Pagbanhaw ni Trump sa imperyalista ug interbensyunistang doktrinang Monroe

,

Niadtong Disyembre 2025, gipagula ni Donald Trump ang National Security Strategy sa imperyalistang US. Gisundan kini sa pagpagawas sa National Defense Strategy niadtong Enero 26. Sa parehong dokumento, tataw ang ginasulting “Trump corollary” o pagsumpay sa doktrinang Monroe nga nagduso sa dominasyon sa US sa Western Hemisphere o kasadpang bahin sa kalibutan.

Unang gipatuman sa US ang “doktrinang Monroe” niadtong 1823 aron ihikaw sa kanhi kolonyalistang mga nasud nga European ang Latin America, nga giangkon sa US isip kaugalingong nataran, ug ang mga rekurso ug bentahe dinhi isip iya lamang.

Duha ka siglo ang milabay, subling gibanhaw ang doktrina sa gipakusog nga interbensyong militar sa Latin America. Sama sa unang “Roosevelt Corollary” (1904), agresibong giwarawara ni Trump ang superyor nga kusog militar sa US aron pig-oton ug lupigon ang mas huyang nga nasud ug alyado sa Latin America, North America ug Europe.

Doktrina sa imperyalistang interbensyon ug agresyon

Ginapayungan sa “Trump corollary” ang kasamtangang mga atake, agresyon ug pagpamig-ot sa imperyalismong US sa Western Hemisphere ug sa laing bahin bahin sa kalibutan.

Niadtong Enero 3, giatake sa militar sa US ang Venezuela ug gidagit ang presidente niining si Nicolas Maduro ug asawa niyang si Cilia Flores sa pagsulay nga paludhon ang soberanong gubyernong Chavista ug ilugon ang rekursong lana sa nasud. Niadtong Enero 29, nagdeklara si Trump og “national emergency” kalabot sa Cuba ug gimando ang pagpahamtang og dugang nga taripa sa mga nasud nga nagasuplay dinhi og lana. Dungan niini ang mga pagpanghulga niyang magpahamtang og susamang bangis nga sangsyon sa Colombia, Nicaragua, Mexico ug uban pang mga nasud nga nakigpamatigayon sa Russia ug China.

Bisan sa wala pa siya nakalingkod sa pwesto, nagbahad na si Trump niadtong 2024 nga atakehon ang Panama kung dili niini “ibalik” sa US ang kontrol sa Panama Canal. Gihan-ukan niya ang nasud og mga tropang Amerikano sa takuban sa mga war games. Tungod sa grabeng presyur, nagpagula ang Korte Suprema sa Panama niadtong Enero og kamandoan aron palayason ang mga kumpanyang Chinese sa agianan ug ibaligya ang mga pasilidad dinhi sa BlackRock, ang pinakadakung Amerikanong kumpanya sa pinansya.

Niadto usang Enero, gihulga ni Trump ang walo ka nasud nga myembro sa NATO nga pagapahamtangan niya og hangtud 25% nga taripa ang mga eksport niini kung padayon nilang babagan ang plano sa US nga “paliton” ang Greenland gikan sa Denmark. Plano sa US nga himuong base militar ang tibuok isla ug ipwesto dinhi ang klase-klaseng misayl para sa depensa sa US (gitawag nga Golden Dome) gikan sa mga “atake sa China, Russia, North Korea ug Iran.” Napaatras si Trump human magbahad ang mga European nga nasud nga mobalos ug magpahamtang og taas nga taripa sa mga produktong Amerikano. Naghimo usab og lakang ang maong mga nasud aron mas lapad nga makigpamatigayon sa China.

Gawas sa Western Hemisphere, padayon ang henosidyo, gubat ug pagpanulsol og gubat ni Trump, lakip sa Palestine, sa awtonomos nga rehiyon sa Rojava sa Syria, Iran, Russia ug uban pa. Sa Asia, giwarawara niya ang gahum militar sa US sa higanteng war games ug nagkadakung presensya sa rehiyon. Gamit ang Pilipinas isip natad, walay puas ang mga operasyong nabal sa US sa South China Sea aron sulsulan ang China ug hagiton kining makiggubat.

Paghagba sa ilusyon sa “international rules-based order”

Hingpit nang gibuhian ni Trump ang pagpakaaron-ingnon nga nagatunhay ang usa ka “internasyunal nga kaayusang nakabatay sa mga lagda” ug nga kini ginapromotar sa US. Sa usa ka tigum sa mga lider sa mga kapitalistang nasud niadtong Enero 20, gideklara sa mga alyado sa US nga “patay na” ang maong sistema.

Sa takuban sa “America First” (Amerika Una), gipirmahan niya ang kamandoan aron iatras ang US sa 66 ka internasyunal nga organisasyon ug kasabutan niadtong Enero 6. Lakip dinhi ang 31 ka ahensya sa United Nations (UN). Pinal na usab ang pag-atras sa US sa World Health Organization niadtong Enero 22. Giundang sa US ang paghatag og pondo dinhi nga nagresulta sa dinaghang pagsara sa mga upisina ug nagbutang sa UN sa pagkahagba. Gitukod ni Trump ang “Board of Peace” nga ang unang tahas mao ang himuong direktang kolonya sa US ug Israel ang Gaza.

Sulod sa US, gigamit usab ni Trump ang “America First” batok sa kuno “malukpanong migrasyon” sa mga “kriminal” ug “iligal nga langyaw.” Ginahatagag rason niini ang pasistang kampanyang kontra migrante, imigrante ug bisan sa kaugalingong katawhan nga pugsanong ginapriso ug ginapalayas sa nasud. Nagbunga kini og grabeng kaguliyang ug kabangis, nga gitubag usab sa nagkalapad nga panaghiusa ug pagsukol sa katawhang Amerikano.

Pagbanhaw ni Trump sa imperyalista ug interbensyunistang doktrinang Monroe