Iti pannakaibulgar ti korapsyon ti burukratiko kapitalista a sistema, saan a nakaskasdaaw ti kagiddan a panagatibuor ti bangsit dagiti burukrata-kapitalista iti militar. Naibunannag itay nabiit ti naanomalya a proyekto nga imprastruktura a pakairamramanan ti Armed Forces of the Philippines (AFP) kakumplot dagiti kunniber a kontraktor. Rimwar metten nga adda ti dakkel a bingay daytoy (₱50 bilyon) iti unprogrammed appropriations para iti 2026 manipud iti pork barrel ti presidente.

Dumanon iti ₱15 bilyon ti kinurakot ken nabusbos iti 944 nga imprastruktura a militar iti uneg ti Tatag ng Imprastraktura para sa Kapayapaan at Seguridad (TIKAS) Convergence Program manipud 2023 agingga iti agdama. Naibunannag iti panagdengngeg ti senado a 421 kadagitoy a proyekto ket saan a pudno (ghost), bayat a 648 ti nailista a “nalpasen” idinto a simmardeng ti konstruksyon kadagiti umuna a tukad isu a saan a naaramat ti pondo.

Loklokwen ti hepe ti AFP a ni Romeo Brawner Jr ti umili iti panagkuna nga awan ti nakainaigan ti militar iti panagtakaw iti pondo a TIKAS, nangruna ta dagiti kumander ti AFP Unified Command ken pangrehiyon a direktor ti Department of Public Works and Highways (DPWH) ti mangikedkeddeng nu anya ken sadinno a maitakder dagiti proyekto daytoy. Agkabadang nga imatmatonan ti Department of National Defense (DND) ken DPWH ti panangikeddeng ti pagrukodan, panagplano ken panangsubaybay iti implementasyon babaen ti TIKAS Central Technical Working Group. Kasta met nga amin a proyekto a TIKAS ket nakapauneg wenno adda laeng iti aglawlaw ti kampo militar.

Kunniber a natural iti burukrasya

Kas kadagiti kapada da a kurakot iti burukrasya a sibil, ar-aramaten dagiti burukrata-kapitalista iti militar ti pusisyon da iti estado tapno agakup ti kinabaknang. Intakder ti imperyalismo a US ti pasista nga AFP idi 1935 tapno agserbi nga adigi ti aso-aso nga estado a naibangon idi 1946. Dimmakkel a dimmakkel daytoy iti salinong ti diktadura a Marcos Sr agturong ti 142,000-soldado para iti brutal nga implementasyon ti linteg militar. Manipud idi, tuluy-tuloy daytoy a binussog dagiti pasuksok, kontrata ken pabor ti nagsisinnublat nga agar-ari a bunggoy manipud ken Corazon Aquino agingga iti agdama a rehimen.

Kadagiti napalabas a dekada, naidokumento ti panagurnong dagiti heneral ti sobra a napresyuan a kontrata ti panaggatang kadagiti ramit militar kabilang dagiti paltog, howitzer, armored vehicle, jetfighter, helikopter ken barko. Naibulgar a kumakaud dagiti heneral ti 10-30 porsyento a kikbak kadagiti kontrata para iti bala ken paltog. Saan a mapengdan nga agraraira dagiti ubbaw a deliberi ti suplay, peke a transaksyon para kadagiti armas ken ramramit ken pannakikunsabos kadagiti suplayer ken kontraktor. Idi 2011, timmampok ti maanomalya a tradisyon ti “pabalon,” nu sadinno a tinawen a maur-urnong ti dumanon iti ₱1.5 bilyon a badyet ti DND kas papremyo kadagiti agretretiro a heneral. Uray ti pensyon dagiti soldado a naan-anay a pondpondoan ti estado ket mataktakaw babaen ti panagbayad iti rinibo a “ghost retiree.”

Dagiti heneral ket mahilig iti panagpaaramid kadagiti napipintas nga upisina ken pagpapintas kadagiti kampo a kumakautan da ti dadakkel a kikbak. Nalatak met ti masansan a panagbakasyon da ken ti pamilya da iti ruar ti pagilyan, dagiti nangingina a lugan ken balay ken kabuklan a nabarayuboy a panagbiag da.

Idi 2018, maysa pay a senador ti nagibulgar iti nasaknap a korapsyon ti “Davao Group,” maysa a grupo dagiti heneral nga asideg ken Rodrigo Duterte, iti panaggatang ti armas ken ramit-militar iti linged ti “modernisasyon” ti AFP. Daytoy Oktubre, napilaan ti kaso iti Ombudsman ti koronel nga agserserbi a hepe ti grupo a pangseguridad ni Sara Duterte gapu iti pannakaisangkot na iti panagtakaw ti bise presidente iti ₱125 milyon a confidential and intelligence funds.

Panagkadwa ti AFP ken NTF-Elcac

Dakkel met ti ibulbulsa dagiti upisyal militar manipud kadagiti programa a kontra-insurhensya kas ti E-CLIP a maar-aramat para iti ubbaw a programa ti “panagpasurender” kadagiti sibilyan ken dagiti proyekto nga imprastruktura ti Barangay Development Program ti NTF-Elcac.

Iti kaso ti BDP, dagiti yunit ti AFP ti mangitudtuding nu sadinno a barangay ti pakaaramidan dagiti farm-to-market road (FMR). Adu kadagitoy ket ghost project, bayat a ti dadduma ket duplikasyon, sobra a presyo, nababa a kalidad ken maar-aramid iti saan a natalged wenno saan a maiyannatup a paset ti barangay. Dagiti batalyon ti AFP ket agserserbi a gwardya dagitoy a proyekto.

Idiay Northern Mindanao, kaspangarigan, naikkan ti pondo a ₱17.6 bilyon ti AFP ken NTF-Elcac para iti 142 FMR idi 2020. Adu kadagiti barangay a nasagutan ditoy ket dagiti kampo, detatsment wenno presensya ti RCSP ti AFP. Ti kanginaan kadagitoy nga FMR ket agbalor ti ₱67.5 milyon kada kilometro, lima a daras a nangatngato kumpara iti nailyan nga abereyds. Dandani amin a kontrata ket naala ti Ulticon Builders, nga asideg iti dati a rehimen Duterte.

Idiay Samar, dumanon ti uppat a tawen sakbay a nalpas ti NTF-Elcac ti panangsemento iti 400-metro a kalsada iti tengnga ti kapagayan idi 2024. Ti proyekto ket agbalor ti nakanginngina a ₱14 milyon, wenno ₱35,000 kada metro. Ti kalsada ket dimmanon laeng iti murdong ti kaabay a barangay ken adayo la unay kadagiti sentro nga ili.

Kagiddan daytoy, kurkurakoten met dagiti soldado ti pondo para kadagiti paspasukwen da a sibilyan. Uray dagiti ayuda a bagas ken de-lata ket maletletrato laeng a mait-ited, kalpasan na ket alaen da met laeng kalpasan dagiti parada ken pammarang a seremonya a kontra iti rebolusyonaryo a tignay.