Ha pagbuto han korapsyon han burukrata kapitalista nga sistema, diri himangrawon an kadungan nga pag-alisngaw han baho han mga burukrata kapitalista ha ranggo han militar. Nabuksas diri pala maiha an maanomaliya nga proyekto nga pan-imprastraktura nga gindadabihan han Armed Forces of the Philippines (AFP) kakunsabo an korap nga mga kontraktor. Linutaw na gihap nga mayda ini dako nga parte (₱50 kabilyon) ha unprogrammed appropriations para ha 2026 tikang ha pork barrel han presidente.

Maabot ha ₱15 kabilyon an ginkurakot ngan ginmalgastar ha 944 nga panmilitar nga imprastraktura ha ilarum han Tatag ng Imprastraktura para sa Kapayapaan at Seguridad (TIKAS) Convergence Program tikang 2023 tubtub ha presente. Nabuksas ha pagbista ha senado nga 421 hini nga mga proyekto diri tinuod (ghost) samtang an 648 nga iginlista nga “human na” bisan kun inundang an kontruksyon ha mga patikang nga lebel ngan ha sugad diri ini higagamitan.

Gin-uuwat han pinuno han AFP nga hi Romeo Brawner Jr an katawhan ha pagsering nga waray kalabutan an militar ha pandambong ha pondo nga TIKAS, labina nga an mga kumander han AFP Unified Command ngan panrehiyon nga direktor han Department of Public Works and Highways (DPWH) an nagtatalaan kun ano ngan diin igtitindog ini nga mga proyekto. Magkabakyang nga gindudumara han Department of National Defense (DND) ngan DPWH an pagtatalaan han suklanan, pagplano ngan pagsubaybay ha implementasyon pinaagi han TIKAS Central Technical Working Group. Sugadman, tanan nga mga proyekto han TIKAS aada ha sakob o palibot la han mga kampo militar.

Korapsyon nga unob ha burukrasya

Kapareho han igkasi nira korap ha sibil nga burukrasya, gin-gagamit han mga burukrata kapitalista ha militar an ira pusisyon ha estado agud maghakin han karikuhan. Igintukod han imperyalismo nga US an pasista nga AFP hadton 1935 agud magserbe nga harigi ng gubyerno nga Komonwelt, nahiuna pa ha igintukod hini nga niyutiyo nga estado hadton 1946. Nagtikadako ini ha ilarum han diktadura nga Marcos Sr ngada 142,000 nga sundalo para ha brutal nga implementasyon han balaud militar. Tikang hadto, dirudiretso ini nga ginpabusog han suhol, kontrata ngan pabor han nagsarusaliwan nga naghahadi nga barkadahan tikang kan Corazon Aquino tubtub ha presente nga rehimen.

Ha naglabay nga mga dekada, nahisadokumento an paghakin han mga heneral han sobra nga ginpresyuhan nga mga kontrata han pagpalit han mga higamit militar kalakip an mga pusil, howitzer, armored vehicle, jetfighter, helikopter ngan barko. Nabuksas nga kinita an mga heneral han 10-30 porsyento nga kikbak ha mga kontrata para ha bala ngan pusil. Samwak an mga ghost delivery han suplay, peke nga mga transaksyon para ha mga armas ngan higamit, ngan pakikigkonsabuhay ha mga suplayer ngan kontraktor. Hadton 2011, linandaw an maanomaliya nga tradisyon han “pabalon,” diin tinuig nga gintitirok an maabot ha ₱1.5 kabilyon nga badyet han DND komo pahalipay ha mga nagreretiro nga heneral. Bisan an pensyon han mga sundalo nga hul-os nga ginpopondohan han estado ginkukurakot pinaagi han pagbabayad ha yukut-yukot nga “ghost retiree.”

Ruruyagon an mga heneral ha pagpapahimo han mga garboso nga upisina ngan pagpapaupay han mga kampo nga ginkukuhaan nira han tinagdagko nga kikbak. Lanong liwat hira ha agsub nga pagbabakasyon ha gawas han nasud kaupod an kada tagsa nira nga mga pamilya, marahalon nga sarakyan ngan balay, ngan pankabug-usan nga garboso nga panginabuhi.

Hadton 2018, usa pa nga senador an nagbuksas han hiluagan nga korapsyon han “Davao Group,” usa nga grupo han mga heneral nga suok kan Rodrigo Duterte, ha pagpalit han mga armas ngan higamit militar ha tahub han “modernisasyon” han AFP. Hini nga Oktubre, ginkasuhan ha Ombudsman an koronel nga nagseserbe nga hepe han panseguridad nga grupo ni Sara Duterte tungod ha pagkakadabi niya ha pangungurakot han bise presidente ha ₱125 kamilyon nga confidential and intelligence funds.

Magpadis nga AFP ngan NTF-Elcac

Dako liwat an iginbubursa han mga upisyal militar tikang ha mga programa nga kontra-insurhensiya sugad han E-CLIP nga gin-gagamit para ha buwa nga program han “pagpapasurender” ha mga sibilyan ngan mga pan-imprastraktura nga proyekto han Barangay Development Program han NTF-Elcac.

Ha kaso han BDP, mga yunit han AFP an nagtatalaan diin nga mga barangay iginlalatag an mga farm-to-market road (FMR). Damo hini an ghost project, samtang an iba duplikasyon, sobra an presyo, himubo an kalidad, ngan iginlatag ha diri talwas o diri haum nga parte han barangay. Nagseserbe nga gwardya hini nga mga proyekto an mga batalyon han AFP.

Ha Northern Mindanao, pananglitan, gintagan han pondo an AFP ngan NTF-Elcac han ₱17.6 kabilyon para ha 142 FMR hadton 2020. Damo ha mga barangay nga nagrasyahan hini may mga kampo, detatsment o presensya han RCSP han AFP. An pinakamahal hini nga mga FMR nabalor han ₱67.5 kamilyon kada kilometro, lima kabeses nga mas hitaas tanding ha nasyunal nga abereyds. Haros ngatanan han mga kontrata nakuha han Ulticon Builders, nga suok ha hadto anay rehimen Duterte.

Ha Samar, inabot hin upat katuig antes mahuman han NTF-Elcac hadton 2024 an pagsemento ha 400 kakilometro nga kalsada nga iginlatag han mga sundalo ha butnga han kahagnaan. Nabalor an proyekto han ura-ura kadako nga ₱14 kamilyon, o ₱35,000 kada metro. Inabot la an kalsada ha durho han kasapit nga barangay ngan hirayo ura-ura ha mga sentro han bungto.

Kadungan hini, ginkukurakot liwat han mga sundalo an pondo para ha ginpapasurender nira nga mga sibilyan. Bisan an mga ayuda nga bugas ngan delata ginlilitratuhan la nga iginhahatag kundi ginbabawi liwat kahuman an mga parada ngan pakita-ha-tawo nga mga seremonya nga kontra ha rebolusyunaryo nga kagiusan.