Wala malingla ni Ferdinand Marcos Jr ang katawhan sa laraw ug pasundayag nga kampanyang kontra-korapsyon sa iyang rehimen sukad gideklara kini niadtong Hulyo 2025. Nasayod ang katawhan nga haw-ang ang iyang mga pulong nga “Maulaw pud mo!” tungod kay nagtutok lamang kini sa mga kontra niya sa pulitika samtang wala gipapanubag ang kaugalingon, mga alipores, ug kaalyado. Pagpangandam usab kini ni Marcos alang sa umaabot nga eleksyon sa 2028 sa tumong nga mapildi ang mga karibal, makakuha pa og dugang nga mga kaalyado, ug magkatigom og dugang kurakot ug kikbak alang sa iyang mga kandidato.

Dili ikalimod nga si Marcos ang hari sa korapsyon, nagsilbing utok, ug pinakadakong buwaya sa halapad nga korapsyon sa gubyerno. Dugang sa pagkobra sa bag-ong kurakot, nahimo usab niyang hingpit nga mabalik ang kapin ₱300 bilyon nga kinawat nga bahandi sa iyang pamilya nga gikompiskar sa estado kaniadto.

Ang dagan sa korapsyon

Gikan 2022 hangtod 2025, migahin si Marcos og ₱545 bilyon alang sa proyekto sa flood control nga nahimong sentro sa eskandalo sa kurakot. Gibutyag usab ang gikuha niyang pondo gikan sa unprogrammed appropriations (UA) sa badyet alang niini. Karong 2026, bisan pa nabutyag ang korapsyon, migahin gihapon siya og ₱274.9 bilyon alang sa susamang mga proyekto.

Subling nag-angkon si Marcos karong 2026 og ₱4.6 bilyon nga confidential ug intelligence fund. Gipabilin niya ang pork barrel nga ₱243.4 bilyon alang sa UA. Migahin usab siya og ₱1 bilyon alang sa iyang mga byahe gawas sa nasud, uban ang iyang pamilya ug mga alipures.

Nakaganansya usab si Marcos sa sistema sa pork barrel fund sa porma sa mga “allocable,” ang pondong padulong sa matag kongresista sa distrito. Gitawag kini nga Baselined-Balanced-Managed (BBM) Parametric Formula sa DPWH. Nalakip kini sa National Expenditure Program sa presidente ubos sa badyet sa DPWH nga aprubado sa presidente. Sa imbestigasyon sa Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ), si Rep. Sandro Marcos, anak sa presidente, maoy adunay labing dako nga allocable (₱15.79 bilyon) sa 2023-2025. Ikaduha kaniya ang iyang uyoan nga si Rep. Martin Romualdez nga nakakolekta og ₱14.43 bilyon.

Gibutyag usab ni kanhi Ako Bicol Partylist Rep. Elizalde Co, kanhi pangulo sa House Appropriations Committee, ang uban pang paagi ni Marcos sa pagpangurakot. Apil niini ang direktang pagmando ni Marcos ug iyang mga kabanay nga magsingit og pondo alang sa kikbak sa nasudnong badyet. Matud niya, siya mismo ang naghatod sa pila ka maleta sa kwarta ngadto sa mga Marcos ug Romualdez. Gitug-an usab niya ang pagkalambigit sa asawa ni Marcos nga si Liza Araneta-Marcos sa kaylap nga ismagling sa bugas, isda, ug utanon.

Aron depensahan ang kaugalingon batok sa akusasyon sa korapsyon ug direksyunan ang imbestigasyon, gimugma ni Marcos ang Independent Commission for Infrastructure. Gipalihok usab niya ang mga kongresista alang sa hinanaling pagbasura sa reklamo sa impeachment nga gipasaka batok kaniya niadtong Enero.

Adunay tulo ka sukaranan ang reklamo sa pagluib sa pagsalig sa katawhan: 1) ang pagpangulo sa sistematikong korapsyon sulod sa gubyerno (sa pormula sa “allocables” o BBM Parametric Formula), 2) pag-abuso sa unprogrammed funds, ug 3) direktang pagkalambigit sa wala’g tuo nga insertion ug sistema sa kikbak.

Hangtud karon, pipila lang ka mga gamay nga personalidad ang napriso tungod sa kasong plunder ug korapsyon nga pulos kaaway sa pulitika sa mga Marcos. Target usab karon ni Marcos ang reyna sa korapsyon nga si Bise Presidente Sara Duterte. Samtang si Co, nga daghang akusasyon batok sa mga Marcos, tinuyo nga gipaikyas sa rehimen.

Nabutyag usab sa miaging tuig ang pagdapig sa pipila ka mga nagpailang progresibong grupo sama sa Akbayan Partylist ngadto sa habig ni Marcos. Aktibo nga gipanalipdan sa grupo si Marcos gikan sa tulubagon ug pagpaningil sa katawhan.

Nag-awas-awas ang kasuko sa katawhan

Nagpahigayon og sagunsong protesta ang nagkalain-laing sektor aron papanubagon si Marcos, Bise Presidente Duterte, ug tanang nalambigit sa korapsyon. Ang kinadak-an sa mga protesta mao ang Baha sa Luneta niadtong Setyembre 21, 2025 diin 100,000 ka tawo ang misalmot, ug niadtong Nobyembre 30, 2025 nga gisalmutan sa kapin 20,000. Gipangunahan ang maong mga kalihukan sa Kilusang Bayan Kontra Kurakot.

Gipahigayon usab ang mga militanteng kalihukan sa upisina sa Pasig City sa St. Gerrard Construction, nga gipanag-iyahan sa mga Discaya, lakip sa mga kontraktor nga nalambigit sa korapsyon. Mikuyanap usab ang mga kalihukang Black Friday Protest sa Metro Manila ug uban pang mga probinsya diin gisulong sa makadaghang higayon ang mga buhatan sa DPWH ug ICI. Naglunsad usab og mga protesta aron iduso ang impeachment nilang Marcos ug Duterte.

Miulbo ang kalihukang walkout sa mga kabatan-onang estudyante sa mga unibersidad ug kampus niadtong Setyembre hangtud Oktubre 2025. Sa kinatibuk-an, gibanabana nga kapin sa 40,000 ka mga estudyante ug kabatan-unan sa tibuok nasud ang misalmot niini. Sa Mendiola, kapin sa 5,000 ka mga kabatan-unan ug estudyante ang nagmartsa niadtong Oktubre 17, 2025 sa panawagan nga “Marcos-Duterte, pahawaon! Dunot nga sistema, usbon!”

Sa pagsulod sa 2026, padayon nga naningil ang katawhan sa tanang nalambigit sa korapsyon. Kapin sa 12,000 ang nagrali sa ika-40 nga anibersaryo sa Pag-alsa sa EDSA niadtong Pebrero 25. Niadtong Hunyo 28, subling gipadasig ang kalihukang kontra-korapsyon sa panaghiusa sa pipila ka libong tawo gikan sa nagkalain-laing tinuohan ug demokratikong organisasyon sa pagmartsa alang sa kamatuoran, pagpanubag, ug hustisya sa EDSA People Power Monument sa pagpanguna sa White Ribbon Movement.