Nagapanghugas sang kamot si Ferdinand Marcos Jr sa nagakabuyagyag nga mga anomaliya kag korapsyon angot sa mga proyektong flood control. Ginapaguwa niya nga wala siya sini nakahibalo kag nagapakuno-kuno pa nga interesado sa pagpasabat sa mga kawatan sang pondo.

Kaangay sa paggamit sang rehimen Duterte sa “matrix” sadto sang kuno mga drug lord nga pulitiko, ginagamit ni Marcos batuk sa iya mga ka-kumpetisyon sa pondo sang banwa ang isa ka listahan sang mga pinili kag limitado nga mga kontraktor nga imbolbado sa mga maanomaliya nga proyekto. Nagtukod siya sang isa kuno ka independyente nga komisyon para magpatigayon sang “imbestigasyon” pero ginpalayo ini niya sa mata sang publiko.

Hungod nga nabuyagyag ang kadalumon kag kalaparon sang sistematikong korapsyon sa tanan nga lebel kag bahin sang burukrasya sang estado. Nabulgar sa mga pag-hearing sa Kongreso kag Senado ang kunsabuhay sang Malacañang, mga kongresista, senador, kontraktor kag opisyal sang Department of Public Works and Highways (DPWH), kag bisan sang Commission on Audit kag mga bangko para higupon kag ibulsa ang binilyon nga pondo sang banwa. Nabuyagyag ang pagpahabok sang balor sang mga proyekto, paggamit sang substandard nga mga materyal, indi pagkumpleto kag pag-report sang wala nagaluntad ukon ghost nga mga proyekto.

Nabuksas sa publiko ang laragway sang ginatos ka milyon nga kwarta nga kuno ginsulod sa mga maleta kag gindul-ong sa mga balay ni Zaldy Co, kongresista nga nagauyat sang gamhanan nga komite sa appropriations kag tinawo ni House Speaker Martin Romualdez. Nangin matingkad ang luho sang pamilya Discaya kag mga anak sang mga kontraktor nga nakamonopolyo sang ginatos ka proyektong imprastruktura. Ginbuyagyag sang mga korap nga inhinyero sa DPWH kag distrito sang Bulacan kon paano garapalan nga nagpanghuthot sang ila parte ang mga senador nga sanday Chiz Escudero, Jinggoy Estrada kag Joel Villanueva.

Ano pa man ang himuon ni Marcos, indi mapanginwala nga siya ang pinakapuno sang naga-alisngaw nga korapsyon sang iya gobyerno. Ang iya opisina ang nagadumala kag nagapanguna sa paghimo kag pagpinal sa pungsodnon nga badyet nga ginhimo nga bulugasan sang mga burukrata. Sa paghimo pa lang sang badyet, ginapaseguro na niya ang iya bahin sa dagway sang confidential and intelligence funds, pondo para sa Maharlika Fund kag pondo para sa unprogrammed allocations (UA) nga nagaserbe nga kaugalingon niya nga pork barrel. Higante ang pondo nga UA ni Marcos, halin sa makasaysayan nga ₱807 bilyon sadtong 2023, ₱731 bilyon sadtong 2024, kag ginasigahum nga ₱363 bilyon sa 2025.

Sang 2022 kag 2025, nagtalana si Marcos sang ₱545 bilyon para sa 9,855 proyektong pang-flood control. Sobra 6,000 sini ang nabuyagyag nga palpak, pagsulit sang daan nga proyekto kag indi kumpleto. Gintalana ang mga ini sang opisina sang presidente kag mga tiglikom sang mga departamento sa proseso pa lang sang paghimo sang National Expenditure Program. Antes sirhan ang pungsodnon nga badyet, ginsingit sang mga kongresista kag senador ang dugang kag mas dalagko pa nga kurakot sa gamay nga grupo sa Kongreso kag bicameral committee conference sang Kongreso kag Senado. Ginpirmahan ni Marcos ang badyet para mangin layi na ini.

Sining Oktobre, ginbuyagyag sa Kongreso ni Rep. Antonio Tinio, tiglawas sang ACT Teachers Party-list, nga indi magnubo sa 3,700 dugang nga proyekto nga nagabalor sang ₱214.4 bilyon ang gin-aprobahan ni Marcos mismo kag ginpondohan halin sa ginauyatan niya nga pondo nga UA sadtong 2023-205.

Sandig sa opisyal nga datos mismo sang estado, gintalana ni Marcos sa DPWH ang ₱61.4 bilyon sang UA sadtong 2023 para sa 1,889 proyekto kag ₱153 bilyon sadtong 2024 para sa 1,811 proyekto. Ang pinakadako nga bahin ukon ₱141 bilyon para sa mga proyektong flood control, samtang ang nabilin para sa pagkumpuni sang mga karsada kag mga multi-purpose nga bilding. Kalabanan sa mga gingastuhan sang pondo nga UA ni Marcos makita sa mga rehiyon sang Central Luzon kag Calabarzon, kag sa Cebu, mga lugar nga sentro sang imbestigasyon tungod sa mga palpak kag ghost nga proyekto.

Antes sini, nabuyagyag man paagi sa ispesyal nga report sang Philippine Center for Investigative Journalism nga nagbaton si Marcos sang ₱21 milyon halin sa duha ka kontraktor bilang kontribusyon sa iya kandidatura sadtong 2022, lapas sa mga pagsulundan sang reaksyonaryong eleksyon.