Editoryal

Sanggon ang pasismo sang korap nga rehimen Marcos!

, ,

Wala-puas ang pagragasa sang kahublagan protesta batuk sa korapsyon kag burukrata kapitalismo sang rehimen US-Marcos. Sa lain-lain nga bahin sang pungsod, tayuyon ang walkout, rali kag martsa sa mga eskwelahan, komunidad, pabrika kag opisina. Mabaskog nga ginapahayag sang lubong sa kaimolon kag pag-antus nga pumuluyo ang ila abot-langit nga kaakig sa higante nga pagpangawat sang mga korap sa reaksyonaryong gobyerno sa binilyon ka piso nga pondo sang pungsod.

Sa pagdumdom sang ika-53 nga anibersaryo sang layi militar sang diktaduryang Marcos sadtong Septyembre 21, ginatos ka libo ang nagbaha sa mga kadalanan sa Manila kag iban pa nga syudad. Agud batikuson si Marcos bilang utok sa likod sang korapsyon kag maanomaliya nga flood control projects, puluan ka libo ang nagmartsa padulong sa Mendiola. Nagalanog ang ila mga singgit tubtob Malacañang. Naglupok ang indi na mapunggan nga kaakig sang pumuluyo, ilabina sang mga pamatan-on. Ginsug-alaw sila sang brutal nga pagpangsumpo sang mga bantay nga pulis.

Sa direkta nga mando ni Marcos nga sumpuon ang mga pamatan-on kag pumuluyo nga nagpautwas sang ila reklamo kag nagpakita sang kaakig, agresibo sila nga ginsulong sang de-batuta kag armado nga pulis. Naglanog ang mga lupok sang pusil kag paglupok sang tirgas. Gimbomba sang tubig kag ginpangbitbit wala-tuo ang mga raliyista kag sin-o man nga matyempuhan. Isa ka mamumugon ang natumba sa karsada sa pagluthang sang pulis. Indi magnubo sa 277, lakip ang puluan ka menor de edad, ang gindeteni sa lain-lain nga istasyon sang pulis, kag iligal nga ginpriso, gin-abuso, gintortyur kag ginpasakaan sang kon ano-ano nga kaso.

Ginpakita ni Marcos ang iya pasista nga bangkil sa pagtilaw nga kugmaton ang pumuluyo kag punggan ang pagdako pa sang ila mga hublag-protesta sa kadalanan. Ginpaguwa sang Malacañang nga ang “kagamo” sa Mendiola ginhimo sang “pipila ka pasimuno” sa pagtilaw nga bungkagon ang kubay sang pumuluyo. Ang singgit para sa paghilway sa Mendiola 277 mas pa nga nagpahugpong sa lain-lain nga sektor—mga estudyante, imol nga taga-syudad, mamumugon, mga abogado, tawong-simbahan, mamumugon pang-kultura kag iban pa.

Imbes nga makugmat, mas pa nga nagsingki ang nagakalayo nga balatyagon sang pumuluyo batuk sa korapsyon kag mga anomaliya sang rehimen Marcos. Sa nagsunod nga mga adlaw kag semana, mas nga nagdamo pa ang mga estudyante nga nag-guwa sa ila mga kampus—halin sa norte sang luzon tubtob sa Mindanao. Halos wala sang adlaw ang naglipas sa nagligad nga mga semana nga wala sang hublag-protesta para ipaabot ang singgit sang pumuluyo nga nagapangayo sang hustisya kag nagapanawagan para bag-uhon ang garuk nga sistema.

Sa atubang sang nagapadayon nga pagragasa sang hublag-protesta, doble ang pagtinguha subong sang rehimen Marcos nga pakalmahon ang kaakig sang pumuluyo paagi sa wala-pulos nga palagwaon nga imbestigasyon. Apang tungod wala ginsapubliko ang pag-imbestigar sang ginatawag “independyente nga komisyon,” mas pa nga nagbaskog ang pagpati sang pumuluyo nga isa lang ini ka pamaagi nga tabunan ang matuod nga kalaparon kag matuod nga utok sang korapsyon—si Marcos mismo kag pinakalapit niya nga opisyal. Napanimahuan na sang pumuluyo ang pag-alisngaw sang baho sang aregluhanay sang lunsay mga kurakot para makalikaw kag makapalagyo sa ginapangayo nga silot sang pumuluyo.

Ginatay-og sang nagadaguob nga singgit sang pumuluyo ang bug-os nga nagahari nga sistema. Naga-alisngaw ang baho sang korapsyon sa bug-os nga pungsod. Nagadamo nga nagadamo ang nagakabuyagyag nga anomaliya—halin sa mga flood control project tubtob sa taytay kag farm-to-market road, klasrum, pati na mga bilding kag pagpatahum sang mga kampong militar, binilyon ka pondo pang-intelidyens, sa programa “balik-pusil” kag iban pa. Labi pa subong nga nagtinudluanay na ang mga mag-karibal kag magka-alyado nga mga pulitiko. Mas nga nagasingki ang banggaan sang hubon Marcos kag Duterte. Lubong sa lutak sang korapsyon ang Senado kag Manubo nga Kapulungan sang Kongreso. May higko sa nawong bisan ang mga nagapatinlo-tinlo.

Grabe nga nagakabuyagyag ang burukrata-kapitalismo kag ang gin-ugatan sini nga garuk nga sistema nga ginadumalahan subong ni Marcos—hari sang korap kag numero uno nga pasistang terorista. Nagabaskog kag nagalapad ang panawagan sang kadam-an nga pumuluyo kag palayason kag silutan ang tanan nga korap nga nangawat sa pondo sang banwa, sa pagpanguna ni Marcos kag pareho niya nga korap nga si Vice President Sara Duterte, kag tapuson ang bug-os nga garuk nga sistema nga mabug-at pas-anon sang pumuluyo.

Samtang padayon nga nagabaskog ang ila singgit kag pakigbato, dapat labi pa nga palig-unon sang pumuluyo ang ila kubay para sanggon, pakigbatuan kag paslawon ang atake sang pasistang estado. Ang mapintas nga pagsumpo sang pulis sa Mendiola laragway lang sang mas malapad kag sistematiko nga pag-abuso sang mga armadong pwersa sang reaksyonaryong estado sa mga kinamatarung sang pumuluyo, sa kasyudaran kag sa kaumhan. Agud ipabilin ang nagahari nga sistema, ginagamit ni Marcos subong ang bug-os nga kusog sang pasistang estado. Sa ginatos ka barangay sa kaumhan nga yara sa idalum sang kontrol sang militar, wala-tuo ang mga kaso sang pagpamatay, iligal nga pagdakop, tortyur, kag iban pa nga mga malubha nga kaso sa mga tawhanon nga kinamatarung.

Pat-od nga mapaslawan ang rehimen Marcos nga punggan ang nagapadayon nga pagragasa sang kahublagan protesta batuk sa korapsyon. Nagalapad kag nagadako ang sosyal nga pagbangon sang mga estudyante kag pamatan-on. Dala nila ang kapagsik kag determinasyon sa kahublagan protesta sang pumuluyo. Mangin mas mapagsik pa sila kag mangin determinado kon sila maghagunos indi lang sa kadalanan, kundi pati sa mga eskinita sa komunidad, sa mga dalan padulong sa mga pabrika, tubtob sa suok-suok nga mga bahin sang pungsod.

Panghangkat sa mga pamatan-on nga i-upod ang ila kubay sa minilyon ka mamumugon kag malapad nga kubay sang masang mala-proletaryado ukon wala sang palangabuhian sa kasyudaran, kag sa masang mangunguma sa kaumhan. Sa mga masunod nga semana kag bulan, ang nagahari nga sistema segurado nga mas pa nga tay-ugon sang kahublagan protesta kontra sa korapsyon kag burukrata kapitalismo sa paglapad sini sa bug-os nga pungsod kag pagpakig-isa sang mas malapad pa nga isip sang pumuluyo sa kasyudaran kag kaumhan.

Dapat magpabilin nga yara sa ubod kag unahan sang demokratikong kahublagan protesta ang mga organisado nga pwersa sang pungsodnon-demokratiko agud segurohan nga malig-on, militante kag tayuyon ini nga magsulong. Dapat wala sang kataka nila nga pukawon ang pumuluyo nga ang paghimakas batuk sa korapasyon nakaangot sa rebolusyonaryong paghimakas agud dugmukon ang tatlo ka sarot nga imperyalismo, pyudalismo kag burukrata kapitalismo. Masulong lang ini paagi sa pangmalawigon nga inaway banwa kag armadong paghimakas agud tapuson ang sistemang mala-kolonyal kag mala-pyudal, kag tukuron ang matuod nga demokratikong gobyerno kag hilway kag progresibo nga sosyedad.

Sanggon ang pasismo sang korap nga rehimen Marcos!