Kada Oktubre, laglagipen ti umili ti bulan dagiti mannalon. Tatta a tawen, igagaed ti rehimen Marcos ti panagpagwapo, kalpasan ti nasurok tallo a tawen dagiti palpak ken parigat a programa iti agrikultura. Ibilbilang isuna dagiti mannalon a numero uno a peste a nakarkaro pay ngem dagiti didigra a mangperperdi kadagiti talon ken mangparparigat iti pagbiagan da.

Iti agsasaruno a panagdalapus dagiti bagyo idi Setyembre, inkabil ti gubyerno ti danyos iti agrikultura iti konserbatibo a ₱2.3 bilyon. Kakarwan a naapektaran ditoy dagiti kapagayan. Kanaig ditoy, nagisayangkat ni Marcos ti “emergency palay procurement” tapno kano ayudaan dagiti mannalon iti pagay.

Segun kadagiti mannalon, palalo a naladawen ti programa ni Marcos gapu ta agsagsagaban dagiti mannalon tatta a panawen ti panagaani. Iti ili ti Guimba idiay Nueva Ecija, 80% ti pagay ti naani ken nailakon iti nakababbaba a presyo. Iti rekord ti Kilusang Magbubukid ng Pilipinas, nagsuwek agingga ₱7 kada kilo ti panaggatang iti nabasa nga irik bayat nga ₱13-₱14 kada kilo ti presyo ti nabilag nga irik iti nadumaduma a paset ti pagilyan.

“Ad-adda nga agrigrigat kami. Saan kamin a makalung-aw. Narigrigat pay ti kasasaad mi ngem ti nuang a nakalumlom iti kapitakan,” pablaak ti maysa a mannalon iti Guimba.

Bayat a lumlumned iti layus ken gayong-gayong ti kinakurapay, tungpa iti mannalon ti naibunannag a nasaknap a korapsyon dagiti burukrata kapitalista iti pondo ti pagilyan, partikular kadagiti proyekto a flood control ken imprastruktura. Adu a lugar iti kaaw-awayan ti palalo nga agsagsagaba kadagiti saan a napagpanunotan ken naanomalya a proyekto.

Daytoy a kinarigat ket pinakaro pay ti Rice Liberalization Law ken nasaknap a kinaawan ti daga ti mannalon. Iti maudi a konserbatibo a panagtantya ti estado, adda iti 72% a kataltalonan ti saan a naan-anay a matagtagikwa dagiti mannalon. Pinakaro daytoy ti New Agrarian Emancipation Act ken Support to Parcelization of Lands for Individual Titling a baro a pakete laeng iti bulok a Comprehensive Agrarian Reform Program.

Nasaknap ti panagpatalaw ken panagkamkam para iti panagsukat ti usar ti daga iti balangkas ti Build-Better-More (BBM), panagminas, dagiti proyekto para iti renewable wenno green energy ken dadduma pay. Amin dagitoy ket pakarwen pay ti naaramid itay nabiit a linteg a 99-year Foreign Land Lease.