Rinambakan dagiti rebolusyonaryo ken progresibo a syentista, inhinyero, teknolohista, dagiti propesyunal ken kabataan estudyante iti sektor ti syensya ken teknolohiya ti maika-50 anibersaryo ti Liga ng Agham para sa Bayan (LAB) idi Disyembre 26, 2025. Iti napalabas a lima a dekada, nagun-od daytoy ti nadumaduma a balligi iti organisasyon, pannakipaset iti armado a dangadang ken panangilawag kadagiti isyu ti syensya, teknolohiya ken praktikal a serbi dagitoy iti rebolusyon. Iti agdama, agpingpinget ti LAB iti balbaliw a panagadal iti pakasaritaan ti dangadang ti organisasyon tapno agtuloy a pasingkedan dagiti pagpigsaan ken ilinteg dagiti nagkurangan da kadagiti napalabas a tawen.

Maysa kadagiti addang ti LAB ti panangbukel ti kabuklan a panagsukimat agturong iti ad-adda pay a panangpadur-as ti kaamwan iti sektor. Iti okasyon ti anibersaryo da, nangipablaak ti LAB ti espesyal nga ulat seknan iti kasasaad ti syensya ken teknolohiya iti pagilyan. Adda iti baba ti sumada dagiti punto a nailanad iti nasao a panagsukimat.

Imperyalista a kontrol

Dagiti higante nga imperyalista a korporasyon ti makinmonopolyo iti kapital, panagsukisok, produksyon ken panagiwaras iti syensya ken teknolohiya. Konkontrolen dagitoy ti sangalubongan a komunikasyon, kabilang ti internet ken social media (Facebook, Youtube, X/Twitter) ken dagiti higante a kumpanya kas ti Meta, Microsoft ken Apple a nakabase idiay US. Pagganganansyaan da dagitoy a teknolohiya, a kagiddan a maar-aramat iti paniktik, sarbeylans ken disimpormasyon tapno pawilan ti dangadang ti umili.

Idikdiktar dagiti imperyalista a bileg ti direksyon ti sangalubongan a panagsukisok iti syensya ken teknolohiya. Saan a palpalubosan dagitoy ti panagdur-as ti sektor kadagiti malakolonya a pagilyan gapu ta agresulta daytoy iti kumpetisyon kaniwas iti interes ken ruar iti disenyo ti imperyalismo.

Kasasaad ti syensya ken teknolohiya iti Pilipinas

Ti Pilipinas ket agtaltalinaed a para-suplay ti naata a materyales ken nalaka a pigsa’t tegged ken para-angkat ti nalpas a produkto ken teknolohiya dagiti gangannaet a kumpanya.

Nakababbaba ti magastos iti panagsukisok ken panagpadur-as ti syensya ken teknolohiya: 0.16% laeng ti gross domestic product iti panawen ti 2020 – 2022. Nakabasbassit ti badyet ti Department of Science and Technology (₱28.7 bilyon idi 2025).

Ti lokal nga industriya ket limitado iti panangsukimat iti produkto ken panangbaliw kadagiti proseso. Awan ti basaran a panagsukisok wenno panagpadur-as kadagiti produkto iti pagilyan. Malaplapdan ti panagpadur-as kadagiti produkto, banag a mangpawpawil iti kinamanagparnuay ti lokal a sektor. Dagiti lokal a teknisyan ket mapagtaltalinaed a para-usar ken para-taraminaan laeng ti maang-angkat a teknolohiya.

Iti agrikultura, nababa ti mekanisasyon. Nakaturong ti panagsukisok iti panagtalinaed iti panagsanggir iti gangannaet a kemikal, abono, bin-i ken dagiti genetically-modified a mulmula (wenno GMO) a pagganansyaan dagiti dadakkel a kumpanya.

Nababa ti kalidad ti edukasyon nga STEM (Science, Technology, Engineering ken Mathematics). Agkurang daytoy kadagiti pasilidad, laboratoryo ken kwalipikado a manursuro. Bassit ti mangal-ala ti kurso iti natural sciences gapu iti nababa a sweldo ken kinakurang ti trabaho gapu iti kinaawan ti basaran nga industriya.

Natiltil ken agsangsanggir iti gangannaet

Ti Pilipinas ket basuraan ti daan ken managdadael a teknolohiya—manipud iti Green Revolution agingga kadagiti planta a nukleyar ken diesel ken megadams. Nakapsut ti imprastruktura a digital. Idi 2019, 82% ti kabalbalayan ti awanan internet. Nabuntog daytoy nga adda iti 6.05 Mbps laeng, kumpara iti sangalubongan nga abereyds a 11.03 Mbps. Ad-adda pay a kumarkaro ti cybercrime, scam, sarbeylans ken dagiti data leak iti sidong dagiti linteg kas ti SIM Registration Act ken Cybercrime Prevention Act.

Babaen ti kontrol iti teknolohiya ken eksklusibo a kontrol iti suplay ken panagpresyo, agtultuloy nga agak-akop ti ganansya dagiti kumpanya ti US. Inserrek metten ti US ti teknolohiya a militar daytoy iti Pilipinas kas panagsagana iti inter-imperyalista a gera na iti China. Pinalubosanen ti aso-aso a rehimen Marcos ti panagpatakder ti pabrika ti bala ken dagiti bodega ti ramit panggubat iti laksid ti peggad nga ituntunda dagitoy iti pagilyan.

Iti kabuklan, ti atrasado nga agrikultura ken industriya ti mangtiltiltil ken mangpatpatalinaed a managsanggir a sektor ti syensya ken teknolohiya. Kabadang ti imperyalismo ti reaksyunaryo nga estado ti panangkontrol ditoy. Ti pudno a panagdur-as ti syensya ken teknolohiya ket mapasamak laeng babaen ti nailyan nga industriyalisasyon ken modernisasyon ti agrikultura, a magun-od laeng iti nailyan-demokratiko a rebolusyon nga addaan sosyalista a perspektiba.