Salabton kag hustisya sa mga biktima ni Duterte

,

Nagtipon sa Liwasang Bonifacio ang mga myembro sang progresibo nga grupo sadtong Marso 28 para magsindi sang kandila, indi agud dumdumon ang ika-80 nga kaadlawan ni Rodrigo Duterte, kundi agud manawagan sang pagpasabat kag hustisya para sa mga biktima sang pinakalubha niya nga krimen batuk sa pumuluyong Pilipino. Ang demanda nila, pamatbatan siya nga may kasal-anan sa krimen sa katawhan nga pagpatay sa tigayunon nga pagbista sang International Criminal Court (ICC).

Nagalaum sila nga arestuhon man ang iban pa nga kahimbon ni Duterte sa mga krimen nga ini, ilabi na si Ronald “Bato” dela Rosa, kag iban pa nga berdugo nga mga hepe sang pulis. Ginsukot man nila ang administrasyon Marcos sa nagapadayon pa gihapon nga mga paglapas sa tawhanon nga kinamatarung kag ginatuga sini nga pag-antus sa pumuluyo.

Nagapanguna nga nagpakigbahin sa hublag ang mga pamilya sang mga biktima sang ekstrahudisyal nga pagpamatay, mga mangunguma halin sa Central Luzon, mga estudyante, manunudlo, kag iban pa. Ginpangunahan ang hublag sang Bagong Alyansang Makabayan (Bayan). Naglunsar man sang protesta sa adlaw nga ini ang mga grupo sa Tarlac, Quezon, kag sa Iloilo City.

Sa luwas sang pungsod, ginlunsar sang Bayan-Europe ang Duterte Panagutin Campaign Network sa The Hague, The Netherlands sadto man Marso 28. May yara man sang mga protesta sa Australia, Hong Kong, Japan, Belgium, France, Switzerland, United Kingdom, Canada kag United States.

Samtang, gin-kwestyon sang mga migranteng mamumugon ang panawagan sang kampo ni Duterte para sa “Zero Remitance Week” ukon pag-untat sang pagpadala sang kwarta sang mga OFW sa ila mga pamilya sa Pilipinas bilang porma sang pagsuporta kay Duterte. Imbes, nagpanawagan sila sang suporta para sa kinamatarung kag kaayuhan sang mga OFW, kag indi para sa isa ka manugpatay-tawo.

Paggulong sang proseso sa ICC

Tayuyon nga nagagulong ang kaso ni Duterte sa ICC antes ang liwat niya nga pag-atubang sa Pre-Trial Chamber (PTC) 1 sa Septyembre.

Sadtong Marso 21, ginmanduan sang PTC 1 ang Victims Participation and Reparations Section (VPRS) sang ICC nga magproponer sang proseso sang aplikasyon kag pagparehistro sang mga biktima. Pamaagi ini sang ICC agud makapartisipar ang mga biktima sa bug-os nga proseso, halin sa panugod sang imbestigasyon tubtob sa paghatag sang reparasyon pagkatapos sang pagpamatbat.

Kabahin sang mga katungdanan sang VPRS ang mga masunod: 1) paghatag sang impormasyon sa mga biktima tuhoy sa ila mga kinamatarung kag pagbulig sa ila nga makigbahin sa proseso sang ICC; 2) pagsuporta kag pagbulig sa mga biktima agud maagum ang reparasyon ukon bayad-kahalitan kag pagseguro nga may akses sila sa proseso sang reparasyon nga mahimo yara sa dagway sang kwarta, restitusyon, pagkabutang, rehabilitasyon ukon simboliko nga tikang; kag 3) makig-angot sa Trust Fund for Victims agud hatagan sang kumprehensibo nga suporta ang mga biktima sa bug-os nga hudisyal nga proseso.

Ginpaatubang naman sadtong Marso 24 sang Office of the Prosecution ang 181 ka bilog nga ebidensya sa kampo ni Duterte para sa ila imbestigasyon. Nagapanguna nga abogado ni Duterte si Nicholas Kaufman, isa ka British-Israeli. Ang amo sini nga paghatag sang mga ebidensya santo sa proseso sang “pagbuyagyag” nga ginapaseguro nga ipahibalo ang mga ebidensya sa ginkasuhan. Suno sa mga imbestigador, unod sang dokumento nga ginpadala nila ang mga materyal kag report nga nasulat sa ginpaguwa sa mandamyento de aresto batuk sa iya.

Samtang, ginkastigo sang duha ka lagting nga abogado sa tawhanon nga kinamatarung ang pagpaniplang ni Vice President Sara Duterte sa ginsiling niya nga indi dapat kasuhan sang krimen batuk sa katawhan ang iya amay tungod 43 ka kaso lang ang ginbasehan sang mandamyento de aresto. Suno kay Atty. Kristina Conti, “simplistiko” ang pahayag ni Duterte nga pwede makakumbinsir sa pila pero indi sang korte. Siling ni Conti, ang 43 ka kaso nga ginhapag sang prosekusyon sa pangpangayo sini sang mandamyemto nagatiglawas lang sa lapnagon nga mga atake, agud lang ipaguwa ang mandamyento de aresto. Sa pagkamatuod, pwede pa madugangan ang ipasaka nga kaso kay Duterte sa liwat niya nga pag-atubang sa korte sa Septyembre.

Samtang, wala-tuo man ang pasundayag ni Sen. Imee Marcos sa duha ka beses niya nga paglunsar sang mga hearing sa Senado sadtong Marso 20 kag Abril 3 angot sa pag-aresto kag pagpriso kay Duterte sang ICC. Luyag nga pagwaon sang senadora nga sayup, lapas sa sobereniya kag inhustisya ang pagdakup kay Duterte.

Salabton kag hustisya sa mga biktima ni Duterte