Sining nagligad nga bulan, nagtingkad ang kagarukan sang Armed Forces of the Philippines (AFP) sa sunud-sunod nga pagkabuyagyag sang mga anomaliya kag pagka-imbolbar sang mga tinawo sini sa lapnagon nga korapsyon. Lutaw sa mga natabo nga ini ang pagserbe sang AFP bilang mga tinawo sang korap nga mga burukrata kapitalista, kag gaway sang lain-lain nga nagahari nga mga hubon.

Pinakaulihi diri ang pagpa-atubang sa publiko sang hubon Duterte sa 18 ka lalaki nga nagpakilala nga mga “sadto Marines” nga nagasiling nga imbolbado sila sa pagdala sang binilyon ka piso nga kikbak para kay Ferdinand Marcos Jr kag kahimbon niya nga sanday House Speaker Martin Romualdez kag Rep. Zaldy Co.

Nagpagamit sila sa mga Duterte kag kaalyado sini nga kampo sang anay pangulo Gloria Arroyo para ituon ang ila “pagbuyagyag” sa ikaduha nga adlaw sang pag-hearing para sa kumpirmasyon sang mga kaso kay Rodrigo Duterte sa International Criminal Court (ICC). Gin-akusaran nila ang mga imbestigador sang ICC nga nagbaton sang suhol, agud gub-on ang kredibilidad sang ila imbestigasyon. Ginpangalanan nila ang mga senador kag kongresista nga yara sa kampo sang hubon Marcos nga nagbaton sang suhol. Gindalahig nila ang mga nagbuyagyag sang mga krimen kag korapsyon sang pamilya Duterte, kaangay sang mga kongresista sang Makabayan kag si Leila de Lima, isa sa mga una nga nagpaimbestigar sa mga pagpamatay sa Davao. Hugot nga ginpanginwala sang mga ginapangalanan ang mga akusasyon sa ila.

Kaangay sang ginasigahum, grabe ang pagdayaw sa mga “Marines” sang bise presidente nga si Sara Duterte. Kabahin ini sa pagtilaw sang iya hubon nga gatungan ang kahangawa sa sulod sang AFP, kag mag-engganyo nga “mag-atras (ini) sang suporta” sa rehimen Marcos.

Madasig nga ginpahipos sang pamunuan sang AFP ang mga nagpahayag sang “disloyalty” ukon kawad-on sang pagkatampad sa pangulo, kasubong sang isa ka aktibo nga koronel nga nanawagan nga mag-resign si Marcos. Isa pa ka retirado nga heneral nga nagpahayag sang pagkontra kay Marcos ang gin-aresto sa kaso nga sedisyon.

Anum ka adlaw antes naglutaw ang anay mga soldado, nag-anunsyo si Sara Duterte nga magpadalagan siya sa pagka-presidente sa 2028. Panghadlok ini sang mga Duterte sa mga kongresista kag senador batuk sa pagpasar sa reklamo nga impeachment batuk sa iya. Sa pihak sini, duha ka reklamo nga impeachment sang Kongreso ang gindeklarar sadtong Marso 2 nga naga-unod sang bastante nga basehan. Buot silingon, liwat makalkal ang mga kaso sang korapsyon sa confidential kag intelligence funds kag iban pa nga anomaliya sang bise presidente.

Bayaran nga pwersa

Sa tunga sang grabe nga gitgitanay, todo-bubo sang suhol kag pabor ang rehimen Marcos sa AFP agud baklon ang katampad sang mga opisyal kag tinawo sini. Sadtong 2025, ginmando ni Marcos ang pagpasaka sa alawans sa pagkaon sang mga soldado halin ₱150 padulong ₱350. Ginsingit ang badyet para diri sa sinapol sang bicameral committee sadtong 2024 pagkatapos magreklamo ang hepe sang AFP nga si Romeo Brawner nga “kulang” ang alawans sang mga soldado. Personal pa nga gintawgan nanday sadto House Speaker Martin Romualdez kag sadto tsirman sang komite sa badyet nga si Zaldy Co si Brawner para ipalab-ot sa iya nga nasingit na sa badyet ang para sa iya mga tinawo. Wala sang kaangay nga pagsaka sa alawans sang iban nga empleyado sang gobyerno sa pihak nga magkapareho lang ang ginabatyag kag ginareklamo.

Sadtong Disyembre 2025, nagpaguwa sang isa pa ka mando ehekutibo si Marcos agud pasakaon sa 15% ang sandigan nga sweldo sang mga soldado kag iban pa nga unipormadong tinawo subong 2026-2028. Ginhimo niya ang anunsyo pagkatapos mabuyagyag nga may panawagan sa sulod sang AFP nga patalsikon siya sa isa ka kudeta sa tunga sang grabe nga kaakig sang pumuluyo sa isyu sang korapsyon.

Sa badyet para sa 2026, nagtalana si Marcos sang ₱50 bilyon nga pondo para sa “modernisasyon” sang AFP nga kuhaon sa pondo para sa unprogrammed appropriations, ang kaugalingon niya nga pork barrel. Dugang ini sa pondo para sa “modernisasyon” nga nakuha niya sa US kabaylo sa pagbase sang mga tropang Amerikano sa pungsod nga pagtapak sa pungsodnon nga sobereniya.