Nagasingki nga agresyon kag pagpasilabot sang imperyalistang US sa Latin America
Sang nagligad nga bulan, nagsingki ang opensiba nga ginalunsar sang imperyalismong US, sa pagpanguna sang presidente sini nga si Donald Trump,batuk sa mga pungsod sa Latin America. Ginapayungan sang “Trump Corollary” ukon kasugpon sang doktrinang Monroe ang subong nga mga atake, agresyon kag pagpang-ipit.
Venezuela. Nagpatigayon sang “evacuation drill” ang mga soldado sang US sa sentro sang Caracas sa Venezuela sadtong Mayo 23. Duha ka helikopter nga may unod nga mga soldado nga Amerikano, mga ambulansya, bombero kag iban pa nga pwersa pangseguridad sang US ang nagpakigbahin sa aktibidad. Ginpamunuan mismo sang pinuno sang US Southern Command nga si General Francis Donovan ang aktibidad militar.
Ginpahanugutan ini sang gobyerno sang Venezuela sa idalum ni Delcy Rodríguez, nagatindog nga presidente sang pungsod, sa tabon sang “istandard nga mga seguridad pang-diplomatiko kag mga protokol sa proteksyon.” Sa atubang sang pagpang-ipit kag pagpamahog sang US, nagsulod si Rodríguez sa lain-lain nga kasugtanan sa pulitika kag ekonomiya kaupod ang gobyerno Trump sang US. Lakip diri ang mga “ehersisyo pangseguridad.” Sunod ini sang pag-abdak sang US sa anay presidente sang Venezuela nga si Presidente Nicolás Maduro kag iya asawa nga si Cilia Flores sadtong Enero 3.
Ginbatikos sang lain-lain nga grupo sa Venezuela ang ehersisyo militar nga suno sa ila direkta nga pagpasilabot kag paglapas sang US sa sobereniya sang pungsod. “No to the drill! Yankee go home!” ang panawagan sang mga nagprotesta.
Cuba. Ginpapanaugan sang sangsyon kag ginpasakaan sang mga reklamo sang US ang mga lider sang gobyerno kag rebolusyonaryong lider sang Cuba. Sadtong Hunyo 4, direkta nga ginpapanaugan sang sangsyon sang US Treasury Department si Cuban President Miguel Díaz-Canel, ang iya pamilya, kag malapit nga himata sang mga Castro. Kadungan ini sang panibag-o nga pamahog ni Trump batuk sa pungsod nga “asikasuhon” pagkatapos sang Iran.
Sadtong Mayo 20, nagpasaka sang mga reklamo ang US Department of Justice batuk kay Raúl Castro, 94, rebolusyonaryong lider, heneral kag anay pangulo sang pungsod. Gina-akusaran siya sang US kaangot sa pagpabagsak sang duha ka eroplano sa Cuba sadtong 1996 nga gamit sadto sang mga pwersang maka-US sa pagpasilabot sa Cuba. Ginbatikos sang mga opisyal sang Cuba ang tikang nga ini nga ginasiling nila nga gamiton lang bilang rason para lusubon kag atakehon ang pungsod, kasubong sang ginhimo sa Venezuela.
Bolivia. Sa atubang sang nagalala nga krisis sa ekonomiya kag nagasarurot nga kalidad sang kabuhi, ginkundenar sang pumuluyong Bolivian ang pagkasunod-sunoran sang nagapungko nga rehimen sa mga dikta sang US. Maathag sa ila nga ang pagpabor sang rehimen Paz sa US kag mga dumuluong nga kumpaniya pagtraidor sa sobereniya sang pungsod. Nagapadayon ang pangkabug-osan nga welga sang mga mamumugon kag anakbalhas sang Bolivia nga ginsugdan sadtong Mayo. Paralisado ang madamo nga mayor nga syudad sa pungsod.
Labi pa nga ginkaakig sang mga welgista ang direkta nga pagsuporta sang US sa pagpangbungkag kag pasista nga pagpangsumpo ni Paz sa mga hublag. Kahibalo sila nga ginasuportahan sang US ang rehimen tungod yabi ini para makawkaw ang duna nga manggad sang Bolivia. Ginkundenar nila ang pagpasilabot sang US sa pungsod, lakip ang peligro nga abdakon si Evo Morales, kontra-imperyalista nga lider kag anay presidente sang Bolivia.
Ginalawayan sang US ang Bolivia tungod sa reserba nga lithium sini nga isa sa pinakadako sa bug-os nga kalibutan. Kabahin ini sang ginatawag nga “Lithium Triangle” sa South America kaupod ang Argentina kag Chile. Sila ang tatlo ka pungsod nga nagapanag-iya sang masobra sa 50% sang kabug-osan nga lithium sa bug-os nga kalibutan.
Colombia. Direkta nga nagapasilabot ang US sa subong nga pungsodnon nga piniliay sa Colombia. Sadtong Mayo 29, iligal nga nakig-sinapol si US Senator Bernie Moreno sa mga konserbatibo nga kandidto sang Colombia agud -isahon ang Makatuo batuk sa progresibo nga kandidato nga si Iván Cepeda sa maabot nga runoff sa Hunyo 21. Si Moreno kabahin sang 86 ka tawo nga delegasyon sang US para mangin “obserber” sa eleksyon kag gaway sini para sa pagpasilabot.
Sa una nga runoff sang eleksyon sadtong Mayo 31, nagpanguna ang pasista nga kandidato nga si Abelardo de la Espriella nga may 43.7%. Pagkatapos sang resulta, hayagan siya nga gin-endorso ni Trump para sa pinal nga eleksyon sa Hunyo. Ginbatikos ini sang subong nga presidente sang Colombia nga si Gustavo Petro bilang pagtampalas sa sobereniya sang pungsod.