Nagmartsa idiay Mendiola dagiti progresibo a grupo idi Hunyo 8 tapno kundenaren ti 25 tawen a panagparigat ti Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) iti minilyon a Pilipino. Iti sidong daytoy a linteg, nagbalin a maikatlo ti Pilipinas iti intero nga Asya nga addaan kangatwan a presyo ti kuryente.

Naipasa ti EPIRA idi Hunyo 8, 2001, iti sango ti nangato a presyo ti kuryente ken saan a natalged a suplay idi. Madakdakamat a panggep daytoy a pababaen ti presyo babaen ti kumpetisyon, panagsisina ti generation, transmission, distribution, ken supply, ken panangresolba iti dakkel nga utang ti National Power Corporation (NAPOCOR).

Nabwangay ti NAPOCOR kas korporasyon a panggubyerno idi 1936 tapno agitakder ken agipataray kadagiti pasilidad ti kuryente, nangrunan kadagiti nasulinek a lugar. Dimteng ti Disyembre 2000, dimmanon iti ₱900 bilyon ti utang daytoy, gapu ta simrek kadagiti katulagan a pabor kadagiti pribado a kumpanya (naawagan nga independent power producers) idi panawen ti rehimen Ramos. Iti sidong dagitoy a kontrata, obligado ti NAPOCOR a bayadan ti 70-100% ti kuryente uray 20-40% laeng ti aktwal a maus-usar. Nayon pay ditoy, sinungbatan daytoy ti gastos iti langis ken panaggaraw ti sinnukat ti piso ken dolyar, nga ad-adda pay a nangpakaro iti pannakalugi.

Idi 2002, napilitan a rebisaren ni Gloria Macapagal-Arroyo dagitoy a kontrata gapu iti nasaknap a protesta. Nayon ditoy, gapu iti dakkel nga utang ken presyur manipud iti Asian Development Bank, World Bank ken Japan Bank for International Cooperation, ti EPIRA ket natuloy a naaramid a linteg.

Iti sidong ti linteg, napalubosan ti dadakkel a kumpanya nga agtagikwa kadagiti kumpanya para iti produksyon ken distribusyon ti kuryente. Kaadwan kadagiti planta nga agpatpataud ti kuryente ket iggem ti dadakkel a burges kumprador kas kada Ramon Ang, Enrique Razon, Manny Pangilinan, dagiti Aboitiz, Ayala ken Lopez. Umun-una ti San Miguel Corporation nga addaan 22.4% iti national grid, sumaruno ti Aboitiz nga addaan 21.75 a porsyento.

Bayat nga agganganansya dagiti pribado a kumpanya, agtaltalinaed a nangato ti utang ti NAPOCOR, nga adda iti ₱262 bilyon idi Hunyo 2025. Ngumina met a ngumina ti singir iti tengnga ti saan nga istable a suplay ti kuryente iti pagilyan.

Agtutuon a singir

Iti sidong ti EPIRA, naitakder ti naawagan nga Wholesale Electricty Spot Market (WESM), nu sadinno a gumatgatang dagiti distribyutor ti kuryente. Mapalpalubosan dagiti distribyutor, kas ti Meralco, nga ipasa kadagiti konsyumer ti gastos da. Kabilang ditoy ti system loss charge wenno singir para iti kuryente a mapukpukaw gapu iti daan ken perdi nga imprastruktura, panagtakaw, ken dagiti kinakurang ti panangimaton. Iti kastoy a sistema, agbaybayad dagiti konsyumer para iti kuryente a saan da a nausar.

Nayon a padagsen kadagiti konsyumer ti 12% Value-Added Tax (VAT) a maipatpataw saan laeng a maysa a daras, nu di ket nasina-sina iti tunggal paset ti singir—produksyon, transmisyon, distribusyon, panagmetro, suplay ken uray iti system loss charge.

Pinasingkedan met ti EPIRA ti cross-subsidy scheme nu sadinno a dagiti konsyumer, imbes a ti gubyerno ti mangibaklay iti subsidyo para iti marigrigat ken dadduma pay nga ibakbaklay ti estado kas ti diskwento iti senior citizen, panagbayad ti utang ti NAPOCOR ken dadduma pay. Dagitoy ket maipaspasa kas “pass-through charges” wenno dagiti babayadan a kolkolektaren dagiti kumpanya iti distribusyon kas ti Meralco para iti nadumaduma nga ahensya ken power suppliers.

Panaglaban para iti makamasa a serbisyo

Kasapulan nga agtultuloy nga ibunannag ken ibasura ti EPIRA, nga awan ti ipapaay na nu di ket panagsagaba ken perdisyon iti umili ken iti ekonomya iti napalabas a 25 tawen. Agingga nga iggem ti dadakkel a kumpanya ti burgesya daytoy nga estratehiko nga industriya, awan ti agbaliw iti mapadpadasan a nangina ken palpak a serbisyo iti kuryente. Ti laban tapno ibasura ti EPIRA ket paset ti nalawlawa a panaglaban iti pribatisasyon, deregulasyon ken liberalisasyon nga inpataw ti International Monetary Fund ken World Bank mano a dekadan ti napalabas.

Iti laeng panagballigi ti demokratiko a rebolusyon ti umili ken panangitakder ti diktadura ti proletaryado, a pudno a maitakder ti industriya ti kuryente nga agserbi iti umili. Iti baro a demokratiko a gubyerno, maisakad ti nailyan nga industriyalisasyon, nu sadinno nga amin a serbisyo a panggimong kabilang ti kuryente ket agbalin a para iti benepisyo ti umili. Maikkat ti monopolyo dagiti burukrata kapitalista, dagiti burgesya komprador ken gangannaet a kapitalista kadagiti industriya ken ipasidong dagitoy iti panangimaton ti gubyerno ti umili.