Agbugbuggo ti ima ni Ferdinand Marcos Jr kadagiti maibunbunannag nga anomalya ken korapsyon kanaig kadagiti proyekto a flood control. Parparwaren na nga awan ti kainaigan na kadagitoy ken agpampammarang pay nga interesado iti panagpasungbat kadagiti agtatakaw ti pondo.

Kas ti panagaramat idi ti rehimen Duterte iti “matrix” dagiti kano drug lord a pulitiko, ar-aramaten ni Marcos laban kadagiti kakumpetisyon na iti pondo ti umili ti maysa a listaan dagiti napili ken limitado a kontraktor a sangkot kadagiti naanomalya a proyekto. Nagitakder isuna ti maysa kano nga independyente a komisyon tapno agiyaramid ti “imbestigasyon” ngem iyad-adayo na daytoy iti mata ti publiko.

Naibutaktak ti kinauneg ken kinalawa ti sistemiko ken sistematiko a korapsyon iti amin a tukad ken suli ti burukrasya ti estado. Naibulgar kadagiti panagdengngeg iti Kongreso ken Senado ti sabwatan ti Malacañang, dagiti kongresista, senador, kontraktor ken upisyal ti Department of Public Works and Highways (DPWH), uray ti Commission on Audit ken dagiti bangko tapno igupen ken ibulsa ti binilyon a pondo ti umili. Naibunannag ti panagpadakkel ti gatad dagiti proyekto, panagaramat ti substandard a materyales, saan a panangkumpleto ken panangiyulat ti awan wenno “ghost projects.”

Palalo a nakigtot ti publiko iti ladawan ti ginasgasut a milyon a kwarta a naikarga kano kadagiti maleta ken maitultulod kadagiti balay ni Zaldy Co, kongresista a makin-iggem ti nabileg a Committee on Appropriations ken tauhan ni House Speaker Martin Romualdez. Limmatak ti barayuboy ti pamilya Discaya ken dagiti annak dagiti kontraktor a nakaala ti ginasgasut a proyekto nga imprastruktura. Inbunannag dagiti kunniber nga inhinyero iti DPWH ken distrito ti Bulacan nu kasano nga agdadata nga agkakaut kadagiti bingay da dagiti senador a da Chiz Escudero, Jinggoy Estrada ken Joel Villanueva.

Uray anya ti aramiden ni Marcos, saan a mailibak nga isuna ti puon ken gapu ti agal-alingasaw a kunniber ti gubyerno na. Ti upisina na ti mangimatmaton ken mangiyun-una iti panangbukel ken panangipinal iti nailyan a badyet nga inaramid a pagbagasan dagiti burukrata. Iti panagbukel pay laeng ti badyet, sigsiguraduen nan ti bingay na iti langa ti confidential and intelligence funds, pondo para iti Maharlika Fund ken pondo para iti unprogrammed allocations (UA) nga agserserbi a bukod na a pork barrel.

Higante ti pondo nga UA ni Marcos, manipud iti istorikal nga ₱807 bilyon idi 2023, ₱731 bilyon idi 2024 ken manamnama nga ₱363 bilyon iti 2025.

Iti baet ti 2022 ken 2025, nagilatang ni Marcos ti ₱545 bilyon para iti 9,855 proyekto a pang-flood control. Nasurok 6,000 kadagitoy ti naibutaktak a palpak, panangulit ti dati a proyekto ken saan a kumpleto. Dagitoy a proyekto ket inkeddeng ti upisina ti pangulo ken dagiti kalihim dagiti departamento iti proseso pay laeng ti panangbukel ti National Expenditure Program. Sakbay a naiserra ti nailyan a badyet, naisingit dagiti kongresista ken senador ti nayon ken dakdakkel pay a kurakot ti bassit a grupo iti Kongreso ken bicameral committee conference ti Kongreso ken Senado. Pinirmaan ni Marcos dagiti badyet tapno agbalin a linteg daytoy.

Daytoy Oktubre, inbunannag met iti Kongreso ni Rep. Antonio Tinio, mangibagi ti ACT Teachers Party-list, a saan a bumaba iti 3,700 nayon a proyekto nga agbalor ti ₱214.4 bilyon ti inaprubaran ni Marcos mismo ken napondoan manipud iti iggem na a pondo nga UA idi 2023-2025.

Basar iti upisyal a datos ti mismo nga estado, inlatang ni Marcos iti DPWH ti ₱61.4 bilyon ti UA idi 2023 para iti 1,889 proyekto ken ₱153 bilyon idi 2024 para iti 1,811 proyekto. Ti kadakkelan a paset wenno ₱141 bilyon ket para kadagiti proyekto a flood control, bayat a ti nabati ket para iti panangtarimaan kadagiti kalsada ken dagiti multi-purpose a pasdek. Kaadwan kadagiti ginastosan ti pondo a UA ni Marcos ket masarakan kadagiti rehiyon ti Central Luzon, Calabarzon ken iti Cebu, dagiti lugar a sentro ti imbestigasyon gapu kadagiti palpak ken ghost projects.

Sakbay daytoy, naibutaktak metten babaen ti espesyal nga ulat ti Philippine Center for Investigative Journalism nga immawat ni Marcos ti ₱21 milyon manipud iti dua a kontraktor kas kontribusyon iti kandidatura na idi 2022, a labsing kadagiti pagannurotan ti reaksyunaryo nga eleksyon.