Nagmartsa ha Mendiola an mga progresibo nga grupo hadton Hunyo 8 agud kundenahon an 25 katuig nga pagpapakuri han Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) ha milyun-milyon nga Pilipino. Ha ilarum hini nga balaud, nagin ikatulo an Pilipinas ha mayda pinakamahal nga kuryente ha bug-os nga Asya.

Iginsabalaud an EPIRA hadton Hunyo 8, 2001 atubangan han hadto hitaas nga presyo han kuryente, ngan diri madig-on nga suplay. Ginsesering nga katuyuanan hini nga pahimub-on an presyo pinaagi han kompetisyon, pagbubulag han generation, transmission, distribution, ngan supply, ngan pagresolba ha dako nga utang han National Power Corporation (NAPOCOR).

Igintukod an NAPOCOR komo pan-gubyerno nga korporasyon hadton 1936 agud magtindog ngan magpadalagan han mga pasilidad han kuryente, labina na ha mga tay-aw nga lugar. Pag-abot han Disyembre 2000, inabot ha ₱900 kabilyon an utang hini, tungod kay sinulod ini ha mga kasarabutan nga pabor ha mga pribado nga kompaniya (gintawag nga mga independent power producers) hadton panahon han rehimen Ramos. Ha ilarum hini nga mga kontrata, obligado an NAPOCOR nga baydan an 70-100% han kuryente bisan kun 20-40% la an aktwal nga nagagamit. Dugang pa dinhi, ginbaton hini an gastos ha lana ngan pagbabag-o han balyuay han piso ngan dolyar, nga mas nagpagrabe pa ha pagkalugi hini.

Hadton 2002, napiritan hi Gloria Macapagal-Arroyo nga rebisahon ini nga mga kontrata tungod ha hiluagan nga protesta. Dugang dinhi, tungod ha dako nga utang ngan presyur tikang ha Asian Development Bank, World Bank, ngan Japan Bank for International Cooperation, hul-os nga nagin balaud an EPIRA.

Ha ilarum han balaud, gintutugutan an dagko nga kompaniya nga manag-iya han mga kompaniya para ha produksyon ngan distribusyon han kuryente. Kadam-an ha mga planta nga nagpoprodyus han kuryente katin han dagko nga kumprador burgesya sugad nira Ramon Ang, Enrique Razon, Manny Pangilinan, mga Aboitiz, Ayala ngan Lopez. Nangunguna an San Miguel Corporation nga mayda 22.4% han national grid, kasunod an Aboitiz nga mayda 21.75 nga porsyento.

Samtang naganansya an mga pribado nga kompaniya, nagpapabilin nga hitaas an utang han NAPOCOR, nga aada ha ₱262 kabilyon hadton Hunyo 2025. Tikamahal liwat an sukot ha butnga han diri istable nga suplay han kuryente ha nasud.

Luun-luon nga sukot

Ha ilarum han EPIRA, igintukod an gintawag nga Wholesale Electricity Spot Market (WESM), diin napalit an mga distribyutor han kuryente. Gintutugutan an mga distribyutor, sugad han Meralco, nga ipasa ha mga konsyumer an ira gastos. Kalakip dinhi an system loss charge o sukot para ha kuryente nga nawawara durot han daan ngan ruba nga imprastraktura, pangangawat, ngan mga pagkukulang ha pag-administrar. Ha sugad hini nga sistema, nagbabayad an mga konsyumer para ha kuryente nga waray nira magamit.

Dugang nga paras-anon han mga konsyumer an 12% nga Value-Added Tax (VAT) nga igin-iimponer diri la usa kabeses, kundi burublag ha kada parte han sukot—produksyon, transmisyon, distribusyon, pagmemetro, suplay, ngan bisan ha system loss charge.

Ginpadig-on liwat han EPIRA an cross-subsidy scheme kun diin an mga konsyumer, imbes nga an gubyerno, an nagbabaton ha subsidiyo para ha kablas ngan iba pa nga kinahanglan ginbabaton han estado sugad han diskwento ha senior citizen, pagbabayad han utang han NAPOCOR ngan iba pa. Iginpapasa ini komo “pass-through charges” o mga kabaraydan nga ginkokolekta han mga kompaniya ha distribusyon sugad han Meralco para ha magkalain-lain nga ahensya ngan power suppliers.

Pag-ato para ha makamasa nga serbisyo

Kinahanglan padayon nga ibuksas ngan ibasura an EPIRA, nga waray dara kundi pag-inantos ngan destroso ha katawhan ngan ha ekonomiya ha nakalabay nga 25 katuig. Tubtub nga katin han dagko nga kompaniya han burgesya ini nga estratehiko nga industriya, waray magbabag-o ha nahiaaguman nga mahal ngan palpak nga serbisyo ha kuryente. An pakigbisog para igbasura an EPIRA kaparte han mas hiluag nga pag-ato ha pribatisasyon, deregulasyon, ngan liberalisasyon nga igin-imponer han International Monetary Fund ngan World Bank nga pira kadekada na an nakalabay.

Ha pagdaug gud la han demoktratiko nga rebolusyon han katawhan ngan pagtukod han diktadura han proletaryado, tinuod nga matutukod an industriya han kuryente nga magseserbe ha katawhan. Ha bag-o nga demokratiko nga gubyerno, ipapasulong an nasyunal nga industriyalisasyon, kun diin tanan nga pankatilingban nga serbisyo kalakip an kuryente magigin para ha kapulsanan han katawhan. Tatanggalon an monopolyo han mga burukrata kapitalista, mga kumprador burgesya ngan langyaw nga kapitalista ha mga industriya ngan igpapailarum ini ha administrasyon han gubyerno han katawhan.