Sa paglupok sang korapsyon sang burukratiko nga kapitalistang sistema, indi katingalahan ang dungan nga pag-alisngaw sang baho sang burukrata-kapitalista sa kubay sang militar. Nabuyagyag sini lang ang maanomaliya nga proyektong imprastruktura nga imbolbado ang Armed Forces of the Philippines (AFP) kakunsabo ang korap nga mga kontraktor. Nag-guwa man nga dako nga parte ini (₱50 bilyon) sa unprogrammed appropriations para sa 2026 halin sa pork barrel sang presidente.

Malab-ot sa ₱15 bilyon ang ginkurakot kag ginwaldas sa 944 ka imprastrukturang militar sa idalum sang Tatag ng Imprastraktura para sa Kapayapaan at Seguridad (TIKAS) Convergence Program halin 2023 tubtob sa subong. Nabuyagyag sa pag-hearing sa senado nga 421 sa mga proyekto nga ini indi matuod (ghost) samtang 648 nga ginlista nga “tapos na” nagdulog ang konstruksyon sa panugod nga lebel kag gani indi ini magamit.

Gina-into sang hepe sang AFP nga si Romeo Brawner Jr ang pumuluyo sa pagsiling nga wala sang labot ang militar sa pagpangawat sa pondo sang TIKAS, ilabi na ang mga kumander sang AFP Unified Command kag ang pang-rehiyon nga direktor sang Department of Public Works and Highways (DPWH) ang nagatalana kon ano kag diin itukod ang mga proyekto sini. Nagabuligay nga ginadumalahan sang Department of National Defense (DND) kag DPWH ang pagtalana sang talaksan, pagplano kag pagsubaybay sa implementasyon paagi sa TIKAS Central Technical Working Group. Subong man, tanan nga mga proyektong TIKAS yara sa sulod ukon palibot lang sang mga kampo militar.

Anomaliya nga duna sa burukrasya

Kaangay sa mga kasubong nila nga kurakot sa burukrasya sibil, ginagamit sang mga burukrata-kapitalista sa militar ang pusisyon nila sa estado para magkamal sang manggad. Gintukod sang imperyalismong US ang pasistang AFP sadtong 1935 agud magserbe nga haligi sang gobyernong Komonwelt, una pa sa gintukod sini nga papet nga estado sadtong 1946. Tuman ini nga nagdako sa idalum sang diktaduryang Marcos Sr padulong sa 142,000-soldado para sa brutal nga implementasyon sang layi militar. Sugod sadto, tayuyon ini nga ginpahabok sang suhol, kontrata kag pabor sang nagbulos-bulos nga nagahari nga hubon halin kay Corazon Aquino tubtob sa subong nga rehimen.

Sa nagligad nga mga dekada, nadokumento ang pagkamol sang mga heneral sang sobra nga ginpresyuhan nga mga kontrata sang pagbakal sang mga kagamitan militar lakip ang mga pusil, howitser, armored vehicle, jetfighter, helikopter kag barko. Nabuyagyag nga nagagansya ang mga heneral sang 10-30 porsyento nga kikbak sa mga kontrata para sa bala kag pusil. Lapnagon ang mga ghost delivery sang suplay, peke nga mga transaksyon para sa mga armas kag kagamitan, kag pakigkunsabo sa mga suplayer kag kontraktor. Sadtong 2021, nangin isyu ang maanomaliya nga tradisyon sang “pabalon,” kon diin tuig-tuig nga ginatipon ang malab-ot sa ₱1.5 bilyon badyet sang DND bilang pangpadya sa mga naga-retiro nga mga heneral. Bisan ang pensyon sang mga soldado nga bug-os nga ginpondohan sang estado ginakawat paagi sa pagbayad sa linibo ka mga “ghost retiree.”

Mahilig ang mga heneral sa pagpahimo sang mga grandyoso nga mga opisina kag pagpatahum sang mga kampo nga ginakuhaan nila sang dako nga kikbak. Bantog man sila sa permi nga pagbakasyon sa guwa sang pungsod kaupod ang ila matag-pamilya, malahalon nga mga salakyan kag balay, kag pangkabug-osan nga grandyoso nga pangabuhi.

Sadtong 2018, isa pa ka senador ang nagbuyagyag sang lapnagon nga korapsyon sang “Davao Group,” isa ka grupo sang mga heneral nga malapit kay Rodrigo Duterte, sa pagbakal sang mga armas kag gamit-miitar sa tabon sang “modernisasyon” sang AFP. Sining Oktobre, ginkasuhan sa Ombudsman ang koronel nga nagaserbe nga hepe sang grupo pangseguridad ni Sara Duterte tungod sa pagka-imbolbar niya sa pagpangawat sang bise presidente sa ₱125 milyon confidential and intelligence funds.

Paresay sang AFP kag NTF-Elcac

Dako man ang ginbulsa sang mga opisyal militar halin sa mga programang kontra-insuhensya kaangay sang E-CLIP nga ginagamit para sa peke nga programa sang “pagpasurender” sa mga sibilyan kag mga proyektong imprastruktura sang Barangay Development Program sang NTF-Elcac.

Sa kaso sang BDP, mga yunit sang AFP ang nagatalana kon diin nga mga barangay ipangbutang ang farm-to-market road (FMR). Madamo sa mga ini ghost project, samtang ang iban duplikasyon, sobra ang presyo, manubo ang kalidad, kag ginbutang sa indi luwas ukon indi santo nga mga bahin sang barangay. Nagaserbe nga gwardya sang mga proyekto nga ini ang mga batalyon sang AFP.

Sa Northern Mindanao, halimbawa, ginhatagan sang pondo ang AFP kag NTF-Elcac sang ₱17.6 bilyon para sa 142 FMR sadtong 2020. Madamo sa mga barangay nga gingrasyahan sini may mga kampo, detatsment ukon presensya sang RCSP sang AFP. Ang pinakamahal sa mga FMR nga ini nagabili sang ₱67.5 milyon kada kilometro, lima ka beses nga mas mataas kumparar sa pungsodnon nga abereyds. Halos tanan nga mga kontrata nakamol sang Ulticon Builders, nga malapit sa sadto rehimen Duterte.

Sa Samar, naglab-ot sa apat ka tuig antes natapos sang NTF-Elcac sadtong 2024 ang pagsemento sa 400-metro nga karsada nga ginbutang sang mga soldado sa tunga sang humayan. Nagabili ang proyekto sang nagalagating nga ₱14 milyon, ukon ₱35,000 kada metro. Naglab-ot lang ang karsada sa punta sang katambi nga barangay kag tuman ka layo sa mga sentrong banwa.

Kadungan sini, ginkurakot man sang mga soldado ang pondo para sa ginapasungka nila nga mga sibilyan. Bisan ang mga ayuda nga bugas kag delata gina-piktyuran lang nga ginapanghatag apang ginabawi man pagkatapos sang mga parada kag pakitang-tao nga mga seremonya nga kontra sa rebolusyonaryong kahublagan.