Duha ka bag-o nga economic zone (ecozone) ang gindeklarar sang rehimen US-Marcos tungod sa isa ka proklamasyon sadtong Enero 6. Gintukod ini sa Batangas kag Iloilo, dugang sa 32 na nga ginbuksan sang rehimen halin sang nagpungko sa poder. Subong nga 2026, target sang rehimen nga makabukas sang 30 pa ka ecozone, mayor sa kaumhan.

Tukuron ang isa ka bag-o nga ecozone sa Tanauan City, Batangas. Ekstensyon ini sa nagatindog na nga First Industrial Township-Special Economic Zone sa Barangay Pagaspas kag Trapiche. Masobra lima ka ektarya nga duta ang sakop sang bug-os nga ecozone. Nagakahangawa ang mga residente diri nga pagapalayason ang mga komunidad nga maigo sang ekspansyon.

Sa Iloilo City, tukuron sa Barangay San Rafael, Mandurriao District ang isa pa ka econzone nga magasakop sa 3.8 ektarya nga duta. Magaserbe ini nga IT Park nga mangin sentro sang business process outsourcing ukon BPO.

Magaserbe ang bag-o nga mga ecozone bilang engklabo sang barato kag nagakaigo nga kusog pangabudlay sang mga mamumugon Pilipino. Diri, nalansang ang sweldo kag benepisyo, hugot nga ginadumilian ang pag-unyon kag welga, kag lapnagon ang pagpang-ipit sa kinamatarung sa pagpamugon. Agud ganyaton ang mga dumuluong nga kumpaniya, ginahatagan sila sang nanari-sari nga insentiba, lakip ang indi pagsukot sa ila sang buwis.

Indi magnubo sa 430 ang ecozone sa bug-os nga pungsod. Ang mga ini yara sa direkta nga pagdumala sang Philippine Economic Zone Authority (Peza), ahensya sa idalum sang Department of Trade and Industry, nga gintukod sadtong 1995 tungod sa Republic Act (RA) No. 7916 ukon The Special Economic Zone Act of 1995.

Antes pa ang PEZA, gintukod na ang kaangay nga mga sona tungod sa RA No. 5490 ukon Foreign Trade Zone Authority (1969) kag Presidential Decree No. 66 nga nagtuga sa Export Processing Zone Authority (1972), lunsay sa idalum sang rehimen US-Marcos I.

Kinaandan nga nagapangapital sa mga PEZA ang mga industriya sang pagmanupaktura, information technology ukon serbisyo, agro-industriyal, turismo, kalingawan, hilway nga pagbayluhanay kag lohistika, nga tanan para sa eksport. Sadtong 2025, ginreport sang rehimen nga naglab-ot sa ₱260.89 bilyon ang aprobado nga pangapital sa mga ecozone, pinakataas halin sadtong 2016. Apang, gamay lang nga bahin sini ang pangkabug-osan nga pangapital sa pungsod.

Sa 2026, target sang rehimen Marcos nga makaganyat sang dumuluong nga pangapital nga nagabalor sang ₱300 bilyon. Taliw-as sa ginapahambog ni Marcos, wala sang signipikante nga amot ang mga ecozone sa lokal nga produksyon.

Para sa masang mamumugon, sa pihak sang “nagadako nga pangapital” nagapabilin nga barat ang inadlaw nga sweldo. Sa pagtapos sang 2025, nalansang sa ₱695 ang minimum nga inadlaw nga sweldo sa National Capital Region, ginsundan sang ₱600 sa Region IV-A kag pinakanubo sa BARMM sa balor nga ₱411. Ang barat nga inadlaw nga sweldo sa mga rehiyon ang rason kon ngaa prayoridad sang PEZA nga magtukod sang mga bag-o nga ecozone sa mga probinsya.

Batuk sa “forced leave” sa sulod sang ecozone

Sa Freeport Area Bataan (FAB) sa Mariveles sa Bataan, ang pinakauna nga ecozone sa pungsod, nakaagum sang pauna nga kadalag-an sang sini lang ang mga mamumugon sang FCF Manufacturing Corporation batuk sa mahimuslanon nga patakaran sang kumpaniya nga “forced leave.” Pagkatapos sang halos isa ka tuig nga paghimakas ligal, gin-apinan sang labor court ang mga mamumugon kag gindeklarar nga “iligal” ang iskemang “forced leave.”

Sadtong Abril 2025, nagpasaka sang reklamo ang mga mamumugon sa National Labor Relations Commission sa San Fernando City, Pampanga kaangot sang apat ka bulan nga “forced leave.” Kinaandan ini nga ginapatuman kon “wala sang produksyon” ang pabrika nga sunod sang panahon sang “hataw” ukon madamuan kag madasig nga pagtrabaho. Siling sang mga mamumugon, wala ginasunod sang kumpaniya ang paghatag sang abiso antes ang “forced leave” kag wala sang ano man nga kumpensasyon nga ginahatag sa mga apektado.

Ang FCF nagahimo sang malahalon nga mga kagamitan kasubong sang leather bag kag wallet nga may tatak nga Coach kag Kate Spade. Lakip ang FCF sa mga kumpaniya sang Fashion Focus Ltd, isa ka kumpaniya nga nakabase sa China.