Kadagitoy napalabas a bulan, naiparang ti sistemiko a korapsyon ken garapalan a panagtakaw iti pondo ti umili dagiti adda iti poder. Manipud iti naanomalya a proyekto nga imprastruktura ken pork barrel, “unprogrammed appropriation” ken “allocables” iti nailyan a badyet, nagbalin a nalawag ti papel ti burukrata kapitalismo iti mapadpadasan a napalalo a panagsagaba ken kinakurapay ti umili.

Iti sidong ti agraraira a sistema, saan laeng nga ar-aramaten dagiti burukrata kapitalista ti pusisyon da tapno agakup ti kinabaknang. Agar-aramid da met kadagiti linteg ken agipatpatungpal kadagiti patakaran nga agserserbi iti pabpaboran da a dadakkel a burgesya kumprador ken gangannaet a kapitalista. Iti daytoy a proseso, mainayon da nga agak-akup ti kinabaknang.

Iti unos ti nasurok tallo a tawen ti rehimen US-Marcos, nag-amyenda ken nagipatungpal daytoy ti saan a bumaba iti 15 a linteg para iti pagnam-ayan ken benepisyo dagiti burgesya kumprador ken gangannaet a kapitalista. Kabilang ditoy dagiti linteg para iti panagkissay ti buwis dagiti korporasyon, panangipalubos kadagiti kumpanya nga agtagikwa ti 100% kadagiti napapateg nga industriya ti pagilyan kas ti telekomunikasyon, eropwerto ken renewable energy. Nayon ditoy ti panangipalubos iti panangikut ken panagusar kadagiti daga ti Pilipinas agingga 99 tawen. Pinapardas ken pinalaka met ti rehimen ti panagproseso iti aplikasyon dagiti gangannaet nga agpupuonan iti pagilyan.

Kabilang da Manny Villar, Enrique Razon ken Ramon Ang kadagiti burgesya kumprador a bimmaknang nga usto iti sidong ti rehimen US-Marcos. Dagitoy met a tallo ti adda iti likod dagiti kadakkelan a partido pulitikal iti pagilyan. Iggem ni Razon ti National Unity Party, ni Villar ti Nacionalista Party ken ni Ramon Ang ti Nationalist People’s Coalition. Kontrolado da ti 42% dagiti senador, 27% dagiti konggresista ken 33% dagiti gubernador.

Pribatisasyon kas paset ti sistemiko a korapsyon

Sumagmamano kadagiti pagtataudan ti kinabaknang dagiti dadakkel a burges kumprador ti pribatisasyon dagiti serbisyo, imprastruktura ken negosyo a pangpubliko. Maysa kadagiti pamuspusan tapno makaala ti proyekto ket babaen ti Unsolicited Proposal (UPS) ti Public-Private Partnership Code of the Philippines (2023). Iti sidong ti linteg, mapappapigsa ti bileg ti pribado a sektor a pilyen ken imatonan dagiti proyekto a kayat daytoy a kontrolen.

Iti sidong ti PPP, agit-ited ti gubyerno ti “garantiya” manipud iti pondo ti umili tapno masigurado a matuloy ti proyekto. Ti gubyerno met ti mangsippaw nu bareng malugi ti proyekto.

Ti San Miguel Corporation (SMC) ni Ramon Ang ti maysa a nakinabang nga usto iti PPP. Naala ti SMC ti mano kadagiti dadakkel a proyekto daytoy babaen ti UPS. Kabilang ditoy ti New Manila International Airport (NMIA), MRT 7, Cavite-Batangas Expressway ken Pangasinan Link Expressway. Gapu iti sabwatan ni Ang ken ti rehimen Marcos, nalaka a naala ti SMC ti kontrata iti panag-opereyt ken panangimaton iti kangrunaan nga eropwerto ti pagilyan ken iti higante a proyekto a Navotas Bay Reclamation Project. Kabilang iti proyekto ti panangitakder ti business district ken expressway agturong iti NMIA. Nakaala met ti kumpanya ti sangapulo a tawen a tax holiday para iti konstruksyon ti NMIA.

Iti laksid ti pannakadadael ti kalikasan ken pagbiagan ti umili gapu kadagiti proyekto nga imprastruktura ti SMC, awan ti sungsungbatan daytoy kadagiti panaglabsing iti linteg ken karbengan-tao. Bayat nga agak-akup ti kinabaknang usar ti pondo ti umili, sagsagrapen daytoy ti proteksyon dagiti burukrata-kapitalista, nga agnumnumar met kadagiti negosyo daytoy. Nawaya met nga maus-usar ti SMC ti pulis, militar, lehislatura ken dagiti korte tapno salakniban ti interes daytoy. Palpalataken daytoy a sabwatan ti nakaro a korapsyon iti sistema a burukrata kapitalismo.

Iti sidong ti pribatisasyon, ti gangannaet a kapitalista ken lokal a burgesya kumprador ti mangidikdiktar iti anyaman a paset ti ekonomya a mabukbokan ti pondo, nu kasano ken siasino ti pagserbian ti panagdur-as. Iti agtultuloy a panangiduron ti rehimen US-Marcos iti panangisipribado iti nabatbati a pangpubliko a serbisyo, korporasyon ken imprastraktura, ad-adda laeng a lumlumned iti gayong-gayong ti kinarigat ti umili bayat nga ad-adda a bumakbaknang ken agbalbalin a gamrud dagiti burgesya kumprador ken burukrata kapitalista.