Hadton Enero 23, pito nga residente han Dupax del Norte, Nueva Viscaya an gin-aresto ha ira barikada kontra ha plano nga pagmimina han kompaniya nga British nga Woggle Corporation ha ira barangay. Gamit an 400 nga pulis, kabakyang an mga tawuhan tikang ha Bureau of Fire Protection, pwersahay nga iginsulod han kompaniya an drilling equipment (panluho ha tuna), backhoe ngan iba pa nga makinarya.

Nagtikang an mando nga bungkagon an barikada ngan arestuhon an residente ha desisyon hadton Enero 19 han Regional Trial Court 30 han Nueva Viscaya. Ha adlaw mismo han pagbungkag, gatus-gatos nga residente, ira mga tagasuporta, mga tawo ha singbahan ngan membro han mga grupo nga makakalibungan an inulang ha dalan.

Kaupod ha gin-aresto hi Florentino Daynos, usa ha mga lider han Defend Dupax Del Norte. Hadton Enero 26, ginpagawas gihap hiya ngan unom pa nga iba kahuman igbasura han piskalya an kaso nga “resistance and disobedience against person in authority” ngan an igindugang nga kaso nga “obstruction of justice” kontra ha ira.

Labot ha korte ngan pulis, nanarhug na liwat an militar pinaagi han 86th IB nga pupuypuyon an paggios han mga taga-Dupax ha tahub han “pagbabantay” ngan Red-tagging ha mga organisasyon nga nasuporta ha pakigbisog han katawhan.

Barikada, protesta ngan pakikig-usa

Igintindog han mga residente han Sityo Keon, Barangay Bitnog, Dupax del Norte an ira barikada hadton Septyembre 17, 2025 komo depensa ha ira tuna, pakabuhian, ngan kabubwason han masunod nga henerasyon. Napugngan nira an pagsulod han sarakyan, makinarya, ngan tawuhan han kompaniya ha dalan tipakadto ha exploration area.

Hinay-hinay nga nakilala an mga taga-Dupax ha ira maisugon nga pag-ato ha langyaw nga kompaniya. Nakuha nira an suporta han Diyosesis han Bayombong, kasapit nga mga eskoylahan ngan bisan an lokal nga upisyal han gubyerno. Gindayo an barikada han mga tagdepensa han kalibungan, ngan progresibo nga grupo ngan kongresista. Linandaw an barikada ha midya ngan social media ha sakob ngan gawas han nasud.

Hadton Enero 24, nagprotesta an mga grupo nga maka-kalibungan ngan progresibo ha pangunguna han Kalikasan ha atubangan han Department of Environment and Natural Resources (DENR) ha Quezon City agud kundenaron an pagtugot han departamento ha eksplorasyon han Woggle ha luyo han klarado nga pagtipa han komunidad. Hadton Enero 28, utro hira nga nagprotesta ha atubangan han upisina han FCF Mining ha Makati City.

Ha London, nagprotesta an London-Philippine Solidarity, kaupod an mga progresibo nga grupo nga migrante, ha upisina han Metals Exploration PLC, an kompaniya nga tag-iya han Woggle. Iginlansar han mga grupo ha United Kingdom an kampanya nga “British Mining Out of the Philippines” agud ipanawagan an pagsalikway han operasyon nga mina han mga kompaniya tikang ha Great Britain nga nagdadambong ngan naghihibang ha natural nga karikuhan han Pilipinas ngan natalapas ha tawhanon nga katungod.

Mapanhibang nga pagmimina han British ha Nueva Vizcaya

Diri bag-o an pakigbisog ha langyaw nga pagmimina ha Nueva Viscaya. Antes an pakigbisog ha Woggle aktibo na nga gin-aatuhan han mga residente dinhi an FCF Mining.

Ginpapadalagan hini an Runruno Gold-Molybdenum Project ha Barangay Runruno, nga 20 kakilometro la an distansya tikang ha Dupax del Norte. Paubos na an mina ha Runruno nga gintikangan nga minahon han FCF hadton 2005 sanglit nagpapahiluag ini ha Dupax del Norte ngan sugad liwat ha Abra. An FCF Mining, nga hul-os nga pananag-iya han Metals Exploration PLC, nagtatag-iya ha 60% han Woggle. An Metals Exploration an direkta nga nananag-iya ha nasasalin nga 40%.

Ha Runruno, maiha na nga igin-iinsister han mga residente ngan mga organisasyon ha kalibungan nga igpaserra an FCF Mining tungod kay an operasyon hini aada ha sakob o hirani ha Magat Watershed—usa nga protektado nga lugar nga ginkukuhaan han irigasyon han masobra 84,000 kaektarya han umhanan ha Cagayan Valley ngan nasuporta ha 61,812 nga parag-uma ngan 360 nga asosasyon ha irigasyon. Subay ha mga petisyon nga iginsubmiter han mga grupo nga makakalibungan, an minahan ha Runruno nagtatambak han hilo nga basura ngan nagdudurot han polusyon ha salog, pagbaha, ngan iba pa nga kadelikaduhan ha kalibungan. Ha luyo hini, padayon nga nadiri an DENR ha demanda nga igpaserra an mina. Lugod, gintawag hini nga “waray basaranan” an mga petisyon ngan gin-gamit an teknikal nga dokumento sugad han Environmental Compliance Certificate ngan Environmental Protection and Enhancement Program para tahuban an lehitimo nga kabaraka han katawhan.

Sigon ha usa nga dokumento han Metals Exploration PLC, tuyo han kompaniya ha pagsulod ha Dupax del Norte an mahipadayon an operasyon han pagproseso han ore han FCF Mining ha Barangay Runruno. Plano nga dad-on ngan igproseso ha Runruno an anuman nga potensyal nga mamina tikang ha Dupax del Norte. Ha sugad, ginseseguro hini an panmaihaan ngan waray hunong nga pandambong ha natural nga karikiuhan han Nueva Viscaya, samtang an mga residente hini an nag-aantos ha kahibang han kalibungan, panlulupot han tuna ngan durot hini nga pankatilingban nga destroso.

Simbolo an Runruno han pagbabaligya han estado ha surok han tubig ngan produksyon han pagkaon ha Cagayan Valley ha kapitalista nga Bristish. Ini an nagpadig-on han mga Novo Vizcayanon nga atuhan an mina. Panawagan nira: “Ipamana, ayaw igpamina!”

Labot ha Dupax, kapareho nga pagkukuri ngan kamadarahug an usa kadekada na nga gin-aaguman han mga residente han Barangay Didipio, Kasibu nga naato ha OceanaGold, usa nga kompaniya nga Australian-Canadian. Maiha na an pag-ato han mga parag-uma ngan minoriya ha komunidad dinhi kontra ha mapanhibang ngan hiluagan nga pagmimina ngan langyaw nga pandambong nga naghihibang ha ansestral nga tuna, salog, ngan pakabuhi.