Editoryal

Suklan ang pasismo sa korap nga rehimeng Marcos!

, ,

Walay puas ang pagsulbong sa lihok protesta batok sa korapsyon ug burukrata-kapitalismo sa rehimeng US-Marcos. Sa lain-laing bahin sa nasud, nagpadayon ang mga walkout, rali ug martsa sa mga eskwelahan, komunidad, pabrika ug upisina. Hugot nga gipadayag sa katawhang nag-ilaid sa kalisud ug nag-antus ang ilang sangko-sa-langit nga kasilag sa dinagkung pagpangawat sa binilyong pisong pondo sa katawhan sa mga korap sa reaksyunaryong gubyerno.

Sa pagdumdum sa ika-53 anibersaryo sa balaod militar sa diktaduryang Marcos niadtong Setyembre 21, gatusan ka libo ang mibaha sa mga kalsada sa Maynila ug uban pang syudad. Aron makmakon si Marcos isip utok sa korapsyon ug sa puno sa kahiwian nga flood control projects, gatusan ka libo ang nagmartsa padulong sa Mendiola. Milanog ang ilang mga singgit hangtud sa Malacañang. Mibusikad ang dili na mapugngang kasuko sa katawhan, ilabina sa mga kabatan-onan. Gisugat sila sa brutal nga pagpanumpo sa mga nagbantay nga pulis.

Sa direktang mando ni Marcos nga sumpuon ang mga kabatan-onan ug katawhang nagpadayag sa ilang reklamo ug nagpakita sa kasuko, bangis nga midasdas ang de-batuta ug armadong mga pulis. Milanog ang mga buto sa pusil ug pagbusikad sa tirgas. Gibomba og tubig ug walag too nga didagit ang mga raliyista ug kinsamang maatlan. Usa ka mamumuo ang nabalintong sa kalsada tungod sa pagpamusil sa pulis. Dili moubos sa 277, lakip ang gatusan ka menor de edad, ang gibalhog sa lain-laing istasyon sa pulis, ug iligal nga gipreso, giabuso, gitortyur ug gipasakahan og bisan unsa na lang nga mga kaso.

Gipakita ni Marcos ang iyang pasistang bangkil sa pagsulay nga hadlukon ang katawhan ug pugngan ang pagdaku pa sa ilang mga lihok-protesta sa kadalanan. Gipagawas sa Malacañang nga ang “kagubot” sa Mendiola binuhatan sa “pipila ka tigpasiugda” sa pagsulay nga siak-siakon ang han-ay sa katawhan. Sukwahi sa laraw ni Marcos, labaw nga nagkahiusa ang katawhan. Ang singgit alang sa pagpalingkawas sa Mendiola 277 labaw nga naghiusa sa lain-laing sektor—mga estudyante, kabus-sa-kasyudaran, mamumuo, mga abugado, tawong-simbahan, mamumuong pangkultura ug uban pa.

Imbes nga mahadlok, labaw nga midilaab ang determinasyon sa katawhan batok sa korapsyon ug mga kahiwian sa rehimeng Marcos. Sa misunod nga mga adlaw ug semana, labaw pang midaghan ang mga estudyanteng migawas sa ilang mga klase ug misalmot sa mga rali sulod ug gawas sa ilang mga kampus—gikan sa amihanan sa Luzon hangtud sa Mindanao. Sa miaging mga semana, halos walay adlaw nga walay lihok-protesta aron ipadangat ang singgit sa katawhan nga nangayo og hustisya ug nanawagang bag-ohon ang dunot nga sistema.

Atubangan sa nagpadayon nga pagsulbong sa lihok-protesta, doble-paningkamot karon ang rehimeng Marcos nga pabugnawon ang kasuko sa katawhan pinaagi sa mga mini nga pasundayag sa imbestigasyon. Tungod wala gipubliko ang pag-imbestiga sa gitawag nga “independyenteng komisyon,” labaw lang mikusog ang pagtoo sa katawhan nga usa lamang kini ka pamaagi aron tabunan ang tinuod nga gilapdon ug tinuod nga utok sa korapsyon—si Marcos mismo ug pinakasuud niyang upisyal. Natimaho sa katawhan ang alisngaw sa aregluhan sa han-ay sa mga kurakot aron makalikay ug makaikyas sa ginapangayong silot sa katawhan.

Gitay-og sa nagdahunog nga singgit sa katawhan ang tibuok nagharing sistema. Nangalisngaw ang baho sa korapsyon sa tibuok nasud. Nagkadaghan ang nabutyag nga kahiwian—gikan sa mga flood control project hangtud sa mga tulay ug farm-to-market road, klasrum, lakip na mga bilding ug pagpanindot sa mga kampong militar, binilyong pondong pang-intelidyens, sa programang “balik-baril” ug uban pa. Labaw pa karong nagtinudluay ang mga pulitikong magkaaway ug magkaalyado. Labaw usab nga migrabe ang bangiay sa paksyong Marcos ug Duterte. Naglunang sa lapok sa korapsyon ang Senado ug Kongreso. Adunay pita sa nawong bisan ang mga nagpakaaron-ingnong hinlo.

Hingpit nga nabutyag ang burukrata-kapitalismo ug ang ugat niining dunot nga sistemang giharian karon ni Marcos—hari sa korapsyon ug numero unong pasistang terorista. Nagkakusog ug nagkalapad ang panawagan sa yanong katawhan aron palagputon ug silutan ang tanang korap nga nangawat sa pondo sa katawhan, sa pagpanguna ni Marcos ug parehong korap nga si Vice President Sara Duterte, ug tapuson ang tibuok dunot nga sistemang pabug-at sa katawhan.

Samtang padayon nga mikusog ang ilang singgit ug pagsukol, kinahanglang labaw pang palig-onon sa katawhan ang ilang han-ay aron sagngon, suklan ug pakyason ang atake sa pasistang estado. Ang bangis nga pagsumpo sa pulis sa Mendiola salamin lamang sa mas lapad ug sistematikong pag-abuso sa mga armadong pwersa sa reaksyunaryong estado sa mga katungod sa katawhan, sa kasyudaran ug sa kabanikanhan. Aron ipabilin ang nagharing sistema, gigamit ni Marcos karon ang tibuok kusog sa pasistang estado. Sa pipila ka barangay sa kabanikanhan nga anaa ilalum sa kontrol sa militar, walag too ang mga kaso sa pagpamatay, iligal nga pagdakop, tortyur, ug uban pang grabeng paglapas sa mga tawhanong katungod.

Sigurado nga mapakyas ang rehimeng Marcos nga pugngan ang nagpadayon nga pagsulbong sa kalihukang protesta batok sa korapsyon. Nagkalapad ug nagkadaku ang katilingbanong pag-alsa sa mga estudyante ug kabatan-onan. Kadasig ug determinasyon ang ilang dala sa kalihukang protesta sa katawhan. Labaw silang madasig ug mahimong determinado kung modagsang sila dili lamang sa kalsada, kundili bisan sa mga eskinita sa mga komunidad, sa mga kadalanan padulong sa mga pabrika, hangtud sa hilit nga mga bahin sa nasud.

Hagit sa mga kabatan-onan nga itipon ang ilang kusog sa minilyong mamumuo ug lapad nga han-ay sa masang semi-proletaryado o walay trabaho sa kasyudaran, ug sa masang mag-uuma sa kabanikanhan. Sa milabayng mga semana ug bulan, ang nagharing sistema siguradong labaw pang tay-ugon sa kalihukang protesta kontra sa korapsyon ug burukratang kapitalismo sa paglapad niini sa tibuok nasud ug pagtipon sa mas lapad pang ihap sa katawhan sa kasyudaran ug kabanikanhan.

Kinahanglang magpabiling anaa sa dugukan ug unahan sa demokratikong kalihukang protesta ang mga organisadong pwersang nasudnon-demokratiko aron siguruhong lig-on, militante ug padayon kining moabante. Kinahanglang walay kapuol nilang ihigmata ang katawhan nga ang pakigbisog batok sa korapsyon nakasumpay sa rebolusyonaryong pakigbisog aron ibagsak ang tulo ka dangan sa imperyalismo, pyudalismo ug burukratang kapitalismo. Mapaasdang kini pinaagi sa malungtarong gubat sa katawhan ug armadong pakigbisog aron tapuson ang sistemang semikolonyal ug semipyudal, ug tukuron ang tinuod nga demokratikong gubyerno ug gawasnon ug progresibong katilingban.

Suklan ang pasismo sa korap nga rehimeng Marcos!