Niadtong Mayo 6-8, gidumala sa Pilipinas ang ika-48 ASEAN Summit sa Lapu-Lapu City, Cebu, ubos sa temang “Navigating our Future, Together.” Deklaradong katuyoan sa maong panagtapok ang pagduso sa kooperasyon, kalig-on sa ekonomiya, ug nasudnong seguridad sa pagkaon ug enerhiya taliwala sa nagkagrabe nga tensyong kalibutanon. Sentrong panaghisgot ang epekto sa kagubot sa Middle East nga nagdala og nag-usab-usab nga presyo sa enerhiya, pagkalangan sa suplay, ug pagsaka sa gasto sa pagkaon ug transportasyon nga bug-at nga palas-onon sa mga nasud sa ASEAN.

Ang ASEAN usa ka hugpong sa politika ug ekonomiya nga gitukod niadtong 1967 sa panahon sa Gubat sa Vietnam isip panalipod batok sa komunismo ug aron magsilbing instrumento sa neokolonyalismo. Kaniadto ug karon, kusog ang impluwensya dinhi sa US isip “komprehensibong estratehikong katimbang” sa rehiyon. Nagpabiling lig-on ang impluwensya sa US pinaagi sa alyansang militar ug sa ekonomiya, bisan pa man og ang China na ang nag-unang katimbang sa pamatigayon sa mga myembrong nasud niini.

Human ang pipila ka adlaw nga panagtigom, walay kongkretong programa ang mga delegado aron tubagon ang nasinati nga krisis sa rehiyon. Nagkasinabot sila sa pipila ka lakang aron mamenusan ang epekto sa agresyong militar sa US sa Iran, apan dawat nila nga madugay pa una kini mapatuman. Usa niini ang polisiyang “Regional Fuel Sharing Framework” nga walay mekanismo kung unsaon ang pagpatuman, prayoridad sa distribusyon, o paggamit niini alang sa paspas nga makatubag sa kasamtangang krisis.

Sa katibuk-an, nakapunting ang mga lider sa koordinasyon sa panahon sa emerhensya, presyo sa lana, seguridad sa pagkaon, ug operasyong pandagat. Nagpabiling sigpit ug nakapunting lamang sa pagdumala ang gambalay sa mga gipanghisgutan. Giila sa pundok isip dakong hampak ang agresyon sa US sa Middle East apan wala kiniy pagkundena niini. Walay gipagawas nga hiniusang pamahayag ang ASEAN batok sa henosidyo sa Israel ug US sa Palestine, bisan pa og adunay pipila ka myembrong nasud nga dayag nga nagsuporta sa pakigbisog sa mga Palestino.

Taliwala sa kakulangon sa solusyon sa mga krisis sa ekonomiya, nakigsabot pa si Marcos alang sa malanatong pag-import og bugas gikan sa Vietnam. Kini taliwala sa kadaut nga dala sa importasyon sa lokal nga produksyon sa humay ug sa dugang pagkaalkansi sa mga mag-uuma.

Militarisasyon sa ASEAN

Sa wala pa ang ASEAN Summit, gilunsad sa Pilipinas ang pinakadakong Balikatan war exercises sa kasaysayan niini. Tataw dinhi ang pagpalupad ug pagpabusikad og mga misayl sa US ug Japan niadtong Mayo 5 ug 6. Ang maong mga operasyon nagpahait sa kontradiksyon tali sa mga nasud sa rehiyon ug sa Pilipinas. Samtang ginayagyag sa ASEAN nga katuyoan niini ang kalinaw ug diplomasya, giabri sa papet nga estado sa Pilipinas ang nasud isip dulaanan ug “dili malunod” nga base militar sa US.

Aron kuno “dili maparehas ang South China Sea sa Strait of Hormuz” ug masiguro ang kagawasan sa paglawig dinhi, gipugos sa rehimeng US-Marcos ang pagpalig-on sa Declaration on Maritime Cooperation. Usa ka mahinungdanong bahin sa maong balaodnon ang pagmugna og usa ka ASEAN Maritime Center nga pagatukoron sa Pilipinas. Kini kuno magsilbi isip nag-unang pundokan alang sa mga isyung pandagat nga giatubang sa mga myembrong nasud sa ASEAN. Ang maong mga lakang, imbes makapakalma, mas mopasamot hinuon sa tensyon sa South China Sea.

Pasismo ug pagtabon sa kakabus

Niadtong Mayo 6, naglunsad og porum nga “Imperialist Crisis and War: A People’s Alternative to the ASEAN Summit” ug protesta batok sa ASEAN Summit ang mga progresibong grupo sa University of the Philippines-Cebu. Samtang ginahimo ang mga aktibidad, gibana-banang 200 ka pulis ang namatikdan sa sulod ug gawas sa unibersidad nga nagpaniid.

Sa samang adlaw, nagprotesta ang mga myembro sa Greenpeace Philippines sa gawas sa summit aron ipanawagan ang pagsulbad sa polusyon sa plastik, makmakon ang sobra-sobra nga pagsalig sa lana, ug hatagag duso ang krisis sa klima sa rehiyon. Upat ka myembro niini ang giaresto bisan wala pa nagsugod ang protesta.

Aron dili makita sa mga delegado ang mga kabus sa Cebu, temporaryong gipabalhin sa lokal nga gubyerno ang kapin 66 ka pamilya nga nagpuyo sa luyo sa Mactan Expo diin gihimo ang summit padulong sa usa ka resort sa silingang lungsod sa Cordova. Nagpabilin sila sa maong lugar gikan Abril 27 hangtod Mayo 9. Gitabunan usab og dagkong tarpolin ang ilang mga payag.