Tinawen, ti Balikatan ket ad-adda nga agbalbalin a peligro iti umili a Pilipino. Idi Mayo 5, nagpatayab ti US ti maysa a Tomahawk missile manipud iti sibilyan nga eropwerto idiay Tacloban City usar ti Typhon Mid-Range Capability missile system.

Timmayab ti Tomahawk missile iti 48 minuto iti kaadayo a 640 kilometro agturong iti target daytoy idiay Laur, Nueva Ecija. Ti Tomahawk ket naawagan a low-level skimming missile, klase ti missile a “sumaysayad iti tereyn,” wenno sumursurot iti kurba ti daga, wenno iti kaso dagiti syudad, iti espasyo iti baet ti nangangato a pasdek. Limmabas daytoy iti natatao a lugar iti tallo a rehiyon, kabilang iti Metro Manila, nga iresponsable a nangikabil iti peggad iti biag ti minilyon a Pilipino.

Saan a nagballaag ti US ken ti aso-aso daytoy a rehimen Marcos kadagiti dalanan ti misayl, malaksid kadagiti mangngalap iti kaabay a pagkalapan idiay Tacloban City a naballaagan a “agannad a nalaing iti panagtapog” bayat nga maiyar-aramid ti operasyon a Tomahawk Land Attack Missile manipud Mayo 5-7. Nakadakdakkel a peggad iti seguridad ken panangiluges iti soberanya ti pagilyan ti panangpatayab ti US ti maysa a “live-track” a misayl nga awan ti kaamwan dagiti Pilipino.

Ibagbaga ti US nga awan ti peligro ti Tomahawk missile kadagiti sibilyan. Nu pay kasta, ti kapada daytoy a misayl ti nangparmek iti maysa nga eskwelaan idiay Minab, Iran, idi Pebrero 28, nu sadinno a napatay ti nasurok 170, kaadwan ket ubbing a babbai, nga ipetpetteng ti US a “kamali” iti pannakaiprograma ti missile.

Ti panagaramat ti eropwerto iti Tacloban City ket maitunos iti panangsubok ti militar ti US kadagiti sibilyan a pasilidad para kadagiti militar a panggep a talmeg ti agdama a Balikatan. Sakbay daytoy, inusar met ti US dagiti sibilyan a sangladan ti Cebu ken Cagayan de Oro, kasta met dagiti komersyal a barko a ro-ro para iti naparpardas a panagiyakar kadagiti ramit a panggubat manipud Mindanao agturong Luzon.

Ti Typhon missile system a nausar iti panagpatayab ti Tomahawk ket kabilang kadagiti ramit a panggubat nga inpuslit ti US iti Pilipinas idi 2024 ken limed nga inlemmeng da kadagiti “sikreto a lokasyon” iti nadumaduma a paset ti pagilyan. Ibilbilang ti China, pati ti Russia, ti nasao a missile system kas opensibo nga armas ken pangta iti seguridad da, ken nagballaag da laban iti presensya daytoy iti Pilipinas. Ti panangikabil ti saan da nga ibunbunannag a bilang dagiti missile launcher iti Pilipinas ket mangpappapardas iti kumpas ti probprobokaren ti US nga imperyalista a gera laban iti China.

Dagiti opensibo a maniobra

Ti panagpatayab ti Tomahawk ket kabilang iti 500 a “pinagtipon nga aktibidad” nga irusruswat ti US iti pagilyan iti 2026. Segun mismo iti tagapagsarita ti US, kaadwan kadagitoy nga aktibidad ket “limed” wenno naulimek tapno ilemmeng iti publiko ken lumiklik nga agbalin a “probokatibo.” Nakalaga dagitoy iti dadakkel a war games a pakipaspasetan ti 17,000 tropa ti US, Pilipinas, Japan, France, Canada, Australia ken New Zealand. Kaniwas iti ibagbaga ti US ken ti AFP, dagitoy a war games ket panay opensibo a maniobra ken saan a “pangdepensa” iti “rumaraut a kabusor.”

Kabilang ditoy ti Multilateral Maritime Exercise ken Integrated Air and Missile Defense iti Subic Bay, Zambales idi Abril 20-29. Kadagitoy nga operasyon, pwersado a sinerrek dagiti tropa nga Amerikano ken dadduma pay ti maysa a barko ti “kabusor” tapno agawen daytoy. Tapno wayaan ti panangtulad ti panangiruswat ti gera, naiparit ti panagtapog ti 6,000 mangngalap iti 21 a barangay. Dandani 10 aldaw a napaidaman da iti pagbiagan.

Nagiyaramid ti US kadagiti “coastal defense” idiay Palawan ken Batanes, usar dagiti HIMARS ken NMESIS. Idiay Ilocos Norte, naiyaramid ti maysa nga aldaw nga ay-ayam nga operasyon a “counter-landing” laban iti maysa a “kabusor a lugan” usar dagiti eroplano, helikopter, drone, misayl, bomba, paltog ken dadduma pay nga usar a panggubat iti naawagan a “Distinguished Visitors’ Event.” Ti Balikatan ket nagbalin a pabuya dagiti armas nu sadinno a nagpasikat ti Japan, US, France ken Canada iti 17 a naimbitaran nga “obserber” a pagilyan.

Idiay Cagayan, naiyaramid ti combined amphibious landing (panagraut manipud iti baybay) kadagiti ili ti Abulug, Ballesteros ken Aparri usar dagiti amphibious a lugan, barko ken eroplano. Naiparit met ti panaglayag dagiti mangngalap iti Abulug bayat nga inaramid da a pagay-ayaman ti amphibious ken ship-to-shore operations dagiti Amerikano ti igid-baybay a komunidad da.