Hini nga naglabay nga mga bulan, nabuksas an sistemiko nga korapsyon ngan butaray nga pangawat ha pondo han katawhan han mga aada ha poder. Tikang ha maanomaliya nga proyekto nga imprastruktura ngan pork barrel, “unprogrammed appropriation” ngan “allocables” ha nasyunal nga badyet, nagin landaw an papel han burukrata kapitalismo ha nahiaaguman nga diri mailob nga pag-inantos ngan kakablasan han katawhan.

Ilarum han naeksister nga sistema, diri la gin-gagamit han mga burukrata kapitalista an ira pusisyon para maghakin han karikuhan. Naghihimo liwat hira han mga balaud ngan nagpapatuman han mga palisiya nga nagseserbe ha ginpapaboran nira nga dagko nga kumprador burgesya ngan langyaw nga kapitalista. Hini nga proseso, dugang hira nakakaghakin hin karikuhan.

Ha sakob hin masobra tulo katuig han rehimen US-Marcos, nag-amyenda ngan nagpatuman ini hin diri mamenos ha 15 nga balaud para ha kahimyangan ngan benepisyo han mga kumprador burgesya ngan langyaw nga kapitalista. Kalakip dinhi an mga balaud para ha pag-iiban hin buhis han mga korporasyon, pagtugot ha mga kompaniya nga manag-iya han 100% ha mga esensyal nga industriya han nasud sugad han telekomunikasyon, erport, ngan renewable energy. Dugang dinhi an pagtugot ha pag-angkon ngan paggamit han mga tuna han Pilipinas hin tubtub 99 katuig. Ginpadagmit ngan ginpasayon liwat han rehimen an pagproseso ha aplikasyon han mga langyaw nga mamuruhunan ha nasud.

Kaupod hira Manny Villar, Enrique Razon ngan Ramon Ang ha mga kumprador burgesya nga ura-ura nga nagriko ilarum han rehimen US-Marcos. Ini liwat nga tulo an aada ha likod han pinakadako nga partido pulitikal ha nasud. Katin ni Razon an National Unity Party, hi Villar an Nacionalista Party ngan hi Ramon Ang an Nationalist People’s Coalition. Kontrolado nira an aada ha 42% han mga senador, 27% han mga kongresista ngan 33% han mga gubernador.

Pribatisasyon komo parte han sistemiko nga korapsyon

Pira nga surok han karikuhan han dagko nga kumprador burgesya an pribatisasyon han mga serbisyo, imprastruktura ngan pampubliko nga negosyo. Usa ha mga pamaagi para makakuha han proyekto an pinaagi han Unsolicited Proposal (UPS) han Public-Private Partnership Code of the Philippines (2023). Ilarum han balaud, mas ginpapakusog an poder han pribado nga sektor nga pilion ngan igdumara an mga proyekto nga karuyag nira kontrolon.

Ilarum han PPP, nahatag an gubyerno hin “garantiya” tikang ha pondo han katawhan agud maseguro nga madadayon an proyekto. An gubyerno liwat an masalo ingkaso malugi an proyekto.

An San Miguel Corporation (SMC) ni Ramon Ang, an usa ha grabe nga nagpulos ha PPP. Nakuha han SMC an pira ha dagko nga proyekto hini pinaagi han UPS. Kalakip dinhi an New Manila International Airport (NMIA), MRT 7, Cavite-Batangas Expressway, ngan Pangasinan Link Expressway. Tungod ha konsabuhay ni Ang ngan han rehimen Marcos, masayon nga nakuha han SMC an kontrata ha pag-opereyt ngan pagdumara ha prinsipal nga erport han nasud ngan ha higante nga proyekto nga Navotas Bay Reclamation Project. Kalakip ha proyekto an pagtindog han business district ngan expressway tipakadto ha NMIA. Nakakuha liwat an kompaniya hin napulo katuig nga tax holiday (pag-iban o pagtanggal han buhis) para ha konstruksyon han NMIA.

Ha luyo han destroso ha kalibungan ngan pakabuhi han katawhan tungod ha mga proyekto nga imprastruktura han SMC, waray ini baratunon ha mga pagtalapas ha balaud ngan tawhanon nga katungod. Samtang naghahakin hin karikuhan gamit an pondo han katawhan, natatagamtaman hini an proteksyon han mga burukrata kapitalista, nga nagpupulos liwat hini nga mga negosyo. Libyano liwat nga nagagamit han SMC an pulis, militar, lehislatura ngan mga korte agud protehiran an interes hini. Ginpapalandaw hini nga konsabuhay an grabe nga korapsyon ha sistema nga burukrata kapitalismo.

Ilarum han pribatisasyon, an langyaw nga kapitalista ngan lokal nga kumprador burgesya an nagdidikta kun ha anu-ano nga parte han ekonomiya an bubuhusan hin pondo, tiunan-o ngan para kanay an pag-uswag. Ha padayon nga pagduso han rehimen US-Marcos ha pagsapribado han nasasalin nga mga pampubliko nga serbisyo, korporasyon ngan imprastraktura, dugang naman nga nalulumos ha lusak han kakablasan an katawhan samtang mas nagririko ngan nagigin hakog an mga kumprador burgesya ngan burukrata kapitalista.