Nanghunaw si Ferdinand Marcos Jr sa nangabutyag nga mga kahiwian ug korapsyon kalabot sa mga proyektong flood control. Gipagawas niyang wala siyay kalambigitan dinhi ug nagpakaaron-ingnong interesado sa pagpanubag sa mga kawatan sa pondo.

Sama sa paggamit kanhi sa rehimeng Duterte sa “matrix” sa kunuhay mga drug lord nga pulitiko, ginagamit ni Marcos batok sa iyang mga kakumpetinsya sa pondo sa katawhan ang usa ka listahan sa mga pinili ug limitadong mga kontraktor nga nalambigit sa mga hiwi nga proyekto. Nagtukod siya og usa ka independyenteng komisyon aron kuno maghimo og “imbestigasyon” apan gitago niya kini sa mata sa publiko.

Hingpit nga nabutyag ang gilalumon ug gilapdon sa sistemiko ug sistematikong korapsyon sa tanang ang-ang ug bahin sa burukrasya sa estado. Nabutyag sa mga pagdungog sa Kongreso ug Senado ang kunsabuhay sa Malacañang, mga kongresista, senador, kontraktor ug upisyal sa Department of Public Works and Highways (DPWH), ug bisan sa Commission on Audit ug mga bangko aron higupon ug ibulsa ang binilyong pondo sa katawhan. Nabutyag ang pagpaburot sa presyo sa mga proyekto, paggamit sa substandard nga mga materyales, dili pagkumpleto ug pagtaho sa wala nagtunhay o ghost nga mga proyekto.

Nahingangha ang publiko sa mga litrato sa gatusan ka milyong kwarta nga gisulod kuno sa mga maleta ug gihatod sa mga balay ni Zaldy Co, kongresistang naggunit sa gamhanang komite sa appropriations ug tawu-tawo ni House Speaker Martin Romualdez. Nahimong tataw ang luho sa pamilyang Discaya ug mga anak sa mga kontraktor nga naghakop sa gatusan ka proyektong imprastruktura. Gibutyag sa mga korap nga inhinyero sa DPWH ug distrito sa Bulacan kung paunsa personal nga mikupit sa ilang parte ang mga senador nga silang Chiz Escudero, Jinggoy Estrada ug Joel Villanueva.

Unsaman ang himuon ni Marcos, dili malimod nga siya ang ugat hinungdan sa nangalisngaw na kahiwian sa iyang gubyerno. Ang iyang upisina ang nagdumala ug nangunay sa paghimo ug pagpinal sa nasudnong badyet nga gikawkaw sa mga burukrata. Sa paghimo pa lang sa badyet, gisiguro na niya ang iyang bahin sa porma sa confidential and intelligence funds, pondo alang sa Maharlika Fund ug pondo alang sa unprogrammed allocations (UA) nga nagsilbing kaugalingon niyang pork barrel. Daku kaayo ang pondong UA ni Marcos, gikan sa makasaysayanong ₱807 bilyon niadtong 2023, ₱731 bilyon niadtong 2024, ug gilaumang ₱363 bilyon sa 2025.

Tali sa 2022 ug 2025, naggahin si Marcos og ₱545 bilyon alang sa 9,855 proyektong pang-flood control. Lapas 6,000 niini ang nabutyag nga palpak, pagsubli sa kanhing proyekto ug dili kumpleto. Kini gipangtakda sa upisina sa presidente ug mga kalihim sa mga departamento sa proseso pa lang sa pagtibuok sa National Expenditure Program. Ayha gisirad-an ang nasudnong badyet, nasingit sa mga kongresista ug senador ang dugang ug mas daku pang kurakot sa gagmayng grupo sa Kongreso ug bicameral committee conference sa Kongreso ug Senado. Gipirmahan ni Marcos ang mga badyet aron mahimo kining balaod.

Niining Oktubre, gibutyag sa Kongreso ni Rep. Antonio Tinio, representante sa ACT Teachers Party-list, nga dili moubos sa 3,700 dugang proyekto nga nagkantidad og ₱214.4 bilyon ang giaprubahan ni Marcos mismo ug gipondohan gikan sa gunit niyang pondong UA niadtong 2023-2025.

Subay sa upisyal mismong datos sa estado, gigahin ni Marcos sa DPWH ang ₱61.4 bilyon sa UA niadtong 2023 alang sa 1,889 proyekto ug ₱153 bilyon niadtong 2024 alang sa 1,811 proyekto. Ang pinakadakung bahin o ₱141 bilyon alang sa mga proyektong flood control, samtang ang nahabilin alang sa pag-ayo sa mga kalsada ug mga multi-purpose nga bilding. Kadaghanan sa mga gisuportahan sa pondong UA ni Marcos makita sa mga rehiyon sa Central Luzon ug Calabarzon, ug sa Cebu, mga lugar nga sentro sa imbestigasyon tungod sa mga palpak ug ghost nga proyekto.

Ayha niini, nabutyag na usab pinaagi sa espesyal nga taho sa Philippine Center for Investigative Journalism nga midawat si Marcos og ₱21 milyon gikan sa duha ka kontraktor isip kontribusyon sa iyang kandidatura niadtong 2022, lapas sa mga lagda sa reaksyunaryong eleksyon.