Duha ka bag-ong economic zone (ecozone) ang gideklara sa rehimeng US-Marcos pinaagi sa usa ka proklamasyon niadtong Enero 6. Pagatukuron kini sa Batangas ug Iloilo, dugang sa 32 ka giablihan sa rehimen sukad nga makalingkod sa poder. Karong 2026, target sa rehimen nga maka-abli og 30 pa ka ecozone, nag-una sa kabanikanhan.

Pagatukuron ang usa ka bag-ong ecozone sa Tanauan City, Batangas. Ekstensyon kini sa natukod na nga First Industrial Township-Special Economic Zone sa Barangay Pagaspas ug Trapiche. Kapin lima ka ektaryang yuta ang sakop sa kinatibuk-ang ecozone. Nabalaka ang mga residente dinhi nga palayason ang mga komunidad nga maigo sa ekspansyon.

Sa Iloilo City, pagatukuron sa Barangay San Rafael, Mandurriao District ang usa pa ka ecozone nga molangkob sa 3.8 ektaryang yuta. Magsilbi kining IT Park nga mahimong sentro sa business process outsourcing o BPO.

Magsilbi ang bag-ong mga ecozone isip dugang engklabo sa barato ug masulundong kusog-pamuo sa mga mamumuong Pilipino. Dinhi, nakalansang ang suhulan ug benepisyo, hugot ang mga pagbawal sa pag-unyon ug welga, ug kaylap ang pagpanumpo sa kadagatan sa pamuo. Aron aghaton ang mga langyawng kumpanya, ginahatagan sila og klase-klaseng mga insentiba, lakip ang dili pagsingil kanila og buhis.

Dili moubos sa 430 ang ecozone sa tibuok nasud. Anaa kini sa direktang pagdumala sa Philippine Economic Zone Authority (Peza), ahensya ilalum sa Department of Trade and Industry, nga gitukod niadtong 1995 pinaagi sa Republic Act (RA) No. 7916 o The Special Economic Zone Act of 1995.

Sa wala pa ang PEZA, ginatukod na ang susamang mga sona pinaagi sa RA No. 5490 o Foreign Trade Zone Authority (1969) ug Presidential Decree No. 66 nga nagmugna sa Export Processing Zone Authority (1972), pareho ilalum sa rehimeng US-Marcos I.

Kasagarang namuhunan sa mga PEZA ang mga industriya sa manupaktura, information technology o serbisyo, agro-industriyal, turismo ug kalingawan, gawasnong kumersyo ug lohistika, nga tanan para sa eksport. Niadtong 2025, gitaho sa rehimen nga mikabat sa ₱260.89 bilyon ang aprubadong pamuhunan sa mga ecozone, pinakataas sukad niadtong 2016. Ingonman, gamay nga bahin lamang kini sa kinatibuk-ang pamuhunan sa nasud.

Sa 2026, target sa rehimeng Marcos nga makaaghat og langyawng pamuhunan nga nagkantidad og ₱300 bilyon. Sukwahi sa pagpanghinambog ni Marcos, walay mahuluganong tampo ang mga ecozone sa lokal nga produksyon.

Alang sa masang mamumuo, taliwala sa “nagkadakung pamuhunan” nagpabiling mumho ang inadlawan. Sa pagtapos sa 2025, nakalansang sa ₱695 ang minimum nga inadlawan sa National Capital Region, gisundan sa ₱600 sa Region IV-A ug pinakaubos sa BARMM sa kantidad nga ₱411. Ang ubos kaayong inadlawan sa mga rehiyon ang hinungdan kung nganong prayoridad sa PEZA nga magtukod og mga bag-ong ecozone sa mga prubinsya.

Pagbatok sa “forced leave” sulod sa ecozone

Sa Freeport Area Bataan (FAB) sa Mariveles sa Bataan, ang kinaunhang ecozone sa nasud, nakab-ot og pasiunang kadaugan ang mga mamumuo sa FCF Manufacturing Corporation ning bag-o batok sa mapahimuslanong palisiya sa kumpanya nga “forced leave.” Human ang halos usa ka tuig nga ligal nga pakigbisog, gipaboran sa labor court ang mga mamumuo ug gideklarang “iligal” ang iskemang “forced leave.”

Niadtong Abril 2025, nagpasaka og reklamo ang mga mamumuo sa National Labor Relations Commission sa San Fernando City, Pampanga kalabot sa upat ka bulang “forced leave.” Sagad kining ginapatuman kung “walay produksyon” ang pabrika human sa panahon sa “hataw” o dinaghan ug pinaspas nga pagtrabaho. Matud sa mga mamumuo, wala gisunod sa kumpanya ang paghatag-abiso ayha ang “forced leave” ug walay unsamang kumpensasyon nga gihatag sa mga apektado.

Ang FCF nagamugna og mahalon nga mga gamit sama sa leather bag ug wallet nga adunay tatak nga Coach ug Kate Spade. Lakip ang FCF sa mga kumpanya sa Fashion Focus Ltd nga nakabase sa China.