Ginbasura sang Sandiganbayan Special Division sadtong Hunyo 2 ang Civil Case 0141, ang nabilin nga kaso batuk sa kinawat nga manggad sang pamilya Marcos, tungod sa grabe nga pagkaatrasar sang pagpasa sang ebidensya sang prosekusyon. Ginpasaka ang kaso sadtong Disyembre 17, 1991 kag masobra 30 ka tuig na nga natanggong. Imbolbado diri ang ₱50 bilyon nga kinawat nga manggad sang mga Marcos. Nagdesisyon ang hukmanan pagkatapos nga ihayag sang Presidential Commission on Good Governance (PCGG) nga wala na ini sang ipasa pa nga dugang nga ebidensya.

Gintukod ang PCGG sadtong Pebrero 1986 pagkatapos nga mapalayas si Ferdinand Marcos Sr. Bilang una nga mando kag komisyon nga gintukod sang gobyerno ni Corazon Aquino, deklarado nga katuyuan sang ahensya nga bawion ang tanan nga kinawat nga manggad sang pamilya Marcos kag sang mga kroni sini nga ginabana-bana yara sa mas o menos ₱589 bilyon ($10 bilyon).

Sa sulod sang apat ka dekada, mas o menos ₱280 bilyon ang nabawi sang ahensya sa dagway sang kwarta kag pagkabutang, lakip ang $658 milyon sa Swiss deposits, $3.37 milyon nga gintago sa New York, mga alahas ni Imelda Marcos, kita halin sa baligyaanay sang mga ginpinta nga nagabalor sang $17 milyon, kag 57.68 ektarya nga duta sa Palawan nga gindeklarar nga kinawat nga manggad sadtong 2024. Apang, madamo nga kaso ang wala na ginlagas sang PCGG, samtang ang iban ginbasura sang korte tungod sa kakulang sang ebidensya ukon pag-untat sang ahensya sa pagpangita sang ebidensya kag pagpasaka sang mga kinahanglanon nga aksyon.

Liwat nga pagbawi sang mga ginkawat nga manggad

Sa sulod sang halos apat ka dekada, hungod nga wala ginpursiger sang mga nagligad nga rehimen nga bawion ang kinawat nga manggad sang mga Marcos. Sadtong 1992 nakig-areglo sanday Ferdinand Marcos Jr kag Imelda Marcos sa administrasyon Ramos para tungaon ang ila manggad kag luwason ini sa kumpiskasyon – isa ka tikang nga gindeklarar “makahalalit” sang korte. Tungod diri, ginpapanaugan sila sang contempt kag multa nga $353 milyon, nga ginabana-bana nga naglab-ot na sa $18 bilyon tungod sang pagbalewala sang mag-iloy sa pamatbat.

Napierde man ang pamilya Marcos sa pila ka kaso halin 2013 tubtob 2021, lakip ang pagpamatbat kay Imelda Marcos sadtong 2018 nga may kasal-anan sa pito ka isip sang graft. Ginsentensyahan si Imelda Marcos sang 42-77 ka tuig nga pagkabilanggo, bagay nga wala ginpatuman halin sadto.

Sa pagbalik sang pamilya sa pulitika, ginsulong nila ang rehabilitasyon sang ila imahen kag amat-amat nga pagbawi sang ila manggad. Sa idalum sang pagka-presidente ni Marcos Jr, mas nga nagdasig ang pagbasura sa mga kaso batuk sa ila. Naglab-ot sa 28 ka kaso nga kriminal kag 43 ka kaso nga sibil ang ginpasaka sa ila sadtong 1986–1995. Halin sang magpungko si Ferdinand Marcos Jr sa poder sadtong 2022, indi magnubo sa siyam ka kaso na ang ginbasura sang Sandiganbayan, nga imbolbado ang yara sa ₱400 bilyon nga manggad.

Wala nagakalipat ang pumuluyo

Ginkundenar sang Campaign Against the Return of the Marcoses and Martial Law (CARMMA) ang pagbasura sang Sandiganbayan sa kaso sang pakakumpiskar sa ₱50 bilyon nga kinawat nga manggad sang pamilya Marcos. Suno diri, natuman ni Marcos ang katuyuan niya nga mabalik ang mga ginapanag-iyahan sang iya pamilya nga ginkumpiskar sang estado, samtang padayon nga nagapanginpulos sa subong nga korapsyon. Nagapakig-isa ang Partido Komunista sang Pilipinas (PKP) sa pumuluyong Pilipino sa pagbatikos sa desisyon sang Sandiganbayan. Suno diri, ang desisyon kabahin sang nauna na nga serye sang mga desisyon sang mga korte nga pabor sa mga Marcos. Suno kay Marco Valbuena, lider opisyal sa impormasyon sang PKP, ang mga nagligad nga desisyon sang Sandiganbayan kag Korte Suprema pamatuod kon paano ginagamit sang mga Marcos ang pangpulitika nga gahum para magkamal sang tuman ka mga dalagko nga balor sang manggad halin sa kwarta sang pumuluyo. Suno sa iya, ang mga tikang nga ini nagahatag ligwa sa mas pa nga pribilehiyo kag korapsyon, nga labi nga nagapaakig sa pumuluyo nga wala nagakalipat sa binilyon nga kinawat nga manggad kag linibo nga biktima sang pagpang-abuso sang diktadurya.