Duha nga bag-o nga economic zone (ecozone) an igindeklara han rehimen US-Marcos pinaagi han usa nga proklamasyon hadton Enero 6. Igtitindog ini ha Batangas ngan Iloilo, dugang ha 32 na nga gin-abrihan han rehimen tikang han lumingkod ha poder. Yana nga 2026, target han rehimen nga makapag-abre hin 30 pa nga ecozone, prinsipal ha kabaryuhan.

Igtitindog an usa nga bag-o nga ecozone ha Tanauan City, Batangas. Ekstensyon ini ha nakatindog na nga First Industrial Township-Special Economic Zone ha Barangay Pagaspas ngan Trapiche. Masobra lima kaektarya nga tuna an lupgop han kabug-usan nga ecozone. Nababaraka an mga residente dinhi nga palalayason an mga komunidad nga maiigo han ekspansyon.

Ha Iloilo City, igtitindog ha Barangay San Rafael, Mandurriao District an usa pa nga ecozone nga lulupgop ha 3.8 kaektarya nga tuna. Magseserbe ini nga IT Park nga magigin sentro han business process outsourcing o BPO.

Magseserbe an bag-o nga mga ecozone komo engklabo han barato ngan mamingaw nga kusog pagtrabaho han mga trabahador nga Pilipino. Dinhi, nakaraysang an suhol ngan benepisyo, mahugot an mga pagdiri ha pag-uunyon ngan welga, ngan samwak an panmuypoy ha katungod ha pagtrabaho. Agud maengganyar an mga langyaw nga kompaniya, gintatagan hira han magkalain-lain nga mga insentiba, kalakip an diri pagsukot ha ira han buhis.

Diri mamenos ha 430 an ecozone ha bug-os nga nasud. Aada ini ha direkta nga pag-administrar han Philippine Economic Zone Authority (PEZA), ahensya ha ilarum han Department of Trade and Industry, nga igintukod hadton 1995 ha bisa han Republic Act (RA) No. 7916 o The Special Economic Zone Act of 1995.

Antes pa an PEZA, igintitindog na an kapareho nga mga sona ha bisa han RA No. 5490 o Foreign Trade Zone Authority (1969) ngan Presidential Decree No. 66 nga naghimo ha Export Processing Zone Authority (1972), ngaduha ha ilarum han rehimen US-Marcos I.

Kasagaran nga pamumuhunan ha mga PEZA an mga industriya ha pagmamanupaktura, information technology o serbisyo, agro-industriyal, turismo ngan pagliliaw, libre nga balyuay ngan lohistika, nga tanan para ha eksport. Hadton 2025, iginreport han rehimen nga inabot ha ₱260.89 kabilyon an aprubado nga pamumuhunan ha mga ecozone, pinakahitaas tikang hadton 2016. Sugadpaman, guti nga parte la ini han kabug-usan nga pamumuhunan han nasud.

Ha 2026, target han rehimen Marcos nga makaengganyar han langyaw nga pamumuhunan nga nabalor han ₱300 kabilyon. Sukwahi ha pagrakudako ni Marcos, waray mahinungdanon nga amot an mga ecozone ha lokal nga produksyon.

Para ha masa nga trabahador, ha luyo han “natikadako nga pamumuhunan” nagpapabilin nga barat an inadlaw nga suhol. Ha paghuhuman han 2025, nakaraysang ha ₱695 an minimum nga inadlaw nga suhol ha National Capital Region, ginsundan han ₱600 ha Region IV-A ngan pinakahimubo ha BARMM ha balor nga ₱411. An barat nga suhol ha mga rehiyon an rason kay ano nga prayoridad han PEZA nga magtindog han mga bag-o nga ecozone ha mga prubinsya.

Pakigbisog ha “forced leave” ha sakob han ecozone

Ha Freeport Area Bataan (FAB) ha Mariveles ha Bataan, an pinakasyahan nga ecozone ha nasud, nagkab-ot han pasiuna nga kadaugan an mga trabahador han FCF Manufacturing Corporation diri pala maiha kontra ha matiyupion nga palisiya han kompaniya nga “forced leave.” Kahuman han haros usa katuig nga ligal nga pakigbisog, gin-abuyunan han labor court an mga trabahador ngan igindeklara nga “iligal” an iskema nga “forced leave.”

Hadton Abril 2025, nagsalawad han reklamo an mga trabahador ha National Labor Relations Commission ha San Fernando City, Pampanga kasumpay han upat kabulan nga “forced leave.” Kasagaran ini nga iginpapatuman kun “waray produksyon” an pabrika nga kataliwan han panahon nga “hataw” o tinagdamo ngan dagmitay nga pagtrabaho. Sering han mga trabahador, waray sundon han kompaniya an pagpahibaro antes an “forced leave” ngan waray anuman nga kumpensasyon nga iginhatag ha mga apektado.

An FCF naghihimo han marahalon nga mga higamit sugad han leather bag ngan wallet nga mayda tatak nga Coach ngan Kate Spade. Kalakip an FCF ha mga kompaniya han Fashion Focus Ltd, usa nga kompaniya nga nakabase ha China.