Nipasidaan ang Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) batok sa nag-ung-ong nga super El Niño sa tunga-tunga sa 2026 hangtod sa sayong bahin sa 2027. Para sa mga mag-uuma ug mananagat, nagpasabot kini sa pagkawala sa ani, pagtaas sa gasto sa produksyon, kakulangan sa tubig, ug grabeng kagutom.

Sumala sa Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Service Administration (PAGASA), adunay 62% nga tsansa sa El Niño gikan sa Hunyo hangtod Agosto, nga mosaka ngadto sa 82% sa katapusan sa tuig. Ang labing grabe nga epekto niini gilauman nga mabati gikan sa Oktubre hangtod Disyembre. Mokabat sa 49 ka mga dapit sa Kabisay-an ug Mindanao ang gipaabot nga makasinati og ubos sa normal nga pag-ulan, pagsaka sa temperatura, ug grabeng hulaw. Sa laing bahin, kini magdumala og menos, apan mas kusog nga mga bagyo karong tuiga.

Kadaot sa mananagat ug mag-uuma

Sa panahon sa El Niño, mous-os pa ang kita sa mga mananagat tungod sa pagkunhod sa mga isda sa kadagatan ug pagkamatay sa mga bahura nga nagsilbi nga itlugan ug puy-anan sa gagmayng isda. Motaas ang posibilidad sa pagkamatay sa mga isda ug red tide. Tungod sa grabeng kainit, momenus usab ang oras sa pagpanagat sa mga mangingisda ug mas bulnerable sila sa heatstroke.

Dako kining problema sa seguridad sa pagkaon tungod kay 42.2% sa tinubdan sa protina sa mga Pilipino ang isda. Human sa bugas, kini ang ikaduhang batakang pagkaon sa katawhan. Kung mohuyang ang naulahi, siguradong mosaka ang presyo sa isda sa merkado nga makadugang usab sa daan nang nagsakang presyo sa bugas ug ubang pagkaon.

Samtang sa mga umahan, sumala sa KMP, gipakita sa balik-balik nga katalagman sa El Niño ang dugay nang pagpasagad ang estado ngadto sa agrikultura: dili igo nga irigasyon, kakulang sa subsidyo sa produksyon, pagsalig sa importasyon sa pagkaon, ug walay tinuod nga reporma sa yuta.

Kadaot sa mga mag-uuma sa Bicol, Cagayan Valley, ug Panay

Dugay nang gipas-an sa mga mag-uuma ang sunud-sunod nga katalagman samtang inutil ug walay suporta ang estado sa ilang mga panginahanglan. Labaw nga nagpasamot sa ilang kahimtang ang taas nga presyo sa diesel ug mga farm input sama sa abono tungod sa imperyalistang gubat sa US ug Israel sa Middle East.

Sa Bula, Camarines Sur, gawas sa hampak sa kinaiyahan, labaw nga nagpalisod sa mga mag-uuma ang pagsaka sa presyo sa gasto sa pagpananom. Ang usa ka ektarya nga humayan nanginahanglan og 249 ka litro nga diesel para sa traktor ug water pump nga nagkantidad og kapin sa ₱21,000. Dugang pa niini, ang abono nagkantidad og kapin ₱15,000 para sa Triple 14 ug Urea. Sa kinatibuk-an, moabot og kapin sa ₱36,000 ang inisyal nga puhunan sa krudo ug abono pa lang daan—wala pay labot ang mga liso, pestisidyo, ug abang sa kusog. Tungod niini, daghang mga mag-uuma ang napugos nga mohunong sa pagpananom aron malikayan ang pagkalunod sa utang.

Dugang pa niini, daghang mga mag-uuma ang wala gihapon makabangon o karong tuiga lang nakabawi gikan sa kadaot nga gikan sa nangaging mga katalagman, lakip ang ₱2.1 bilyon nga alkansi sa agrikultura ug pagpangisda sa Bicol kaniadtong 2024. Adunay mga kayutaan nga wala pa gihapon matikad tungod sa natapok nga lapok ug balas gikan sa pila ka beses nang pagbuto sa bulkang Mayon.

Sa Cagayan Valley, nagdeklarar niadtong Marso ang lokal nga kagamhanan sa Isabela og state of calamity tungod sa lanat nga hulaw. Sa Tuguegarao City, moabot sa 3,000 ka mga mag-uuma sa mais ang apektado sa kakulang sa ulan. Gibanabana nga mokabat sa ₱2.3 bilyones nga kantidad sa ani ang nadaot o kun 80% sa mga pananom.

Misamot ang pag-antos sa mga mag-uuma tungod sa pagsaka sa presyo sa lana. Niabot na sa ₱110-₱125 matag litro ang gasto sa mga mag-uuma alang sa irigasyon. Nahimong ₱2,500 na ang gasto sa water pump gikan sa ₱1,200 matag adlaw, samtang misaka gikan sa ₱1,600 ang matag sako sa pestisidyo ngadto sa ₱1,900.

Nagpabilin usab nga barato ang sweldo sa mga mamumuo sa umahan. Mokabat sa ₱300 matag adlaw ang suholan sa tubuhan, samtang naa sa ₱500 matag tonelada ang kita sa pakyawan nga sistema. Kini alang sa 11 ka oras nga trabaho alang sa 10 tonelada matag adlaw nga kota. Samtang mokabat sa ₱500 matag adlaw matag ektarya ang suholan sa mga mamumuo sa umahan sa mais ug humay. Kini nga bili naglakip na sa pagkaon ug plete.

Sa Panay, ang grabeng hulaw maoy hinungdan sa pagkauga sa mga umahan ug pag-us-os sa lebel sa tubig sa Maasin Dam. Miabot og kapin sa ₱200,000 ang inisyal nga alkansi sa mga naugang mga utanon, bugas, ug prutas. Gitaho usab sa San Dionisio, Iloilo ang pagkamatay sa mga binuhing hayop nga miresulta sa pagkalugi sa gibanabanang kapin sa ₱70,000.

Nanawagan ang mga mag-uuma ug mananagat og hinanaling aksyon gikan sa gubyerno, lakip na ang pagdeklarar og state of imminent disaster, paghatag og subsidyo, crop insurance, igong kompensasyon, pagpalapad sa irigasyon, pagpahunong sa importasyon, ug pagbasura sa Oil Deregulation Law.

Gipanghingusgan sa KMP nga samtang nagpabilin nga nagsalig sa importasyon ang agrikultura ug walay tinuod nga reporma sa yuta ug mahinungdanong suporta sa lokal nga produksyon, magpabilin nga bulnerable ang sektor sa mga katalagman tungod sa grabeng pagbag-o sa klima.