Kada Oktubre, ginhihinumdum han nasud an bulan han mga parag-uma. Yana nga tuig, todo-larga an rehimen Marcos ha pagpapakaguwapo, kahuman an lahos tulo katuig han mga palpak ngan pakuri nga mga programa ha agrikultura. Iginkokonsidera hiya han mga parag-uma komo numero uno nga peste, sobra pa ha mga kalamidad nga nahampak ha ira umhanan, nga nagpapakuri ha ira pakabuhi.

Ha susrunod nga paglasurbo han mga bagyo hadton Septyembre, iginbutang han gubyerno an destroso ha agrikultura ha konserbatibo nga ₱2.3 kabilyon. Pinakaapektado hini an mga kahagnaan. Kasumpay hini, nagplano hi Marcos han “emergency palay procurement” para kunuhay ayudahan an mga parag-uma han humay.

Sigon ha mga parag-uma, ura-ura nga nauurhi na an programa ni Marcos tungod kay nag-aantos na an mga parag-uma yana nga panahon han pangani. Ha bungto han Guimba ha Nueva Ecija, 80% han humay an naani na ngan iginbaligya ha ura-ura kabarato nga presyo. Ha rekord han Kilusang Magbubukid ng Pilipinas, binagsak tubtub ₱7 kada kilo an pamalit ha naani pala nga humay samtang aada ha ₱13-₱14 kada kilo an presyo han iginbulad nga humay ha magkalain-lain nga parte han nasud.

“Dugang kami nga nagkukuri. Diri na kami makahaw-as, ginlumos na tubtub liog. Mas makuri pa an kahimtang namon tanding ha karabaw nga nakalunay,” pahayag han usa nga parag-uma ha Guimba.

Samtang lumos ha baha ngan lusak han kakurian, tampalo ha mga parag-uma an nabutad nga hiluagan nga korapsyon han mga burukrata kapitalista ha pondo han nasud, partikular na ha mga proyekto nga flood control ngan imprastraktura. Daramo nga lugar ha kabaryuhan an sobra nga nag-aantos dara han diri ginhunahunaan ngan maanomaliya nga mga proyekto.

Ini nga kakurian ginpagrabe pa han Rice Liberalization Law ngan hiluagan nga kawaray-tuna han parag-uma. Ha urhi nga konserbatibo nga pagtantiya han estado, aada ha 72% han umhanan an diri bug-os nga gintatag-iya han mga parag-uma. Ginpagrabe ini han New Agrarian Emancipation Act ngan Support to Parcelization of Lands for Individual Titling nga bag-o nga pagpapakete la ha dunot nga Comprehensive Agrarian Reform Program.

Samwak an pagpapalayas ngan panlulupot para ha kumbersyon han tuna ha balayan han Build-Better-More (BBM), pagmimina, mga proyekto para ha renewable o green energy, ngan iba pa. Pagagrabihon pa ini tanan han iginsabalaud pala nga 99-year Foreign Land Lease.