Sa miaging mga adlaw, duha ka pamahayag sa rehimeng Marcos ang subling nagpatataw sa kahaw-ang ug pagpalisod niini sa mga Pilipino. Una ang insulto nga ₱85 dugang sa inadlaw nga suholan nga gihulagway nga “makasaysayanon” sa mga opisyal sa rehimen. Ikaduha mao ang giingong pagsulod sa Pilipinas sa kahimtang nga “upper middle income” subay sa mga sumbanan sa imperyalistang institusyon nga World Bank. Mga pasiunang pagpanghambog kini alang sa ika-4 nga state of the nation address (SONA) ni Ferdinand Marcos Jr sa umaabot nga Hulyo 27.

Asa moabot ang ₱85?

Naa lang sa ₱504-₱510 ang nasundong abereyds sa minimum nga suholan. Wala pa kiniy katunga sa gibanabana nga gikinahanglang minimum nga suholan nga ₱1,200 hangtud ₱1,312 matag adlaw. Bisan pa idugang ang ₱85 sa sweldo sa National Capital Region (NCR) nga ₱695/adlaw, layo pa gihapon kini aron mabuhi nga adunay dignidad ang isa ka pamilya nga may lima ka tawo. Ang mas grabe niini, hulugan ang paghatag sa dugang nga inadlaw nga suholan nga ₱85: ₱60 sa Hulyo 19, ug ₱25 sa Enero 2027. Kung bahinon ang ₱60 sa kasagarang gastos sa kabus nga pamilya, 64% ang madugang sa pagkaon, o ₱34.40 nga dili man gani makapalit og usa ka kilo nga bugas. Ang nabilin nga ₱26 bahin-bahinon sa transportasyon, yutilidad, ug daghang pang uban.

Mas ubos pa ang dugang -suholan sa mga rehiyon gawas sa NCR. Sa miaging tuig, mihatag lamang og sinsilyo nga dugang gikan sa ₱20-₱39 matag adlaw ang mga regional wage board. Kasagaran gibahin usab kini sa duha ka higayon nga paghatag.

Mibalibad ang rehimeng Marcos nga maghatag og gamay nga dugang sa mga mamumuo bisan pa misaka ang implasyon nga nagdala og kadaot sa tinuod nga bili sa suholan. Sa tibuok nasud, miabot sa 7.2% ang tantos sa implasyon niadtong Abril gikan sa 2.4% niadtong Pebrero. Kini human sa gubat sa agresyon sa US sa Iran, nga gipahimuslan sa langyaw ug lokal nga mga kumpanya aron mapasaka ang presyo sa lana aron makatigom og super ginansya.

Subay sa datos mismo sa estado, mga 65% nga pamilyang Pilipino ang nagpuyo nga layo sa sukdanan sa disenteng panginabuhi. Tungod sa ubos nga suholan, ₱78/adlaw lamang ang gigahin sa matag myembro sa pamilya, nga layo kaayo sa ₱91/adlaw nga gitakda sa upisyal nga sukdanan sa kakabos sa estado.

Across-the-board nga pagsaka sa presyo

Kung unsa gibira paubos sa rehimen ug mga kapitalista ang suholan sa tibuok nasud, ingon man usab ang pagpasaka nila sa presyo sa mga palaliton ug bayranan sa serbisyo. Labing giagwanta sa katawhan ang pagsaka sa presyo sa lana niadtong Marso nga hangtud karon wala pa mahibalik sa miaging ang-ang. Gamit ang gubat sa agresyon sa US sa Iran, gipasaka og halos doble sa mga kumpanya sa lana ang presyo sa diesel (ngadto sa ₱107-₱134.3/litro), ingon man ang gasolina, kerosin, ug LPG.

Sa wala pa ang “oil price shock,” padayon nga misaka ang presyo sa mga produkto sa petrolyo. Gikan Enero hangtud Pebrero, pito ka higayon nga gipasaka sa mga kumpanya ang presyo sa lana nga adunay netong pagsaka nga ₱3.80/litro sa diesel ug ₱5.40/litro sa gasolina, bisan pa nagpabiling ubos ang presyo sa krudo sa kalibutan sa abereyds nga $61.80 matag bariles.

Labaw pang giguyod pasaka sa oil price shock ang gasto sa produksyon ug transportasyon, nga hinungdan sa pagsaka sa presyo sa pagkaon ug uban pang batakang panginahanglan. Gipasamot pa niini ang kanhi nang mahal nga presyo tungod sa mahal nga gasto sa produksyon, lakip na ang abono, walay hunong nga importasyon sa mahal nga bugas ug kakulang sa suporta sa lokal nga agrikultura. Sa NCR, miabot sa ₱56/kilo ang presyo sa bugas niadtong Hunyo samtang sa ubang lugar sama sa Zamboanga, miabot na sa ₱64/kilo.

Gipas-an na sa katawhan ang taas nga bayrunon sa kuryente ug tubig. Gipasaka sa Meralco ang singil niini sa NCR ug silingang mga probinsya gikan sa ₱13/kWh (Enero) ngadto sa kapin sa ₱14/kWh (Hunyo). Mipasaka na usab og singil ang dagkong distribyutor sa kuryente sa Visayas (sa Cebu giusbawan kini og ₱1.83, ug sa Iloilo giusbawan man og ₱2.33 matag kilowatt). Sa Davao, Enero pa gipasaka ang singil sa ₱2/kWh. Sa pikas bahin, gipatuman sa mga kumpanya sa tubig sa NCR, Cebu, ug Davao ang grabeng pagsaka sa singil sa serbisyo. Kini samtang giantos sa mga konsyumer ang palpak nga serbisyo sa mga pribadong kumpanya sa yutilidad.

Walay paglambo

Walay pulos ang kahimtang nga “upper-middle-income” nga gidikta sa World Bank. Dili kini sukdanan sa kalambuan kun dili nagtakada lamang kini sa kahimtang sa nasud alang sa pagpangutang. Sukwahi sa gipanghambog sa rehimen, mius-os ang tantos sa paglambo sa lokal nga ekonomya ug wala kini nakamugna og igong trabaho alang sa katawhan.

Wala gani makab-ot sa rehimen ang kaugalingong gitakdang target sa pagtubo sa gross domestic product (GDP). Alang sa 2025, mitubo lamang ang GDP sa nasud og 4.4%, ug 2.8% lamang sa unang kwarto sa 2026. Sa miaging tuig, gikataho ang pinakagamay nga paglambo sa pagmanupaktura sulod sa miaging mga dekada nga miabot lang sa 2.5%. Ang agrikultura milambo lang og 2.6%.

Sa pikas bahin, midako ang bahandi sa mga korporasyon ug burgesya kumprador. Gikan sa 2020 hangtud 2022, misaka ngadto sa 104% ang neto nga ganansya sa pinakadagkong korporasyon. Misaka usab og 31% ang bahandi sa mga pinakaadunahang Pilipino. Kini samtang gipabilin nilang ubos ug dili makabuhi ang suholan sa mga Pilipino.