

Nagdudurot hin dako nga kahadlok ngan kabaraka an ITDOEx ha mga komunidad. “Pangangandam” an war games ha senaryo han pagbuto han gerra, nga yana ginsusulsulan han imperyalismo nga US ha Asia Pacific kontra ha karibal nga China.

Imbes nga batunon han rehimen US-Marcos an nahiaaguman nga krisis ha ekonomiya, naghihimo ini han magastos ngan kanugon nga war games nga nagsasamok ha kinabuhi ngan pakabuhian han katawhan. Ha usa nga pagpapahiara, gintalapas han AFP an katungod han mga estudyante han gamiton an usa nga unibersidad ha Iloilo komo hugdonan han helikopter ngan sentro han ebakwasyon.

Dugang hini, ginkokondisyon han war games an hunahuna han mga Pilipino nga an pamaagi gud la han pagdedepensa ha mga kadagatan han nasud ha West Philippine Sea pinaagi han pan-gegerra ha China. Kinahanglan igsalikway han katawhan an ITDOEx ngan depensahan an nasyunal nga soberaniya han Pilipinas ha pag-iinsister nga ibasura an diri pantay nga mga panmilitar nga kasarabutan, palayason an tropa ngan bungkagon an mga base militar (EDCA site) han US ha nasud.