Niadtong Enero 23, pito ka residente sa Dupax del Norte, Nueva Viscaya ang giaresto sa ilang barikada batok sa planong mina sa kumpanyang British nga Woggle Corporation sa ilang barangay. Gamit ang 400 ka pulis, kaabag ang mga personahe gikan sa Bureau of Fire Protection, pugos nga gisulod sa kumpanya ang drilling equipment (panglungag sa yuta), backhoe ug uban pang makinarya.

Naggikan ang mando nga bungkagon ang barikada ug arestuhin ang lumulupyo sa desisyon niadtong Enero 19 sa Regional Trial Court 30 sa Nueva Vizcaya. Sa mismong adlaw sa pagbungkag, gatusan ka residente, ilang mga tigsuporta, mga tawong simbahan ug myembro sa mga grupong makikinaiyahan ang mibabag sa dalan.

Lakip sa giaresto si Florentino Daynos, usa sa mga lider sa Defend Dupax del Norte. Niadtong Enero 26, gibuhian siya ug lain pang unum human gibasura sa piskalya ang kasong “resistance and disobedience against person in authority” ug ang gidugang nga kasong “obstruction of justice” batok kanila.

Gawas sa korte ug pulis, naghulga na usab ang militar pinaagi sa 86th IB nga sumpuon ang pakigbisog sa mga taga-Dupax sa takuban sa “pagbantay” ug Red-tagging sa mga organisasyong nagasuporta sa pakigbisog sa katawhan.

Barikada, protesta ug pakighiusa

Gitukod sa mga residente sa Sityo Keon, Barangay Bitnong, Dupax del Norte ang ilang barikada niadtong Setyembre 17, 2025 isip depensa sa ilang yuta, panginabuhian, ug kaugmaon sa mosunod nga henerasyon. Napugngan nila ang pagsulod sa sakyanan, makinarya, ug ginsakpan sa kumpanya sa dalan padulong sa exploration area.

Hinay-hinay nga naila ang mga taga-Dupax sa ilang maisugong pagsukol sa langyawng kumpanya. Nakuha nila ang suporta sa Diyosesis sa Bayombong, kasikbit nga mga eskwelahan ug bisan ang pipila ka lokal nga upisyal sa gubyerno. Gibisita ang barikada sa mga tigpanalipud sa kinaiyahan, ug progresibong grupo ug kongresista. Nahatagag pagtagad ang barikada sa midya ug social media sulod ug gawas sa nasud.

Niadtong Enero 24, nagprotesta ang mga grupong maki-kinaiyahan ug progresibo sa pagpanguna sa Kalikasan atubangan sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa Quezon City aron kundenahon ang pagtugot sa departamento sa eksplorasyon sa Woggle taliwala sa tin-aw nga pagbabag sa komunidad. Niadtong Enero 28, subli silang nagprotesta atubangan sa upisina sa FCF Mining sa Makati City.

Sa London, nagprotesta ang London Philippine Solidarity, uban ang mga progresibong grupong migrante, sa upisina sa Metals Exploration PLC, ang kumpanyang nanag-iya sa Woggle. Gilunsad sa mga grupo sa United Kingdom ang kampanyang “British Mining Out of the Philippines” aron ipanawagan ang pagsalikway sa operasyong mina sa mga kumpanya gikan sa Great Britain nga nagakawkaw ug nagaguba sa kinaiyanhong bahandi sa Pilipinas ug nagalapas sa tawhanong katungod.

Magun-ubong minahang British sa Nueva Vizcaya

Dili bag-o ang pagbatok sa langyawng mina sa Nueva Vizcaya. Sa wala pa ang pagbatok sa Woggle, aktibo nang ginabatukan sa mga residente dinhi ang FCF Mining. Ginapadagan niini ang Runruno Gold-Molybdenum Project sa Barangay Runruno, nga 20 kilometro lamang ang gilay-on gikan sa Dupax del Norte. Gakahurot na ang mina sa Runruno nga gisugdan sa pagmina sa FCF niadtong 2005 maong nagpalapad kini sa Dupax del Norte ug ingoman sa Abra. Ang FCF Mining, nga tibuok gipanag-iyahan sa Metals Exploration PLC, nanag-iya sa 60% sa Woggle. Ang Metals Exploration ang direktang nanag-iya sa nahabiling 40%.

Sa Runruno, dugay nang ginaduso sa mga residente ug mga organisasyon sa kinaiyahan nga ipasirado ang FCF Mining tungod kay ang operasyon niini anaa sa sulod o duul sa Magat Watershed—usa ka protektadong lugar nga tinubdan sa irigasyon sa kapin 84,000 ektaryang umahan sa Cagayan Valley ug nagasuporta sa 61,812 ka mag-umma ug 360 ka asosasyon sa irigasyon. Subay sa mga petisyon nga gisumite sa mga grupong maki-kinaiyahan, ang minahan sa Runruro nagahan-ok og makahilong basura ug nagresulta sa polusyon sa suba, pagbaha, ug uban pang risgo sa palibot. Taliwala niini, padayon nga nagbalibad ang DENR sa pangayong ipasirado ang mina. Gitawag na hinuon niini nga “walay basehan” ang mga petisyon ug gigamit ang teknikal nga dokumentoa sama sa Environmental Compliance Certificate ug Environmental Protection and Enhancement Program aron tabunan ang lehitimong kabalaka sa katawhan.

Matud sa usa ka dokumento sa Metals Exploration PLC, laraw sa kumpanya sa pagsulod sa Dupax del Norte nga mapadayon ang operasyon sa pagproseso sa ore sa FCF Mining sa Barangay Runruno. Planong dalhon ug iproseso sa Runruno ang unsamang potensyal nga mamina gikan sa Dupax del Norte. Sa ingon, ginasiguro niini ang malungtaron ug walay puas nga pagpangawkaw sa kinaiyanhong bahandi sa Nueva Viscaya, samtang ang mga residente niini ang nag-antus sa pagkaguba sa kinaiyahan, pagpangilog og yuta ug resulta niining katilingbanong kadaut.

Simbolo ang Runruno sa pagbaligya sa estado sa tinubdan sa tubig ug produksyon sa pagkaon sa Cagayan Valley sa kapitalistang British. Kini ang nagpalig-on sa baruganan sa mga Novo Vizcayanon nga batukan ang mina. Panawagan nila: “Ipamana, huwag ipamina!”

Gawas sa Dupax, susamang pag-antus ug kabangis ang usa ka dekada nang nasinati sa mga residente sa Barangay Didipio, Kasibu nga nagabatok sa OceanaGold, usa ka kumpanyang Australian-Canadian. Dugay na ang pagsukol sa mga mag-uuma ug komunidad sa mga nasudnong minorya batok sa magun-ubon ug malukpanong mina ug langyawng pagpangawkaw nga midaut sa yutang kabilin, sapa, ug panginabuhian.