Sining nagligad nga mga adlaw, duha ka pahayag sang rehimen Marcos ang liwat nagpatingkad sa pagka-wala sang unod kag pagpaantus sini sa mga Pilipino. Una ang maka-insulto nga ₱85 nga dugang sa adlawan nga sweldo nga ginalaragway nga “makasaysayan” sang mga opisyal sang rehimen. Ikaduha ang kuno pagtungtong sang Pilipinas sa tindog nga “upper middle income” santo sa talaksan sang imperyalistang institusyon nga World Bank. Ang mga ini pauna nga pagpahambog para sa ika-4 nga state of the nation address (SONA) ni Ferdinand Marcos Jr sa maabot nga Hulyo 27.

Diin makalab-ot ang ₱85?

Yara sa ₱504–₱510 lang ang pungsodnon nga abereyds sang minimum nga sweldo. Wala pa ini katunga sa ginabana-bana nga kinahanglan nga minimum nga sweldo nga ₱1,200 tubtob ₱1,312 kada adlaw. Bisan idugang ang ₱85 sa sweldo sa National Capital Region (NCR) nga ₱695/adlaw, malayo pa gihapon ini para mabuhi nga may dignidad ang isa ka 5-tawo nga pamilya. Ang malain pa, hulugan pa nga ihatag ang dugang nga adlawan nga sweldo nga ₱85: ₱60 sa Hulyo 19, kag ₱25 sa Enero 2027. Kon tunga-tungaon sa kinaandan nga gasto sang mayoriya sang mga pamilya ang ₱60, 64% ang madugang sa pagkaon, ukon ₱34.40 nga indi man lang makabakal sang isa ka kilo nga bugas. Ang nabilin nga ₱26 tunga-tungaon sa transportasyon, yutilidad, kag madamo pa nga iban.

Mas manubo ang dugang-sweldo sa mga rehiyon sa guwa sang NCR. Sang nagligad nga tuig, naghatag lang sang sensilyo nga dugang halin ₱20-₱39 kada adlaw ang mga regional wage board. Masami ginatunga man ang mga ini sa duha ka hatagan.

Nagpamalibad ang rehimen Marcos nga maghatag sang bisan gamay nga dugang sa mga mamumugon sa pihak sang pagbutyog sang implasyon nga nagaut-ot sa matuod nga balor sang sweldo. Sa bug-os nga pungsod, nagalab-ot ang tantos sang implasyon sa 7.2% sadtong Abril halin sa 2.4% sadtong Pebrero. Ini pagkatapos sang gyerang agresyon sang US sa Iran, nga ginhingalitan sang mga dumuluong kag lokal nga kumpaniya agud pabutyugon ang presyo sang lana agud magkamal sang superganansiya.

Sandig sa datos mismo sang estado, yara sa 65% nga pamilyang Pilipino ang nagakabuhi nga malayo sa talaksan sang desente nga pangabuhi. Tungod sa kanubo sang sweldo, yara sa ₱78/adlaw lang ang gintalana sa kada myembro sang pamilya, nga mas manubo sa ₱91/adlaw nga gintalana nga opisyal nga dulunan sang kaimolon sang estado.

Across-the-board nga pagsaka sang presyo

Kon paano ginabutong sang rehimen kag mga kapitalista panubo ang sweldo sa bug-os nga pungsod, amo man nila ginapabutyog pasaka ang mga presyo sang mga baligya kag sukot sa serbisyo. Ang tuman nga ginaantus sang pumuluyo ang pagsaka sang presyo sang lana sadtong Marso nga tubtob subong wala pa ginpabalik sa daan nga lebel. Gamit ang gyerang agresyon sang US sa Iran, halos doble nga ginpasaka sang mga kumpaniya sang lana ang presyo sang diesel (padulong sa ₱107–₱134.3/litro), subong man sang gasolina, kerosin kag LPG.

Antes pa ang “oil price shock,” tayuyon ang pagsaka sang presyo sang mga produktong petrolyo. Halin Enero tubtob Pebrero, pito ka beses nga ginpasaka sang mga kumpaniya ang presyo sang lana nga may neto sang pagsaka nga ₱3.80/litro sa diesel kag ₱5.40/litro sa gasolina, bisan pa ang presyo sang krudo nga lana sa kalibutan nagapabilin nga manubo sa abereyds nga $61.80 kada bariles.

Mas nga ginbutong pasaka sang oil price shock ang gasto sa produksyon kag transportasyon, nga nagtuga sang pagsaka sa presyo sang pagkaon kag iban pa nga sandigan nga kinahanglanon. Labi sini nga ginpalala ang daan na nga mataas nga presyo nga dulot sang matag-as nga gasto sa produksyon, lakip ang abono, wala sang pugong nga importasyon sang mahal nga bugas kag kawad-on sang suporta sa lokal nga agrikultura. Sa NCR, naglab-ot ang presyo sang bugas padulong sa ₱56/kilo sadtong Hunyo samtang sa iban nga lugar sang Zamboanga, naglab-ot sa ₱64/kilo.

Ginaantus na sang pumuluyo ang mataas nga sukot sa kuryente kag tubig. Ginpasakaan sang Meralco ang sukot sini sa NCR kag kaiping nga mga probinsya halin ₱13/kWh (Enero) padulong sa masobra ₱14/kWh (Hunyo). Nagpinasaka man sang sukot ang mga dalagko nga distribyutor sang kuryente sa Visayas (sa Cebu nadugangan sang ₱1.83, kag sa Iloilo, ₱2.33 kada kilowatt). Sa Davao, Enero ginpasakaan ang sukot sang ₱2/kWh. Samtang, ginpatuman sang mga kumpaniya sa tubig sa NCR, Cebu kag Davao ang tuman ka taas nga sukot sa serbisyo. Ini samtang ginaagwanta sang mga konsyumer ang palpak nga serbisyo sang mga pribadong kumpaniya sa yutilidad.

Wala sang pag-uswag

Wala sang serbe ang tindog nga “upper-middle-income” nga basbas sang World Bank. Indi ini talaksan sang kauswagan kundi nagatalana lang sang tindog sang pungsod para makapangutang. Taliw-as sa ginapahambog sang rehimen, nagapanubo ang habyog sang pag-uswag sang lokal nga ekonomiya kag wala ini nagatuga sang bastante nga trabaho para sa pumuluyo.

Wala malab-ot sang rehimen bisan ang kaugalingon nga gintalana nga target nga pag-uswag sang gross domestic product (GDP). Para sa 2025, nag-uswag lang ang GDP sang pungsod sang 4.4%, kag 2.8% lang para sa una nga kwarto sang 2026. Sang nagligad nga tuig, nalista ang pinakagamay nga pag-uswag sang pagmanupaktura sa nagligad nga mga dekada nga naglab-ot lang sa 2.5%. Nag-uswag naman ang agrikultura sang 2.6% lang.

Sa pihak nga bahin, nagdako ang manggad sang mga korporasyon kag burgesya kumprador. Halin 2020 tubtob 2022, nagsaka sang 104% ang neto nga kita sang pinakadalagko nga korporasyon. Nagsaka man sang 31% ang manggad sang 50 ka pinakamanggaranon nga Pilipino. Ini samtang ginapabilin nila nga manubo kag indi makabuhi ang sweldo sang mga Pilipino.