Dua a baro nga economic zone (ecozone) ti indeklara ti rehimen US-Marcos iti bileg ti maysa a proklamasyon idi Enero 6. Maitakder daytoy idiay Batangas ken Iloilo, nayon iti 32 a linuktanen ti rehimen manipud idi nagtugaw iti poder. Tatta 2026, target ti rehimen a makalukat ti 30 pay nga ecozone, kangrunaan iti kaaw-awayan.

Maitakder ti maysa a baro nga ecozone idiay Tanauan City, Batangas. Daytoy ket ekstensyon iti nakatakderen a First Industrial Township-Special Economic Zone iti Barangay Pagaspas ken Trapiche. Nasurok lima nga ektarya a daga ti sakupen ti kabuklan nga ecozone. Agdandanag dagiti residente ditoy a mapatalaw dagiti komunidad a tamaan ti ekspansyon.

Idiay Iloilo City, maitakder iti Barangay San Rafael, Mandurriao District ti maysa pay nga ecozone a sumakop iti 3.8 ektarya a daga. Agserbi daytoy nga IT Park nga agbalin a sentro ti business process outsourcing wenno BPO.

Dagiti baro nga ecozone ket agserbi nga engklabo ti nalaka ken managtungpal a pigsa’t tegged dagiti mangmangged a Pilipino. Ditoy ket nakalansa ti sweldo ken benepisyo, nairut dagiti panagiparit iti panagunyon ken welga ken nasaknap a panagipawil iti karbengan dagiti mangmangged. Tapno guyugoyen dagiti gangannaet a kumpanya, maik-ikkan isuda ti nadumaduma nga insentiba, kabilang ti saan a panagsingir kadakwada ti buwis.

Saan a bumaba iti 430 ti ecozone iti intero a pagilyan. Dagitoy ket adda iti direkta a panangimaton ti Philippine Economic Zone Authority (Peza), ahensya iti sidong ti Department of Trade and Industry, a naitakder idi 1995 iti bileg ti Republic Act (RA) No. 7916 wenno The Special Economic Zone Act of 1995.

Sakbay pay ti PEZA, maitaktakderen dagiti kapada a sona iti bileg ti RA No. 5490 wenno Foreign Trade Zone Authority (1969) ken Presidential Decree No. 66 a nangparnuay iti Export Processing Zone Authority (1972), kapada iti rehimen US-Marcos I.

Kadawyan a maipupuonan kadagiti PEZA dagiti industriya ti panagmanupaktura, information technology wenno serbisyo, agro-industriyal, turismo ken pagliwliwaan, nawaya a panagsisinnukat ken lohistika, nga amin ket para iti eksport. Idi 2025, inyulat ti rehimen a dimmanon iti ₱260.89 bilyon ti aprubado a maipuonan kadagiti ecozone, kangatwan manipud idi 2016. Nu pay kasta, bassit a paset laeng daytoy ti kabuklan a maipupuonan ti pagilyan.

Iti 2026, target ti rehimen Marcos a makaawis ti gangannaet a puonan nga aggatad ti ₱300 bilyon. Kaniwas iti ipanpannakkel ni Marcos, awan ti signipikante a kontribusyon dagiti ecozone iti lokal a produksyon.

Para iti masa ti mangmangged, iti laksid ti “dumakdakkel a panagpuonan” ket agtaltalinaed a barat ti inaldaw a sweldo. Iti panagleppas ti 2025, nakalansa iti ₱695 ti minimum nga inaldaw a sweldo iti National Capital Region, sinaruno ti ₱600 iti Region IV-A ken kababaan iti BARMM iti gatad a ₱411. Ti barat nga inaldaw a sweldo kadagiti rehiyon ti makagapu nu apay a prayoridad ti PEZA nga agitakder kadagiti baro nga ecozone kadagiti prubinsya.

Laban iti “forced leave” iti uneg ti ecozone

Iti Freeport Area Bataan (FAB) idiay Mariveles, Bataan a kaunaan nga ecozone iti pagilyan, naggun-od ti umuna a balligi dagiti mangmangged ti FCF Manufacturing Corporation itay nabiit laban iti mananggundaway a patakaran ti kumpanya a “forced leave.” Kalpasan ti dandani makatawen a ligal a dangadang, pinaboran ti labor court dagiti mangmangged ken naideklara nga “iligal” ti iskema a “forced leave.”

Idi Abril 2025, nagipila ti reklamo dagiti mangmangged iti National Labor Relations Commission idiay San Fernando City, Pampanga kanaig ti uppat a bulan a “forced leave.” Kadawyan daytoy a maipatpatungpal nu “awan ti produksyon” ti pabrika a kasaruno ti panawen ti “hataw” wenno innadwan ken pinnaspasan a panagtrabaho. Kuna dagiti mangmangged, saan a sinurot ti kumpanya ti panangited ti abiso sakbay ti “forced leave” ken awan ti anyaman a kumpensasyon a naited kadagiti apektado.

Ti FCF ket agar-aramid ti agkakangina nga alikamen kas ti leather bag ken wallet nga addaan tatak a Coach ken Kate Spade. Ti FCF ket kabilang kadagiti kumpanya ti Fashion Focus Ltd, maysa a kumpanya a nakabase idiay China.