Idi Disyembre 2025, inruar ni Donald Trump ti National Security Strategy ti imperyalista a US. Sinaruno daytoy ti panangiruar ti National Defense Strategy idi Enero 26. Iti agpada a dokumento, nalatak ti makunkuna a “Trump corollary” wenno panangisilpo iti doktrina a Monroe a nangiduron ti dominasyon ti US iti Western Hemisphere wenno laud a paset ti lubong.

Umuna nga inpatungpal ti US ti “doktrina a Monroe” idi 1823 tapno ipaidam kadagiti dati a kolonyalista a pagilyan a European ti Latin America, nga inikutan ti US kas bukod na nga arubayan, karaman dagiti rekurso ken bentahe ditoy a kukua na laeng.

Kalpasan ti dua a siglo, nariing ti doktrina iti pinairteng nga interbensyon militar iti Latin America. Kas ti immuna a “Roosevelt Corollary” (1904), agresibo nga iwaswasiwas ni Trump ti superyor a bileg militar ti US tapno lipiten ken pwersaen dagiti nakapsut a pagilyan ken alyado iti Latin America, North America ken Europe.

Doktrina ti imperyalista nga interbensyon ken agresyon

Paypayungan ti “Trump corollary” dagiti agdama nga atake, agresyon ken pananglipit ti imperyalismo a US iti Western Hemisphere ken dadduma pay a paset ti lubong.

Idi Enero 3, rinaut ti militar ti US ti Venezuela ken dinukot da ti presidente daytoy a ni Nicolas Maduro ken ti asawa na a ni Cilia Flores iti gandat a parukmaen ti soberano a gubyerno a Chavista ken rabsuten ti rekurso a langis ti pagilyan. Idi Enero 29, nagdeklara ni Trump ti “national emergency” kanaig iti Cuba ken inmandar na ti panangipataw ti nayon a taripa kadagiti pagilyan nga agisupsuplay ditoy ti langis. Kagiddan daytoy ti panagpangta na ti panangipataw ti kapada a nararanggas a sangsyon iti Colombia, Nicaragua, Mexico ken dadduma pay a pagilyan a makilinlinnako iti Russia ken China.

Uray saan pay a nakatugaw, nagpangtan ni Trump idi 2024 a rauten ti Panama nu saan daytoy nga “isubli” iti US ti kontrol iti Panama Canal. Ginabsuonan na ti pagilyan kadagiti tropa nga Amerikano iti linged ti war games. Gubway ti nakaro a presyur, nagiruar ti Korte Suprema ti Panama ti mandato idi Enero tapno pagtalawen dagiti kumpanya a Chinese iti kanal ken ilako dagiti pasilidad ditoy iti BlackRock, ti kadakkelan nga Amerikano a kumpanya iti pinansya.

Idi met laeng Enero, pinangtaan ni Trump ti walo a pagilyan a kameng ti NATO a patawan na ti agingga 25% a taripa dagiti eksport da nu ituloy da a supyaten ti plano ti US a “gatangen” ti Greenland manipud iti Denmark. Plano ti US nga aramiden a base militar ti sibubukel nga isla ken ipwesto ditoy ti nadumaduma a misayl para iti depensa ti US (inawagan da a Golden Dome) manipud kadagiti “atake ti China, Russia, North Korea ken Iran.” Napaatras ni Trump kalpasan nga agpangta dagiti pagilyan a European nga agibales ken agipataw da ti nangangato a taripa kadagiti produkto nga Amerikano. Nagaramid met ti addang dagiti nasao a pagilyan tapno nalawlawa a makilinnako iti China.

Iti ruar ti Western Hemisphere, tuluy-tuloy ti henosidyo, pananggubat ken panangprobokar ni Trump ti gubat, karaman idiay Palestine, iti awtonomos a rehiyon ti Rojava idiay Syria, Iran, Russia ken dadduma pay. Iti Asia, iwaswasiwas na ti bileg militar ti US kadagiti agkakadakkel a war games ken dumakdakkel a presensya iti rehiyon. Us-usaren na ti Pilipinas kas pagrubwatan kadagiti awan-sarday nga operasyon nabal ti US iti South China Sea tapno probokaren ti China ken kariten daytoy a makigera.

Panagreggaay ti ilusyon nga “international rules-based order”

Tuluyanen nga inibbatan ni Trump ti panagpammarang nga agraraira ti maysa nga “internasyunal nga urnos a nakabasar kadagiti pagannurotan” nga itantandudo ti US. Iti maysa a pulong dagiti lider dagiti kapitalista a pagilyan idi Enero 20, indeklara dagiti alyado ti US a “natayen” ti nasao nga urnos.

Iti linged ti “America First” (Amerika Pay), pinirmaan na ti mandato tapno iyatras ti US iti 66 nga internasyunal nga organisasyon ken katulagan idi Enero 6. Kabilang kadagitoy ti 31 ahensya ti United Nations (UN). Naipinal metten ti panagatras ti US iti World Health Organization idi Enero 22. Insardeng ti US ti panangted ti pondo kadagitoy a nagresulta iti panagserra ti adu nga upisina ken mangikabkabil iti US iti ngarab ti panagreggaay. Intakder ni Trump ti “Board of Peace” a ti umuna a rebbengen na ket aramiden a direkta a kolonya ti US ken Israel ti Gaza.

Iti uneg ti US, us-usaren met ni Trump ti “America First” a kampay idi ket laban iti “nasaknap a migrasyon dagiti kriminal” ken “iligal a gangannaet.” Ikalkalintegan daytoy ti pasista a kampanya a kontra migrante, imigrante ken uray ti bukod nga umili na a pwersaan nga ibalbalud ken pagtaltalawen na manipud iti pagilyan da. Nangitunda daytoy ti nakaro a riribuk ken kinaranggas, a sinungbatan met ti lumawlawa a panagkaykaysa ken panaglaban ti umili nga Amerikano.