Awan sarday ti panagdalluyon ti tignay protesta laban iti korapsyon ken burukrata kapitalismo ti rehimen US-Marcos. Iti nadumaduma a paset ti pagilyan, tuloy-tuloy dagiti walkout, rali ken martsa kadagiti eskwelaan, komunidad, pabrika ken upisina. Nainget nga ipekpeksa ti umili nga agrigrigat ken agsagsagaba ti napalaus a pungtot da iti higante a panagtakaw dagiti kunniber iti reaksyunaryo a gubyerno iti binilyon a piso a pondo ti umili.

Iti pananglagip iti maika-53 anibersaryo ti linteg militar ti diktadura a Marcos idi Setyembre 21, ginasut a ribo ti naglayus kadagiti kalsada ti Manila ken dadduma pay a syudad. Tapno batikusen ni Marcos kas utek iti likod ti korapsyon ken naanomalya a flood control projects, pinullo a ribo ti nagmartsa agturong idiay Mendiola. Umaw-aweng ti pukkaw da agingga idiay Malacañang. Bimtak ti saanen a malapdan a pungtot ti umili, nangruna dagiti kabataan. Sinabat isuda ti brutal a panagipawil dagiti bantay a pulis.

Iti direkta a mandar ni Marcos a pawilan dagiti agtutubo ken umili a nagipeksa ti arungaing ken nagipakita ti unget, agngarngaryet a dimmarup dagiti de-batuta ken armado a pulis. Immaweng dagiti putok ti paltog ken panagbettak ti tirgas. Binomba ti danum ken agsusumbangir a pinidot da dagiti raliyista ken asinoman a matyempoan da. Maysa a mangmangged ti naidasay iti kalsada iti panagpaltog dagiti pulis. Saan a bumaba iti 277, karaman dagiti manopulo a menor de edad ti naitantan iti nadumaduma nga istasyon ti pulis, ken iligal a naibalud, naabuso, natortyur ken napilaan ti anya la dita a kaso.

Inpamatmat ni Marcos ti pasista a pangil na iti gandat a kigtoten ti umili ken lapdan ti panagdakkel pay dagiti tignay protesta da iti kalsada. Pinarwar ti Malacañang a ti “riribuk” idiay Mendiola ket aramid ti “sumagmamano a sugsog” iti gandat a waraen ti intar ti umili. Kaniwas iti gagem ni Marcos, ad-adda a nagkaykaysa ti umili. Ti pukkaw para iti panangwayawaya iti Mendiola 277 ket ad-adda a nangreppet iti nadumaduma a sektor—dagiti estudyante, nakurapay iti syudad, mangmangged, adagiti abugado, tao’t simbaan, mangmangged iti kultura ken dadduma pay.

Imbes a mapabutngan, ad-adda a bimmara ti rikna ti umili laban iti korapsyon ken kunniber ti rehimen Marcos. Iti simmaruno nga al-aldaw ken lawlawas, ad-adda pay nga immadu dagiti estudyante a rimwar kadagiti klase da ken dimmar-ay kadagiti rali iti uneg ken ruar dagiti kampus—manipud iti amianan a Luzon agingga Mindanao. Dandani awan ti aldaw a limmabas iti napalabas a lawlawas nga awan ti tignay-protesta tapno ipadanon ti pukkaw ti umili nga agdawdawat ti hustisya ken umaw-awag a baliwan ti bulok a sistema.

Iti sango ti agtultuloy a panagdalluyon ti tignay-protesta, doble ti gaed tatta ti rehimen Marcos a pakalmaen ti pungtot ti umili babaen kadagiti ubbaw ken pabuya nga imbestigasyon. Ngem gapu ta saan a maiparparang iti publiko ti imbestigasyon ti naawagan nga “independyente a komisyon,” ad-adda laeng a pumigpigsa ti pammati ti umili a maysa laeng daytoy a pamuspusan tapno kaluban ti pudno a kinasaknap ken pudno nga utek ti korapsyon—ni mismo a Marcos ken dagiti kaasitgan nga upisyal na. Maang-angot la unay ti umili ti bangsit innareglo dagiti agpapada a kurakot tapno makaliklik ken makalibas da iti dawdawaten ti umili a pannusa kadakwada.

Daydayyegen ti gumgumluong a pukkaw ti umili ti intero nga agar-ari a sistema. Umatibuor ti bangsit ti korapsyon iti intero a pagilyan. Umad-ado nga umad-ado ti maibulbulgar nga anomalya—manipud kadagiti flood control project agingga kadagiti rangtay ken farm-to-market road, klasrum, uray dagiti pasdek ken panagpapintas kadagiti kampo a militar, bilyun-bilyon a pondo a pang-intelidyens, iti programa a “balik-baril” ken dadduma pay. Ad-adda pay nga agtitinnudo tatta dagiti pulitiko nga agkakaribal ken agkakaalyado. Ad-adda met a kumarkaro ti panagbabangga dagiti bunggoy ti Marcos ken Duterte. Nailumlom iti lubo ti korapsyon ti Senado ken Nababbaba a Kapulungan ti Kongreso. Namulitan ti pitak ti rupa uray dagiti agindadalus.

Naan-anay a maluklukaisan ti burukrata kapitalismo ken ti pagramramutan daytoy a bulok a sistema nga imatmatonan tatta ni Marcos—ari ti korap ken numero uno a pasista a terorista. Pumigpigsa ken lumawlawa ti awag ti kadawyan nga umili tapno padisyen ken dusaen ti amin a korap a nagtakaw iti pondo ti umili, nga idadauluan ni Marcos ken ti kapada na a kunniber a ni Vice President Sara Duterte, ken gibusan ti intero a bulok a sistema a padagsen iti umili.

Bayat a pumigpigsa ti pukkaw ken panaglaban da, kasapulan nga ad-adda pay a patibkeren ti umili ti intar da tapno labanan ken paayen ti pasista nga atake ti estado. Ti naranggas a represyon ti pulis iti Mendiola ket sarming laeng ti nalawlawa ken sistematiko a panagabuso dagiti armado a pwersa ti reaksyunaryo nga estado kadagiti karbengan ti umili, iti kasyudadan ken kaaw-awayan. Tapno pagtalinaeden ti agar-ari a sistema, ar-aramaten tatta ni Marcos ti naan-anay a pwersa ti pasista nga estado. Iti mano gasut a barangay iti kaaw-awayan a kontrolado ti militar, agsusumbangir dagiti kaso ti pammapatay, iligal a panagtiliw, tortyur ken nadumaduma a panaglabsing iti karbengan-tao.

Sigurado a mapaay ti rehimen Marcos a lapdan ti agtultuloy a panagdalluyon ti tignay protesta laban iti korapsyon. Lumawlawa ken dumakdakkel ti panggimong a panagbaringkwas dagiti estudyante ken kabataan. Imet da ti regta ken determinasyon iti tignay protesta ti umili. Isuda ket ad-adda met a rumegta ken ad-adda pay nga agbalin a determinado nu agturong da saan laeng a kadagiti kalsada, nu di ket uray kadagiti iskinita kadagiti komunidad, kadagiti dalan agturong kadagiti pabrika, agingga iti kasulinekan a paset ti pagilyan.

Karit kadagiti kabataan nga itipon ti intar da iti minilyon a mangmangged ken nalawa nga intar ti masa a mala-proletaryado wenno awanan panggedan iti kasyudadan ken iti masa a mannalon iti kaaw-awayan. Kadagiti umay a lawas ken bulan, ti agar-ari a sistema ket sigurado nga ad-adda pay a dayyegen ti tignay protesta kontra iti korapsyon ken burukrata kapitalismo iti panaglawa daytoy iti intero a pagilyan ken pannakitipon ti nalawlawa pay a bilang ti umili iti kasyudadan ken kaaw-awayan.

Rumbeng nga agtalinaed nga adda iti duri ken unaan ti demokratiko a tignay protesta dagiti organisado a pwersa a nailyan demokratiko tapno siguraduen a natibker, militante ken tuloy-tuloy daytoy nga umab-abante. Nasken a saan da a mauma a riingen ti umili a ti dangadang laban iti korapsyon ket nakasilpo iti rebolusyonaryo a dangadang tapno ibagsak ti tallo a didigra nga imperyalismo, pyudalismo ken burukrata kapitalismo. Maiyabante daytoy babaen ti naunday a gubat ti umili ken armado a dangadang tapno gibusan ti sistema a malakolonyal ken malapyudal, ken ibangon ti pudno a demokratiko a gubyerno ken nawaya ken progresibo a gimong.