Duha nga magkusog nga linog an inigo ha mga prubinsya han Mindanao hadton Hunyo. Syahan an magnitude 7.8 nga linog hadton Hunyo 8 diin aada ha kadagatan han Sarangani an episentro, ngan ikaduha an 6.6 magnitude nga linog hadton Hunyo 26 nga aada ha kadagatan han Davao Occidental an episentro. Ginsundan pa ini han mga aftershock nga haros inabot na ha ihap nga 10,000. Atubangan hini, padayon an pagbagsak han pakabuhian han masa nga apektado han linog, diri la tungod ha kalamidad, kundi bunga han kawaray pulos han rehimen Marcos.

Ha urhi nga lista han National Disaster Risk Reduction an Management Council (NDRRMC) hadton Hulyo 1, inabot na ha 88 an kumpirmado nga namatay ha panahon han linog. Mayda pa 24 nga nawawara samtang 1,316 an nahilista nga nasamaran. Samtang, diri mamenos ha 319,275 kapamilya o 1.68 kamilyon katawo ha 627 nga mga barangay an nahibang han linog. Aada ha 18,360 an hul-os nga narumpag nga mga balay samtang 94,919 an tala nga nahibang. Damo nga kalsada ngan pampubliko nga imprastraktura liwat an nawakay.

Ha luyo hini, ura-ura kamalangan an rehimen Marcos ngan lokal nga mga gubyerno agud mahinungdanon nga batunon an epekto han linog. Nakapokus la an gubyerno ha lus-ay nga distribusyon han usahay ngan limitado nga ayuda, imbes nga komprehensibo nga mga pitad ngan palisiya.

Diri naaabot han bulig

Damo nga bungto na an nagdeklara han “state of calamity” ha Mindanao para ha layon nga makapagpagawas han pondo para ha pag-atubang ha kalamidad. Ha luyo hini, damo nga komunidad han parag-uma an diri naaabot hini. Ha interbyu han Ang Bayan ha pira nga parag-uma ha apektado nga mga prubinsya, iginpasaro nira nga waray hira nakakarawat nga bulig ngan kumpensasyon tikang ha gubyerno.

Ha usa nga komunidad, natumba an tanum nga humay han mga parag-uma tungod ha linog nga kunta surok nira han pankonsumo para ha bug-os nga tuig. Ha pira nga erya, diri makagdeliber ngan makagbaligya han produkto nga abaka an mga parag-uma tungod ha nagkaruruba nga dalan ngan nakaulang nga dagko nga bato bunga han katimpag han tuna.

Kada iya panalinguha an mga komunidad agud aydon an ira mga kalsada agud utro nga makabiyahe an mga sarakyan. Ha pira nga kaso, nabaktas na la hira ngadto ha poblasyon tikang ha mga sityo agud makapagpakabuhi. Kadungan hini, gin-aantos nira an naruba nga mga balay ngan higamit.

Labi pa nga iginkadismaya han mga parag-uma an nakuha nira nga balita han pangungurakot han mga lokal nga upisyal ha ayuda nga angay igdistribwer ha ira. Ha usa nga bungto ha Sarangani, ginpapagawas han mayor nga gindistribwer ha luyo nga bungto an mga bugas nga nakaalotaga para ha mga residente kundi nadiskubre nga igintatambak ngan igintatago la ini han lokal nga gubyerno.

Para ha mga parag-uma, diri na bag-o an kawaray o malangan nga pankatilingban nga serbisyo han gubyerno ha ira. Estorya pa nira, waray pa man linog ruba na gidaan an ira mga kalsada.

Pagpapakusog ha nagkakaurusa nga tingog

Pursigido an panalinguha han rebolusyunaryo nga pwersa ha Far South Mindanao, diin kaparte an Sarangani, agud ig-urusa ngan pakusgon an nagkakaurusa nga tingog han mga parag-uma ngan katawhan nga naigo han lindol. Ginpupukaw nira an masa nga parag-uma ha ira mga katungod para magkaurusa ngan gumios nga sukton an lokal nga gubyerno ngan rehimen Marcos.

Bunga hini, nagpurisge an pira nga mga lider han sityo nga kumadto ha sentro han barangay agud ireport an destroso ha ira komunidad. Kadungan hini an pag-iinsister nira han kumpensasyon ngan suporta. Gin-aaghat liwat han mga rebolusyunaryo nga pwersa an mga residente nga magbug-os han mga organisasyon agud magserbe nga rubas ha pag-insister ha ira mga panawagan.

Ha pira nga erya, direkta naman nga nakabakyang han masa an mga Pula nga mangaraway han Bagong Hukbong Bayan ha pagtatanggal han dagko nga bato ha mga kalsada kahuman han linog. Ha sugad hini nga mga higayon, iginpapakita han hukbo han katawhan nga malalauman hira nga hukbo han masa nga anakbalhas.

An pagbulig ngan pagbaton ha katawhan nga apektado o biktima han kalamidad kaparte han Programa ha Demokratiko nga Rebolusyon han Katawhan han Partido. Kabakyang an mga yunit han hukbo han katawhan ngan lokal nga gubyerno han katawhan, ginhihimo han rebolusyunaryo nga kagiusan an magkalain-lain nga porma han pagsalbar, pagbulig ngan pagpapagios ha katawhan nga biktima han kalamidad.