Naghuhunaw hi Ferdinand Marcos Jr ha nabubuksas nga mga anomaliya ngan korapsyon kasumpay ha mga proyekto nga flood control. Ginpapagawas niya nga waray hiya kalabutan hini ngan napostura pa nga interesado ha pagpapabaton han mga parupangawat han pondo.

Sugad han paggamit han rehimen Duterte ha “matrix” hadto han kunuhay mga drug lord nga pulitiko, gin-gagamit ni Marcos kontra ha iya mga kakumpetisyon ha pondo han katawhan an usa nga listahan han mga pinili ngan limitado nga mga kontraktor nga dabi ha mga maanomaliya nga proyekto. Nagtukod hiya han usa nga kunuhay independyente nga komisyon para maghimo hin “imbestigasyon” kundi iginpahirayo niya ini ha mata han publiko.

Hul-os nga nabuksas an kahilarumon ngan kahiluagon han sistemiko ngan sistematiko nga korapsyon ha ngatanan nga balitang ngan dapit han burukrasya han estado. Nabuksas ha mga pagbista ha Kongreso ngan Senado an konsabuhay han Malacañang, mga kongresista, senador, kontraktor ngan upisyal han Department of Public Works and Highways (DPWH), ngan hasta han Commission on Audit ngan mga bangko agud higupon ngan igbursa an bilyun-bilyon nga pondo han katawhan. Nahibuksas an pagpapalobo han balor han mga proyekto, paggamit han substandard nga mga materyal, diri pagkumpleto ngan pagreport han diri naeksister o ghost nga mga proyekto.

Nabutad ha publiko an ladawan han gatus-gatos kamilyon nga kwarta nga kunuhay iginsusulod ha mga maleta ngan igindudul-ong ha mga balay ni Zaldy Co, kongresista nga nakatin ha poderoso nga komite ha appropriations ngan tawuhan ni House Speaker Martin Romualdez. Nagin landaw an kahuralwaan han pamilya Discaya ngan mga anak han mga kontraktor nga nakahakin ha gatus-gatos nga proyekto nga imprastruktura. Iginbuksas han mga korap nga inhinyero ha DPWH ngan distrito han Bulacan kun tiunan-o butaray nga nahuthot han ira malon an mga senador nga hira Chiz Escudero, Jinggoy Estrada ngan Joel Villanueva.

Anupaman an himuon ni Marcos, diri mahididiwara nga hiya an hinungdan ngan nagpupulos ha nahurak nga anomaliya han iya gubyerno. An iya upisina an nagdudumara ngan nangunguna ha pagbug-os ngan pagpipinal ha nasyunal nga badyet nga ginhimo nga huthutan han mga burukrata. Ha pagbug-os pala han badyet, ginseseguro na niya an iya parte ha porma han confidential and intelligence funds, pondo para ha Maharlika Fund ngan pondo para ha unprogrammed allocations (UA) nga nagseserbe nga kalugaringon niya nga pork barrel. Higante an pondo nga UA ni Marcos, tikang ha makasaysayan nga ₱807 kabilyon hadton 2023, ₱731 kabilyon hadton 2024, ngan ginlalauman nga ₱363 kabilyon ha 2025.

Giutan han 2022 ngan 2025, nag-alutaga hi Marcos hin ₱545 kabilyon para ha 9,855 nga proyekto nga pan-flood control. Lahos 6,000 hini an nabuksas nga palpak, pag-uutro han daan nga proyekto ngan diri kumpleto. Igintalaan ini han upisina han presidente ngan mga sekretaryo han mga departamento ha proseso pala han pagbubug-os han National Expenditure Program. Antes igserra an nasyunal nga badyet, nahilusot han mga kongresista ngan senador an dugang ngan mas dagko pa nga kawat ha guti nga grupo ha Kongreso ngan bicameral committee conference han Kongreso ngan Senado. Ginpirmahan ni Marcos an mga badyet para magin balaud ini.

Hadin Oktubre, iginbuksas naman ha Kongreso ni Rep. Antonio Tinio, tinaglawas han ACT Teachers Party-list, nga diri mamenos ha 3,700 nga dugang nga proyekto nga nagbabalor hin ₱214.4 kabilyon an gin-aprubahan ni Marcos mismo ngan ginpondohan tikang ha katin niya nga pondo nga UA hadton 2023-2025.

Basar ha upisyal nga datos han estado mismo, igin-alutaga ni Marcos ha DPWH an ₱61.4 kabilyon han UA hadton 2023 para ha 1,889 nga proyekto ngan ₱153 kabilyon hadton 2024 para ha 1,811 nga proyekto. An pinakadako nga parte o ₱141 kabilyon para ha mga proyekto nga flood control, samtang an nasasalin para ha pag-ayad han mga kalsada ngan mga multi-purpose nga bilding. Kadak-an ha mga gin-gastusan han pondo nga UA ni Marcos matatad-an ha mga rehiyon han Central Luzon ngan Calabarzon, ngan ha Cebu, mga lugar nga sentro han imbestigasyon tungod ha mga palpak ngan ghost nga proyekto.

Antes hini, nabuksas na liwat pinaagi han ispesyal nga report han Philippine Center for Investigative Journalism nga kinarawat hi Marcos hin ₱21 kamilyon tikang ha duha nga kontraktor komo kontribusyon ha iya kandidatura hadton 2022, talapas ha mga pagsurundon han reaksyunaryo nga eleksyon.