Niadtong Marso 24-28, nagtukod og kampuhan isip protesta ang mga mag-uuma gikan sa Central Luzon atubangan sa Department of Agrarian Reform sa Quezon City aron ipadayag ang ilang kusog nga pagsupak sa malukpanong kumbersyon ug pagpangilog sa yuta ug pasismo sa estado sa rehiyon. Sulod sa lima ka adlaw, gipangunahan sa Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) ang mga programa ug diskusyon, duyog sa ilang mga tagasuporta gikan sa lain-laing demokratikong sektor. Gitapos ang kampuhan pinaagi sa pagsalmot sa protesta sa Liwasang Bonifacio aron panubagon si Rodrigo Duterte sa iyang mga krimen batok sa katawhan. Sa katapusang gabii sa kampuhan, nag-ugbok sila og mga kandila alang sa mga biktima sa dili moubos sa 22 ka masaker sa han-ay sa mga mag-uuma sa rehimeng Duterte, uban sa mga biktima niini sa mini nga “gubat kontra-droga.”

Gitawag nga “Kamalig ng Bigas” sa Pilipinas ang Central Luzon tungod sa taas nga produksyon niini sa bugas (20% sa tibuok nasud). Kini ang adunay labing lapad nga lugar alang sa produksyon sa humay (705,078 ektarya) ug adunay labing taas nga ani nga 5.13 metriko tonelada kada ektarya.

Sa milabayng mga dekada, libu-libong ektarya sa mga humayan ang gikumbert alang sa residensyal, komersyal ug industriyal nga kapuslanan. Gipuno usab ang rehiyon sa mga proyekto sa imprastruktura, kadaghanan mga lapad nga kalsada, nga nagresulta sa pagpahawa sa mga mag-uuma ug paguba sa yutang agrikultural. Sumala sa datos sa estado, nakibhangan og hangtud 29% ang langkub nga erya sa mga umahan sa rehiyon sa tunga-tunga sa 1991 ug 2012, sa tantos nga halos 9,000 ektarya kada tuig. Gikan 2012 hangtud 2022, dugang pang 82,269 ektaryang umahan ang nawala, katugbang sa 18.44% sa kinatibuk-ang yutang agrikultural sa rehiyon.

Sumala sa KMP, ginatrato sa gubyerno ang Central Luzon isip blangkong papel alang sa imprastruktura ug mga proyektong real estate. Gimakmak nila ang kadaut nga dala ngadto sa panginabuhian ug ekolohiya sa programang Build Better More (2023-2028) sa rehimen ni Marcos, nga nagpadayon sa Build, Build, Build (2017-2022) sa rehimeng Duterte. Desisyete sa kinatibuk-ang 149 ka “flagship project” niini ang naa sa Central Luzon. Dose dinhi mga imprastrukturang pangtransportasyon (tugpahanan ug kalsada) ug walo ang nasugdan na ang konstruksyon. Ang New Clark City, usa ka higanteng proyekto nga naglangkub sa halos 10,000 ektarya, wala giapil sa ginganlang mga “flagship project” bisan og naa na kini sa proseso sa implementasyon.

Subay sa datos sa gubyerno sa 2022, nakagahin sa maong mga proyekto ang 99% sa ₱1.54 trilyong pamuhunan nga ginabubo sa rehiyon. Ang 56% niini naggikan sa langyawng utang (gitawag nga “official development assistance” gikan sa Japan) ug 41% nakapailalum sa iskemang public-private partnership o sosyohan sa mga dagkung burgesya-kumprador.

Duha sa “flagship project” sa rehimen mao ang Central Luzon Link Expressway (CLLEX) ug North Luzon East Expressway (NLEE). Sama sa mga naunang expressway, giligsan niini ang mga humayan. Pagpondohan sa langyawng pautang gikan sa imperyalistang institusyong JICA ang parehong proyekto.

Sa pagtuon sa KMP, mokabat sa 704 ektarya sa mga umahan ang mawala tungod sa mga proyekto. Mangahulugan kini sa pagkunhod sa ani sa humay hangtud 4,641 metriko tonelada, katugbang sa 3,017 metriko toneladang bugas, kada tuig. Sumala sa mga mag-uuma, ang maong pagkunhod igo aron pakaunon ang ginaila sa estado nga “food poor” sa mga prubinsya sa Bataan, Pampanga ug Aurora sa tibuok tuig.

Gibutang usab sa maong mga proyekto sa piligro ang nahibilin nga umahan sa tagdugay ug kanunay nga pagbaha tungod kay dili na kayang sunupon sa yuta ang tubig-ulan.

Gawas sa maong mga proyekto, nagkunsabuhay ang rehimeng Marcos ug ang mga pinakadakung burgesya-kumprador alang sa bag-ong serye sa pagkumbert sa kapuslanan sa yutang agrikultural sa rehiyon. Lakip dinhi ang 290 ektaryang mga uma nga butangan sa proyektog residensyal-industriyal nga Crescendo sa Ayala Lanc Inc; mga umahan sa kilid sa expressway nga planong tukuran og mga komersyal nga tindahan sa SM Prime; ug ang 200-ektarya sa Tarlac City nga ikumbert ngadto sa “economic zone” sa Aboitiz Infracapital.

Matud sa KMP, ang pagtugot sa mga korporasyon nga hawanon ang mga yutang agrikultural pagsugal sa kasiguruhan sa pagkaon sa nasud ug nagpasipala sa milyun-milyong Pilipino sa mga kalamidad.