Sining nagligad nga mga bulan, nabuyagyag ang sistematikong korapsyon kag barahubal nga pagpangawat sa pondo sang banwa sang mga yara sa poder. Halin sa maanomaliya nga proyektong imprastruktura kag pork barrel, “unprogrammed appropriation” kag “allocables” sa pungsodnon nga budget, nangin maathag ang papel sang burukrata kapitalismo sa ginaagum nga indi maagwanta nga pag-antus kag kapigaduhon sang pumuluyo.

Sa idalum sang nagaluntad nga sistema, wala lang ginagamit sang mga burukrata kapitalista ang ila pusisyon para maghugakom sang manggad, nagahimo man sila sang mga layi kag nagapatuman sang mga patakaran nga nagaserbe sa ginapaboran nila nga mga dalagko nga burgesya kumprador kag dumuluong kapitalista. Sa proseso nga ini, dugang sila nga nagahugakom sang manggad.

Sa sulod sang masobra tatlo ka tuig sang rehimen US-Marcos, nag-amyenda kag nagpatuman ini sang indi magnubo sa 15 ka layi para sa katawhayan kag benepisyo sang mga burgesya kumprador kag dumuluong kapitalista. Lakip diri ang mga layi para sa pagbuhin sang buwis sang mga korporasyon, pagpahanugot sa mga kumpanya nga 100% magpanag-iya sang mga esensyal nga industriya sang pungsod kasubong sang telekomunikasyon, paluparan, kag renewable energy. Dugang diri ang pagpahanugot sa pag-angkon kag paggamit sang mga duta sang Pilipinas nga tubtob 99 ka tuig. Ginpadasig kag ginpahapos man sang rehimen ang pagproseso sa aplikasyon sang mga dumuluong nga nagapangapital sa pungsod.

Kalakip sanday Manny Villar, Enrique Razon kag Ramon Ang sa mga burgesya kumprador nga tuman nga nagmanggaranon sa idalum sang rehimen US-Marcos. Sila nga tatlo man ang yara sa likod sang pinakadalagko nga partido pulitikal sa pungsod. Ginauyatan ni Razon ang National Unity Party, si Villar ang Nacionalista Party kag si Ramon Ang ang Nationalist People’s Coalition. Kontrolado nila ang yara sa 42% sang mga senador, 27% sang mga kongresista kag 33% sang mga gobernador.

Pribatisasyon bilang kabahin sang sistematiko nga korapsyon

Pila sa ginakuhaan sang manggad sang mga dalagko nga burgesya kumprador ang pribatisasyon sang mga serbisyo, imprastruktura kag negosyo pangpubliko. Isa sa pamaagi para makakuha sang proyekto paagi sa Unsolicited Proposal (UPS) sang Public-Private Partnership Code of the Philippines (2023). Sa idalum sang layi, mas ginapabaskog ang gahum sang pribadong sektor nga pilion kag magdumala sang mga proyekto nga luyag sini nga kontrolon.

Sa idalum sang PPP, nagahatag ang gobyerno sang “garantiya” halin sa pondo sang banwa agud maseguro nga madayon ang proyekto. Ang gobyerno man ang magasalo kon maputo ang proyekto.

Ang San Miguel Corporation (SMC) ni Ramon Ang, ang isa sa nakabenepisyo sang husto sa PPP. Nakuha sang SMC ang pila sa mga dalagko nga proyekto sini paagi sa UPS. Lakip diri ang New Manila International Airport (NMIA), MRT 7, Cavite-Batangas Expressway, kag Pangasinan Link Expressway. Tungod sa kunsabuhay ni Ang kag sang rehimen Marcos, madasig nga nakuha sang SMC ang kontrata sa pag-opereyt kag pagdumala sa nagapanguna nga paluparan sang pungsod kag sa higante nga proyekto sa Navotas Bay Reclamation Project. Kalakip sa proyekto ang pagtukod sang business district kag expressway pakadto sa NMIA. Nakakuha man ang kumpaniya sang napulo ka tuig nga tax holiday para sa konstruksyon sang NMIA.

Sa pihak sang pagkaguba sang kapalibutan kag palangabuhian sang pumuluyo tungod sa mga proyektong imprastruktura sang SMC, wala ini sang salabton sa mga paglapas sa layi kag tawhanon nga kinamatarung. Samtang nagakamal sang manggad gamit ang pondo sang pumuluyo, ginatamasa sini ang proteksyon sang mga burukrata-kapitalista, nga nagabenepisyo man sa mga negosyo sini. Hilway nga magamit man sang SMC ang pulis, militar, lehislatura kag mga korte agud protektaran ang interes sini. Ginapatingkad sang kunsabuhay nga ini ang grabe nga korapsyon sa sistemang burukrata kapitalismo.

Sa idalum sang pribatisasyon, ang dumuluong kapitalista kag lokal nga burgesya kumprador ang nagadikta sa kon ano-ano nga bahin sang ekonomiya ang bubuan sang pondo,paano kag para kay sin-o ang kauswagan. Sa padayon nga pagduso sang rehimen US-Marcos sa pagpribatisa sang mga nabilin nga mga pangpubliko nga serbisyo, korporasyon kag imprastruktura, mas labi lang nga nagakalubong sa kumunoy sang kaimolon ang pumuluyo samtang mas nga nagamanggaranon kag nangin sakon ang mga burgesya kumprador kag burukrata kapitalista.