Editoryal

Pandayen ti pigsa ti umili iti tengnga ti nakaro a krisis iti pulitika ti rehimen US-Marcos

, ,

Daydayyegen ti nakaro a krisis iti pulitika ti rehimen Marcos. Daytoy ket kasaruno ti panangibutaktak ti sigud nga alyado ken babaunen na iti konggreso a ni Marcos mismo ti adda iti tuktok ti dakkel a burukrata kapitalista a sindikato iti gubyerno a mangkolkolekta ti kikbak ken pasuksok iti ginasut a bilyon a piso a proyekto nga imprastruktura. Daytoy a panagibutaktak ket saan a nakakigtotan ti umili, ngem ad-adda a rinubroban daytoy ti umap-apoy a pungtot da iti engrande nga iskema ti korapsyon ken panagtakaw ni Marcos iti pondo ti umili.

Gapu ta isuna ti linipit ken itentennag ni Marcos, nagsarita ni dati a konggresman Zaldy Co a mismo a ni Marcos ti nagmandar kenkwana, kas pangulo ti komite iti badyet iti kongreso, nga agisingit ti ₱100-bilyon a proyekto iti badyet ti 2025. Inbunannag na nga isuna mismo ti nagipan ti male-maleta a kikbak iti balay ni Marcos ken idiay Malacañang.

Kapada daytoy iti immuna a testimonya iti senado ni Roberto Bernardo, sigud a nangato nga upisyal ti Department of Public Works and Highways (DPWH) a binilyon a piso a kikbak kadagiti proyekto a pang-imprastruktura ti indeliber na kadagiti kangrunaan nga upisyal ti Malacañang.

Sinakyan dagiti lider ti Iglesia ni Cristo ti nalawa a tignay protesta laban iti korapsyon. Binunag da idiay Luneta dagiti parokyano da tapno agpakitang-gilas ken ballaagan ni Marcos a saan a lipiten dagiti negosyo daytoy a naibunannag a kasosyo dagiti Discaya iti naanomalya a proyekto. Simmakay met dagiti Duterte ken dadduma a naka-aalyado da a kontra-Marcos a bunggoy tapno agiyaramid ti rali tapno mangsugsog kadagiti upisyal militar a tallikudan ni Marcos.

Iti desperado a gandat a dalusan ti kapitpitak a rupa ni Marcos, parparwaren na tatta nga awan ti ammo na iti binilyon a piso a kikbak a maip-ipan idiay palasyo, ken inaramat laeng dagiti asideg nga upisyal na ti nagan na. Iti pannakataranta na, dara-daras nga inikkat na ti kangatwan nga upisyal ti gabinete, kalihim iti badyet ken sumagmamano a kangrunaan nga upisyal, banag a mangnaynayon ken mangpapauneg kadagiti lamma iti bunggoy a Marcos.

Makarkarattot tatta ti Malacañang nga ilemmeng ti kas bantay a buntuon ti kwarta a kinurakot ni Marcos iti pondo ti pagilyan. Kabadang na ti sumagmamano a grupo kas ti Akbayan nga agpospostura a kontra-korapsyon ngem mangisaksakit kenkwana babaen ti panagkwestyon iti panangibutaktak a mismo a ni Marcos ket sangkot ken ulo iti panagkurakot. Pammutbuteng da ti posibilidad a sumublat ti kapada a bulok a ni Sara Duterte tapno lapdan ti panawagan ti umili a gibusanen ti rehimen US-Marcos.

Agbuybuya ti imperyalista nga amo ni Marcos. Babaen ti kontrol daytoy iti AFP, agtaltalinaed a sibubukel ti suporta ti US ken Marcos. Awit daytoy ti linya nga iskema ti China ti “destablisasyon” laban ken Marcos. Nu pay kasta, nakasagana daytoy nga iyakar ti suporta na iti sabali a paksyon nga agtultuloy a mangitantandudo iti interes iti ekonomya, pulitika ken militar ti US iti pagilyan. Nairut daytoy a nakasilpo ken agit-ited ti pondo iti grupo nga Akbayan kas reserba a kabalyo daytoy, uray pay agtaltalinaed nga opsyon nga ipatugaw ti paksyon nga ad-adda a militarista, nangruna tapno direkta a pawilan ti pumigpigsa a progresibo ken patriyotiko a tignay masa.

Saan a sumarsardeng ti ayus dagiti protesta a kontra-korapsyon. Agtultuloy ti walkout ken tignay-protesta dagiti kabataan estudyante iti nadumaduma a paset ti pagilyan. Tumataud ti nalawa a tignay dagiti mngmangged, dagiti nakurapay iti komunidad ken nadumaduma a demokratiko a dasig ken sektor. Pasista a kinaranggas ken pammutbuteng ti isabsabat ti rehimen Marcos tapno apputen ti pumigpigsa a timek ti umili.

Inton Nobyembre 30, aldaw ti pananglagip ken Andres Bonifacio, banwar ti Pilipino nga anakling-et, manamnama ti balbaliw a panaglayus ti umili tapno ipamatmat ti pungtot iti korapsyon. Umannurot iti awag a pagsungbaten ti amin a karaman iti korapsyon, pumigpigsa ti pukkaw ti umili tapno padisyen wenno pagibbaten ni Marcos ken Duterte.

Sumaksaknap tatta ti panawagan tapno itakder ti maysa a “transition council” wenno konseho a pang-transisyon, a mangimaton iti estado ken mangisagana ti proseso iti panangitakder ti baro a gubyerno. Pakakitaan daytoy ti nauneg a pannakadismaya ken kinaawan ti talek ti nalawa nga umili kadagiti proseso a ligal ti agar-ari nga estado ken kadagiti nabotosan nga upisyal ti gubyerno. Bayat a bumaybayag ti krisis ti agar-ari a sistema iti sidong ni Marcos, sigurado a pumigsa ti konsesus ti nadumaduma a saray ti gimong a Pilipino para ditoy.

Daytoy a potensyal a konseho ket ipasngay ken iyuged ti proseo ti panangpadisi iti rehimen US-Marcos. Nu magun-od, agbalin a baro a tay-ak daytoy ti dangadang para kadagiti tartarigagayan a panagbalbaliw. Rumbeng nga irupir ti umili ti demokratiko a representasyon laban iti dominasyon dagiti agar-ari a dasig. Ti pigsa dagiti demokratiko a sektor a maipunpundar iti tignay a kontra-korapsyon ken burukrata kapitalismo ket agbalin a puonan kadagiti dangadang iti masangwanan.

Nu kasta, nakapatpateg a papigsaen ti umili a Pilipino ti organisado nga intar da ken ti nalawa a tignay protesta tapno padisyen da Marcos ken Duterte. Napateg ti mano a daras pay a panagregta ken panaglawa ti pannakipaset ti masa a mangmangged, nakurapay iti syudad ken mannalon iti kaaw-awayan, a makapadpadas ti kakarwan a basnut ti korapsyon. Daytoy ti sigurado a mangdayyeg iti panagari ni Marcos. Dakkel ti karit kadagiti estudyante nga agturong kadagiti pabrika, komunidad ken kaaw-awayan, tapno tumulong iti panangriing ken panangpatignay iti minilyon nga umili.

Ingato ti kamulatan ti umili iti naindasigan a panagamiris iti malakolonyal ken malapyudal a sistema ti kagimongan iti Pilipinas. Kasapulan a paunegen ti istorikal a kaamwan iti panaglaban ti umili iti bulok a reaksyunaryo nga estado ken ti pagkasapulan para iti rebolusyonaryo a dangadang tapno naan-anay a baliwan ti sistema.

Bin-ig a nakasaysayaat ti sitwasyon para iti Partido ken kadagiti rebolusyonaryo a pwersa. Nasken a gammatan ti gundaway tapno papigsaen ti Partido ken dagiti kabadang daytoy a limed nga organisasyon ti masa, tapno agserbi a landok a bugas ken natibker a balangkas ti naunday a dangadang. Rumbeng a papigsaen ti panawagan nga agturong iti kaaw-awayan tapno idiay nga agtultuloy nga ipundar ti organisado ken armado a pigsa ti umili, ken itukit ti bin-i ti gubyerno ti umili ken ti nawaya ken demokratiko nga urnos.

Pandayen ti pigsa ti umili iti tengnga ti nakaro a krisis iti pulitika ti rehimen US-Marcos