Iti sango ti nasaknap ken kumarkaro pay a pyudal ken malapyudal a panaggundaway idiay Eastern Visayas (EV), rumbeng laeng a sublian ti masa a mannalon ti pakasaritaan ti sangsangkamaysa a dangadang da. Nasken nga umadaw da kadagiti adal ken inspirasyon iti innem a dekada ti narimat a balligi a nagun-od iti sangsangkamaysa a pannakidangadang.

Usar ti rebolusyonaryo a tarabay para iti reporma iti daga ti Partido, nagtignay ti nalawa a masa ti mannalon iti EV tapno maibaba ti abang ti daga, maingato ti tangdan dagiti mangmangged-talon, waswasen ti usura ken ingato ti produksyon da.

Kadagiti kataltalonan, sinango dagiti mannalon dagiti apo’t daga kadagiti kumprontasyon tapno irupir ti karbengan da. Kadagiti koprasan, nagun-od da ti 60-40 a bingayan iti neto a pastrek a pabor iti mannalon manipud iti dati a bingayan a 90-10. Naiduron da ti apo’t daga a baklayen ti 50% ti gastos iti panagbunag ti kopra, isu a ngimmato ti sapul ti mannalon.

Kadagiti lugar a nadanon ti nangatngato a tukad ti panagkaykaysa, naipangabak dagiti mannalon ti bingayan a 50-50 nu sadinno a maikiskissayen ti gastos iti panagbunag ti produkto sakbay a mabingay daytoy. Daytoy ket balligi manipud iti dati a sistema nu sadinno nga awan ti kontribusyon ti apo’t daga iti produksyon. Kadagiti lugar nu sadinno a nasaknap ti bingayan a tersyuhan (1/3) a pabor iti apo’t daga, naipangabak dagiti mannalon ti bingayan a 50-50.

Adda met dagiti lugar a nairupir ti panagpababa ti interes ti utang manipud 20% tunggal bulan agturong ti 10%, ken awan ti ganansya nu makabayad sakbay ti maysa a bulan. Naikkat metten ti kundisyon a “tubos” kadagiti naisalda a daga ken nu nadanunen ti 100-150% a ganansya manipud iti nausar a kapital ket awtomatiko a maisubli ti daga iti mannalon a nagisalda. Naiduron met nga agtuloy nga agtalon ti mannalon iti naisalda a daga tapno masigurado nga adda pangalaan na iti pagbayad ken para iti inaldaw a gastos.

Iti sumagmamano nga erya, naipatungpal ti kumpiskasyon ti daga manipud kadagiti despotiko ken kontra-rebolusyunaryo nga apo’t daga kas panangiyatnag ti hustisya iti panaggundaway ken utang a dara iti masa. Adda met dagiti kaso nga inokupar dagiti mannalon dagiti nakatiwangwang a daga ti apo’t daga, bayat nga adda dagiti nalawlawagan nga apo’t daga a boluntaryo a nangipabpabulod wenno nagit-ited ti daga da ken dadduma pay a ramit iti produksyon.

“Nu awan ti tignay, dagiti mannalon ket setler iti bukod a pagilyan,” inyebkas ti maysa a mannalon. Agingga tatta, pagnumnumaran da pay laeng ti dakkel a tulong ken pakinabang kadagitoy a daga.

Tuluy-tuloy met ti kampanya tapno ingato ti kabaelan iti produksyon dagiti mannalon. Naipasaknap ti kampanya a “tiklos-aglayon” nu sadinno a kolektibo nga agtitinnulong dagiti mannalon para iti produksyon. Napalawa daytoy dagiti pagmulaan, napalag-an ken napapardas ti trabaho, nakissayan ti gastos, nasigurado a makaanay ti taraon ken kangrunaan ket nagsanay da para iti kolektibo a tignay.

Napasamak met ti panagibunong ti nuang kas kangrunaan a ramit iti indibidwal ken komunal a produksyon. Nagbukel met dagiti mannalon ti sistema tapno mamaksimisa iti panagsukay dagiti donasyon a traktor ken dadduma pay a ramit iti produksyon manipud kadagiti ahensya ti estado ken dagiti pribado nga organisasyon.

Naibangon dagiti kooperatiba kas kadagiti kiskisan ken tiendaan ti basaran a kasapulan. Adda met ti kooperatiba tapno mailako iti usto a presyo ti ani ken dagiti produkto. Malaksid iti serbisyo ken nalaka a presyo dagiti basaran a gagatangen, nayon a pastrek ti timpuyog ti maal-ala manipud iti dibidendo. Adda dagiti koperatiba a n/agserbi a puonan ti pastrek tapno makagatang ti ramit iti produksyon kas ti daga ken nuang.

Sumagmamano laeng dagitoy iti adu a balligi ti tignay mannalon iti rehiyon. Agtultuloy a salsalakniban da dagitoy laban iti napairteng a presensya ken tuluy-tuloy nga atake ti rehimen Marcos ken dagiti yunit ti 8th ID iti komunidad da. Iti sango ti terorismo ti estado, dagitoy a balligi ken kapadasan ti agserserbi a materyal a basaran tapno ad-adda pay a salakniban ti mannalon ti biag ken pagbiagan ken ilaban da ti maysa a gimong a pudno a demokratiko ken nawaya.