Sadtong Enero 23, pito ka residente sang Dupax del Norte, Nueva Viscaya ang gin-aresto sa ila barikada batuk sa plano nga pagmina sang kumpaniyang British nga Woggle Corporation sa ila barangay. Gamit ang 400 ka pulis, kabulig ang mga tinawo halin sa Bureau of Fire Protection, pwersa nga ginpasulod sang kumpaniya ang drilling equipment (pangbuho sa duta), backhoe kag iban pa nga makinarya.

Naghalin ang mando nga bungkagon ang barikada kag arestuhon ang taga-baryo sa desisyon sadtong Enero 19 sang Regional Trial Court 30 sang Nueva Vizcaya. Sa mismo adlaw sang pagbungkag, ginatos ka residente, ila mga tagasuporta, mga tawong simbahan kag myembro sang mga grupo nga maka-kapalibutan ang nag-barikada sa dalan.

Lakip sa gin-aresto si Florentino Daynos, isa sa mga lider sang Defend Dupax del Norte. Sadtong Enero 26, ginhilway man siya kag anum ka iban pa pagkatapos nga ibasura sang piskalya ang kaso nga “resistance and disobedience against person in authority” kag ang gindugang nga kaso nga “obstruction of justice” batuk sa ila.

Wala labot sa korte kag pulis, nagpamahog man ang militar paagi sa 86th IB nga sumpuon ang away sang mga taga-Dupax sa tabon sang “pagbantay” kag Red-tagging sa mga organisasyon nga nagasuporta sa away sang pumuluyo.

Barikada, protesta kag pagpakig-isa

Gintukod sang mga residente sang Sityo Keon, Barangay Bitnong, Dupax del Norte ang ila barikada sadtong Septyembre 17, 2025 bilang depensa sa ila duta, palangabuhian, kag buasdamlag sang masunod nga henerasyon. Napunggan nila ang pagsulod sang salakyan, makinarya, kag tinawo sang kumpaniya sa dalan padulong sa exploration area.

Amat-amat nga nakilala ang mga taga-Dupax sa ila maisog nga pakigbato sa dumuluong nga kumpaniya. Nakuha nila ang suporta sang Diyosesis sang Bayombong, malapit nga mga eskwelahan kag bisan pila ka lokal nga opisyal sa gobyerno. Ginakadto ang barikada sang mga tagpangapin sang kapalibutan, kag progresibong grupo kag kongresista. Nangin unod ang barikada sang midya kag social sa sulod kag guwa sang pungsod.

Sadtong Enero 24, nagprotesta ang grupong maka-kapalibutan kag progresibo sa pagpanguna sang Kalikasan sa atubang sang Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa Quezon City agud kundenaron ang pagpasugot sang departamento sa eksplorasyon sang Woggle sa pihak sang maathag nga pagpamatuk sang komunidad. Sadtong Enero 28, liwat sila nga nagprotesta sa atubang sang opisina sang FCF Mining sa Makati City.

Sa London, nagprotesta ang London Philippine Solidarity, kaupod ang mga progresibong grupo nga Migrante, sa opisina sang Metals Exploration PLC, ang kumpanya nga nagapanag-iya sang Woggle. Ginlunsar sang mga grupo sa United Kingdom ang kampanyang “British Mining Out of the Philippines” agud ipanawagan ang pagsikway sang operasyon mina sang mga kumpaniya halin sa Great Britain nga nagakawkaw kag nagaguba sa dunang manggad sang Pilipinas kag nagalapas sa tawhanon nga kinamatarung.

Mapangwasak nga pagmina sang British sa Nueva Vizcaya

Indi bag-o ang away sa dumuluong nga pagmina sa Nueva Vizcaya. Antes ang away sa Woggle, aktibo na nga ginapamatukan sang mga residente diri ang FCF Mining. Ginapadalagan sini ang Runruno Gold-Molybdenum Project sa Barangay Runruno, nga 20 kilometro lang ang kalayuon halin sa Dupax del Norte. Manug-ubos na ang mina sa Runruno nga ginsugdan nga minahon sang FCF sadtong 2005 gani nagapalapad ini sa Dupax del Norte kag subong man sa Abra. Ang FCF Mining, nga bug-os nga ginapanag-iyahan sang Metals Exploration PLC, nagapanag-iya sang 60% sang Woggle. Ang Metals Exploration ang direkta nga nagapanag-iya sang nabilin nga 40%.

Sa Runruno, madugay na nga ginagiit sang mga residente kag mga organisasyon sa kapalibutan nga ipasira ang FCF Mining tungod ang operasyon sini yara sa sulod ukon malapit sa Magat Watershed—isa ka protektado nga lugar nga ginakuhaan sang irigasyon sang masobra 84,000 ka ektarya nga ulumhan sa Cagayan Valley kag nagasuporta sa 61,812 ka mangunguma kag 360 ka asosasyon sa irigasyon. Santo sa mga petisyon nga ginsumiter sang mga grupong maka-kapalibutan, ang minahan sa Runruro nagatambak sang hilo nga basura kag nagatuga sang polusyon sa suba, pagbaha, kag iban pa nga kalalat-an sa kapalibutan. Sa pihak sini, padayon nga nagapamalibad ang DENR sa demanda nga ipasira ang mina. Imbes, gintawag sini nga “wala sang basehan” ang mga petisyon kag gingamit ang teknikal nga dokumento kasubong sang Environmental Compliance Certificate kag Environmental Protection and Enhancement Program agud tabunan ang lehitimo nga kahangawa sang pumuluyo.

Suno sa isa ka dokumento sang Metals Exploration PLC, ang katuyuan sang kumpaniya sa pagsulod sa Dupax del Norte amo nga mapadayon ang operasyon sang pagproseso sang ore sang FCF Mining sa Barangay Runruno. Plano nga dal-on kag iproseso sa Runruno ang ano man nga potensyal nga mamina halin sa Dupax del Norte. Sa amo sini, ginaseguro sini ang pangmalawigon kag wala sang upang nga pagpangkawkaw sa dunang manggad sang Nueva Viscaya, samtang ang mga residente sini ang nagaantus sa pagkaguba sang kapalibutan, pagpang-agaw sang duta kag dulot sini nga sosyal nga kahalitan.

Simbolo ang Runruno sa pagbaligya sang estado sang ginakuhaan sang tubig kag produksyon sang pagkaon sang Cagayan Valley sa kapitalistang British. Ini ang nagapalig-on sang panindugan sang mga Novo Vizcayanon nga pakigbatuan ang mina. Panawagan nila: “Ipanubli, indi ipamina!”

Magluwas sa Dupax, amo man nga pag-antus kag kalakasan ang isa ka dekada na nga ginaagum sang mga residente sang Barangay Didipio, Kasibu nga nagapakigbato sa OceanaGold, isa ka kumpaniyang Australian-Canadian. Madugay na ang pakigbato sang mga mangunguma kag tumandok sa komunidad diri batuk sa mapangwasak nga malaparan nga pagmina kag dumuluong nga pagpangkawkaw nga nagaguba sa duta sang mga katigulangan, suba, kag palangabuhian.