Ginapaganoy sang papet nga rehimen Marcos sa kahalitan kag peligro sang imperyalistang gyera sang US ang mga lokal nga gobyerno sa paglunsar sang Inter-Agency Territorial Defense Operations Exercise (ITDOEx). Isa ini ka war games sang Armed Forces of the Philippines (AFP) nga ginatabunan sang panawag nga “pagbuligay militar-sibilyan” sa panahon sang grabe nga krisis kag kalamidad.

Sa idalum sini, “magabuligay” ang mga lokal nga gobyerno (halin barangay tubtob probinsya), mga sibilyan nga ahensya, kag mga unipormadong pwersa sang rehimen kasubong sang AFP, Philippine National Police, Bureau of Fire Protection, Philippine Coast Guard, Philippine Air Force, kag Office of Civil Defense. Paghanda kuno ini sa pagsabat sa mga pangguwa nga pamahog lakip ang pagsalakay sa baybayon, kontra-impiltrasyon kag pag-atake nga misayl, kag mga kumplikado nga kalamidad kag krisis. Ginapahugot sini ang kontrol sang US tubtob sa lebel sang lokal nga gobyerno.

Nakabalay kag kabahin sang Comprehensive Archipelagic Defense Concept (CADC) sang AFP ang ITDOEx. Ginalibod sang AFP ang CADC para kuno sa proteksyon sang exclusive economic zone sang Pilipinas sa Palawan (kon diin pirme ang presensya sang mga barko sang Amerikano kag Chinese), kag sa Batanes (nga plano nga himuon nga hedkwarter sang US tungod sa kalapiton sini sa Taiwan).

Nakabalay ang CADC sa mas masangkad nga “archipelagic defense strategy” sang US nga nagtulod para sa paglatag sang sistema nga mga misyal kag kanyon sa ginatawag sini nga “first-island chain.” Ginapanyungan ini sang agresibo kag mas masangkad pa nga Indo-Pacific Security Strategy.

Sa Zamboanga Peninsula kag Panay

Una nga ginlunsar sang rehimen US-Marcos ang ITDOEx sa Zamboanga Peninsula nga ginsundan sini lang sang paghanas sa isla sang Panay. Ang duha ka rehiyon kalakip sa mga kadutaan nga pinakalapit sa Palawan, nga magaserbe nga suporta sa probinsya sa panahon nga maglupok ang imperyalistang gyera sang US kontra China.

Sadtong Disyembre 12, 2025, ginlunsar ang pinakauna nga ITDOEx nga gintawag nga Exercise Kalazamsur 01-2025 sa Zambaonga del Sur. Ginpatigayon ini sa Igat Island sa banwa sang Margosatubig kon diin nagpakigbahin ang mga sibilyan nga ahensya kag lokal nga gobyerno sa anum ka banwa.

Pagkatapos sini, nagpaguwa ang Regional Peace and Order Council sang Zamboanga Peninsula sang isa ka resolusyon sadtong Enero agud ilunsar ang ITDOEx sa iban nga probinsya kag ibalay ang isa ka lebel sang rehiyon nga war games sa idalum sang Kalasag Zampen. Kaangot sini, ginpatigayon ang mga war games sa Zamboanga del Norte sadtong Pebrero, Zamboanga Sibugay sadtong Marso kag natalana ang lebel-rehiyon nga war games sa ikatatlo nga kwarto sang 2026.

Sadtong Hunyo 16-17, ginlunsar ang ITDOEx Pag-ugyon 2026 sa Iloilo nga ginpayungan sang ginpaguwa nga Executive Order No. 2025-111 sang lokal nga gobyerno. Ginpatigayon ang war games sa mga banwa sang Miag-ao kag San Joaquin sa Iloilo, apang sakop sang gingamo sini ang banwa sang Guimbal, kag ang Anini-y kag Hamtic sa Antique.

Sa mga war games nga ini, naggamit sang mga salakyan kag barko pang-gyera, mga helikopter, kanyon kag iban pa nga armas ang AFP. Nagalanog man ang mga magahod nga mga tunog sang “simulated” ukon matuod nga senaryo sang mga pag-atake, nga nagtuga sang grabe nga kahadlok sa mga tawo. Linibo ka indibidwal ang ginpapartisipar sa kada aktibidad kag naggasto sang minilyon ka piso para diri.

Kahangawa kag pagkabahala

Nagtuga sang dako nga kahangawa kag pagkabahala ang ITDOEx sa mga komunidad. Ang war games “paghanda” sang senaryo sang paglupok sang gyera, nga subong ginsulsolan sang imperyalismong US sa Asia Pacific kontra sa karibal nga China.

Imbes nga sabton sang rehimen US-Marcos ang ginaagum nga krisis sa ekonomiya, nagapatigayon ini sang magasto kag uyang nga war games nga nagagamo sa kabuhi kag palangabuhian sang pumuluyo. Sa isa ka paghanas, ginlapas sang AFP ang kinamatarung sang mga estudyante sang gamiton ang isa ka unibersidad sa Iloilo bilang hugpaan sang helikopter kag sentro sang ebakwasyon.

Dugang diri, ginkundisyon sang war games ang panghuna-huna sang mga Pilipino nga ang solo nga pamaagi sa pagdepensa sa mga kinamatarung sang pungsod sa West Philippine Sea paagi lang sa pagpang-gyera sa China. Dapat nga isikway sang pumuluyo ang ITDOEx kag pangapinan ang pungsodnon nga sobereniya sang Pilipinas sa paggiit nga ibasura ang indi patas nga mga kasugtanan militar, palayason ang tropa kag bungkagon ang mga base militar (EDCA site) sang US sa pungsod.