Editoryal

Tapuson ang 80-ka-tuig nga malakolonyal nga paghari sa imperyalismong US

, ,

Labaw sa miaging kasaysayan sa Pilipinas, labing hugot karon ang panginahanglan nga tibuok-kadasig nga makigbisog aron makab-ot ang dugay nang gihandum sa katawhang Pilipino nga tinuod nga kagawasan gikan sa malakolonyal nga kontrol ug dominasyon sa mga imperyalistang Amerikano.

Gitay-og ang tibuok kalibutan sa nagkalawom nga tibuok-kalibutang krisis sa sistemang kapitalista ug nagkakusog nga panagbangi sa mga imperyalistang gahum. Atubangan niini, dugang nga migrabe ang agresyong militar sa US, sa dautang laraw nga ipahamtang ang hegemonya sa nagkalain-laing bahin sa kalibutan aron kontrolon ang mga tinubdan sa hilaw nga materyales ug mga merkado para tambakan sa sobrang mga pamatigayon niini.

Sa Pilipinas, dugang mibug-at ang pagpait-os sa imperyalismong US sa katawhang Pilipino. Anaa ang permanenteng presensya ug kaylap nga pag-operasyon sa liboan ka kusog-militar sa US sa nagkalain-laing suok sa nasud, isip dayag nga pagpakita sa ilang kontrol ug dominasyon sa Pilipinas. Walay hunong ang pagpasiatab sa US sa gahum-militar sa porma sa sunod-sunod nga pagbansay panggubat. Nagpalupad kini sa miagi lang og Tomahawk missile gikan sa sibilyang tugpahanan sa Tacloban City paingon sa Nueva Ecija, nga nagbutang sa peligro sa minilyong Pilipino sa Maynila ug uban pang dapit nga giagian sa ubos nga paglupad niini.

Gigamit sa US ang kontrol niini sa Armed Forces of the Philippines (AFP), partikular sa Philippine Navy, pati sa Philippine Coast Guard, aron magsilbing eskort o gwardiya sa mga pwersang nabal sa US nga nagamaniobra sa kadagatan sa palibot sa China. Halos kanunay nga adunay nakadunggo o naglawig nga dagkong aircraft carrier sa US sa kadagatan sa Pilipinas. Lakip niini ang USS Abraham Lincoln nga miagi sulod sa mga isla sa Pilipinas paingon sa South China Sea sa wala pa kini milawig padulong sa Middle East aron mosuporta sa pag-atake sa US sa Iran. Bag-ohay lang, “nagpatrulya” ang US Coast Guard sa Scarborough Shoal, nga liboan ka milya ang gilay-on gikan sa baybayon sa US, aron manghagit ug manghulhog sa China.

Mas hugot nga ginakontrol sa imperyalismong US ang papet nga rehimeng Marcos ug ang palisiya sa gawas sa nasud. Daw periko ang mga maki-US nga upisyal sa rehimeng Marcos sa pagbalik-balik sa propaganda sa US aron hatagag katarungan ang estratehiya nga “liyukan” ug “pugngan ang paglapad” sa kusog sa China. Nahimong agianan usab ang rehimeng Marcos sa pagbalik pag-usab sa mga tropa sa Japan sa Pilipinas aron suportahan ang US, nga usa ka dayag nga paglapas sa singgit sa katawhang Pilipino alang sa hustisya sa kaylap nga mga krimen sa mga sundalo sa Japan niadtong gisakop niini ang Pilipinas sa panahon sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan.

Sa ekonomiya, mas agresibo nga ginaduso karon sa US ang pagpahugot sa kontrol sa mga kapitalistang Amerikano sa kinaiyanhong bahandi sa nasud, sa gambalay sa Pax Silica. Ginaduso sa US ang espesyal nga pagtratar sa mga kumpanyang Amerikano nga maganegosyo sa pagaablihang “economic security zone” sa Pampanga ug Tarlac, para sa pagproseso sa mga mineral ug pagtukod sa dako-og-konsumo-sa-tubig nga imprastraktura alang sa artificial intelligence (AI). Ang mga kumpanyang Amerikano (lakip na ang kasosyong kumpanyang militar sa Israel) nga mag-abri og mga pabrika dinhi nga walay bayrang buhis, walay abang sa yuta ug gawasnon gikan sa kontrol ug pagdumala sa gubyerno sa Pilipinas. Subay sa plano sa US, gitarget ug gipapasira sa rehimeng Marcos, sa pagpanguna sa AFP ug Department of Defense, ang mga kumpanya sa China nga adunay mga planta sa Pilipinas.

Sa militar, nagkakusog ang pagpanghilabot sa US sa lokal nga gubat sa pagpanglupig ug pag-aghat sa pasismo sa reaksyunaryong estado batok sa mamumuo ug katawhang nakigbisog. Sa gambalay sa Salaknib military exercises, ginahimo ang mga pagbansay sa mga tropang Amerikano sa “jungle warfare” ug “small unit operations” nga nakapunting panguna sa mga operasyong kontra-guerilla. Ginaarmasan niini ang AFP og mga jetfighter, helikopter, mga bomba, kanyon, drone, anti-drone, GPS tracker ug uban pang hinagiban sa desperasyon nga paphaon ang BHB, nga usa sa pinakadakong babag sa hingpit nga paghari sa gahum sa US sa Pilipinas. Sige-sige ang pagsulod sa mga tropang Amerikano sa mga hilit nga dapit sa kabanikanhan, lakip sa Central Luzon, Bicol ug nagkalain-laing probinsya sa Mindanao.

Gipakusog sa imperyalismong US ang pasistang pagpanglupig sa mga armadong gaway sa rehimeng Marcos. Nagdamgo ang imperyalismong US ug ang mga buang nga militaristang upisyal nga madala sa pasistang pagpanglupig ang pagpildi sa armado ug dili armadong pagsukol sa lapad nga masa sa katawhang nakigbisog alang sa matuod nga kagawasan. Ang padayong pagpaningkamot ug lig-on nga pagbawi sa kusog sa BHB, ug ang gitagamtam niining lapad nga suporta sa masa sa nagkalain-laing bahin sa nasud, mao ang nagpamatuod nga dili mapalong ang tinguha sa katawhang Pilipino alang sa tinuod nga kagawasan ug demokrasya.

Hapit walo ka dekada na sukad niadtong Hulyo 4, 1946 sa dihang “gihatag” sa imperyalismong US sa Pilipinas ang mini nga kagawasan, ug gitukod ang papet ug pasistang estado. Kakutsaba ang nagharing mga hut-ong sa dagkong burgesyang kumprador, dagkong agalong yutaan ug burukrata-kapitalista, gitugyan sa imperyalismong US ang Pilipinas sa malakolonyal ug malapyudal nga kahimtang.

Sa ilalum sa 80-ka-tuig nga malakolonyal nga paghari sa US, milugdag ang Pilipinas sa walay katapusang krisis sa ekonomiya, tungod sa paghikaw niini sa Pilipinas sa higayon nga mobarog sa kaugalingong mga tiil. Gipadayon niini ang atrasadong sistemang pyudal ug gipasilbi ang nasud isip tig-eksport sa baratong hilaw nga materyales. Gilubong ang nasud sa langyaw nga utang para sa dali-daling pagpausbaw sa ekonomiya baylo ang pagpangbuntog sa mga palisiyang neoliberal nga nag-upaw sa mga kalasangan, nagpangawat sa mga kabukiran, nag-ilog sa mga mineral, ug nangangkon sa gatusan ka libong ektaryang kayutaan. Gigamit ang Pilipinas isip dakong base militar aron ipahamtang sa US ang gahum sa nasud ug sa nagkalain-laing bahin sa kalibutan.

Sa “Adlaw sa Kagawasan” sa Hunyo 12, walay hinungdan ang magsaulog taliwala sa kalisod sa katawhan ug pagpangdaugdaug sa langyaw nga kusog-militar. Sa 80-ka-tuig nga pagharing malakolonyal sa US, giangkon sa mga monopolyo kapitalistang Amerikano ang bahandi sa nasud samtang gitamak-tamakan ug gigutom ang lapad nga masang mamumuo ug mag-uuma. Angay nang tapuson kining panahon sa kasaysayan sa nasud nga walay laing padulngan gawas sa mas grabe pa nga kalisod ug pag-antos sa nasud. Kinahanglang maghiusa ang tibuok nasud ug tibuok kadasig nga iasdang ang gubat sa katawhan alang sa tinuod nga kagawasan, demokrasya ug kaluwasan sa nasud.

Tapuson ang 80-ka-tuig nga malakolonyal nga paghari sa imperyalismong US