Niadtong Abril 16, mipirma ang Pilipinas sa deklarasyong Pax Silica, usa ka kasabutan nga gimugna sa US sa tumong nga tukuron ang linya sa suplay sa kritikal nga mga mineral alang sa militar niini.

Gimugna ang Pax Silica niadtong Disyembre 2025 isip koalisyon sa 13 ka mga nasud alang sa pagpalambo sa kooperasyon sa pagmina sa mga kritikal nga mineral ug rare earth sa US sa nagkalain-laing nasud, lakip na ang Pilipinas. Tumong niini nga atbangan ang kusog ug kontrol sa China sa suplay sa rare earth ug kritikal nga mineral sa kalibutan.

Kini nga mga mineral ug elemento mahinungdanong sangkap sa paghimo og mga teknolohiya luyo sa mga de-kuryenteng sakyanan, baterya, kahimanang militar, ug daghan pa. Ang China ang adunay kontrol sa 90% sa pagproseso og rare earth ug dinhi usab makita ang 70% sa rare earth ug kritikal nga mineral sa tibuok kalibutan.

Sona sa seguridad sa ekonomiya

Human sa pagsulod sa Pilipinas sa Pax Silica, mipirma og kasabutan ang dagkong opisyal sa US State Department ug Department of Trade and Industry niadtong Abril 18 alang sa pagtukod sa 1,619 ka ektarya nga “economic security zone” sa Clark Airbase sa Pampanga. Gikonsidera kini nga kabahin sa Luzon Economic Corridor.

Sumala sa mga opisyal sa US, kini nga sona mahimong teritoryo sa US nga adunay “diplomatic immunity” o susamang proteksyon nga gihatag sa embahada sa US sa nasud ug ipangalagad ubos sa balaod sa US. Dili usab mobayad sa renta sa yuta ang US sa unang duha ka tuig, nga mahimong lugwayan ngadto sa 99 ka tuig. Susama sa mga base militar, luwas ang mga personahe niini sa tulubagon ug silot sa nasud kung makahimo sila og krimen.

Gipanghimakak sa mga upsisyal sa ug Bases Conversion and Development Authority niadtong Abril 24 nga adunay probisyon ang kasabutan nga magwagtang sa soberanya sa Pilipinas sa yuta nga kalangkuban sa sona.

Sumala sa gubyerno sa US, ang maong sona mao ang unang “sentro sa pagpadali sa pagpamuhunan nga gipahinungod sa artificial intelligence.” Nagtumong ang sona sa pagkonektar sa mga industriya sa mga nasud nga kauban sa US gikan sa lain-laing mga kontinente. Gikan sa pagmina sa mga mineral, pagproseso niini ngadto sa mga elektronikong piyesa hangtod sa pag-asembol alang sa kagamitang militar sa US, kini tanan mabutang sa sona.

Epekto sa katawhan

Ang pagsulod sa Pilipinas sa Pax Silica ug pag-uyon sa sona nagpakita sa hingpit nga pagsurender sa rehimeng US-Marcos sa soberanya sa nasud ngadto sa imperyalismong US. Giablihan niini ang kabukiran ug yutang kabilin sa mas makadaot nga pagmina alang sa interes sa ekonomiya ug militar sa US nga walay silot ug tulubagon. Kini labaw nga nagbugkos sa nasud ug gihimo nga kabahin sa engklabo alang sa pagpakig-gubat sa US.

Sukwahi sa gipanghambog sa rehimen nga makatabang ang sona para sa kalambuan sa industriya sa nasud, ipabilin niini ang Pilipinas isip tig-suplay og hilaw nga materyales ug barato nga pagproseso sama sa pag-asembol, testing ug pagpakete, samtang ang teknolohiya, kontrol ug ginansya hingpit nga naa sa kamot sa US.

Ang pagpalapad sa mga minahan sa nasud, pag-ilog sa yuta ug pagkaguba sa kinaiyahan mahimong labi ka grabe. Motaas usab ang panginahanglan alang sa pagmina sa nickel, copper, chromite, ug cobalt, nga mga kritikal nga minerales nga makita sa Zambales, Palawan, ug Nueva Vizcaya, mga probinsiya nga dugay nang gidaot sa pila ka dekadang pag-upaw sa kalasangan, pagbara sa mga suba, ug polusyon sa mga reservoir.

Kadaghanan niini nga mga lugar sa Luzon mga importanteng yutang pang-agrikultura ug mga sona sa panginabuhian nga nagsuporta sa produksyon sa bugas, lubi, ug uban pang mga pagkaon. Ang pagguba kanila aron mahatagag dalan ang pagmina ug pagmanupaktura sa US labi pang makapahuyang sa seguridad sa pagkaon.