Kadagitoy napalabas a bulan, limmatak ti kinabulok ti Armed Forces of the Philippines (AFP) iti agsasaruno a pannakaibutaktak dagiti anomalya ken pannakaisangkot dagiti tauhan daytoy iti nasaknap a korapsyon. Naparang kadagitoy a pasamak ti panagserbi ti AFP kas tauhan dagiti korap a burukrata kapitalista, ken kas gamat ti nadumaduma nga agar-ari a bunggoy.

Kaudyan ditoy ti panangisango iti publiko ti bunggoy ti Duterte iti 18 lallaki a nagpakaammo a “dati a Marines” a nangipablaak a karaman isuda iti panangitulod ti binilyon a piso a kikbak para ken Ferdinand Marcos Jr ken dagiti kasabwat na a da House Speaker Martin Romualdez ken Rep. Zaldy Co.

Nagpausar da kadagiti Duterte ken kaalyado daytoy a kampo ti dati a pangulo Gloria Arroyo tapno irana ti “panagibutaktak” iti maikadwa nga aldaw ti panagdengngeg para iti kumpirmasyon dagiti kaso ni Rodrigo Duterte iti International Criminal Court (ICC). Inakusaran da dagiti imbestigador ti ICC a nangawat ti pasuksok, tapno dadaelen ti kredibilidad ti imbestigasyon da. Ninaganan da dagiti senador ken kongresista nga adda iti kampo ti bunggoy ni Marcos a nagawat ti pasuksok. Inraman da dagiti nagibunannag kadagiti krimen ken korapsyon ti pamilya Duterte, kas kadagiti kongresista ti Makabayan ken ni Leila de Lima, maysa kadagiti umuna a nagpaimbestigar kadagiti pammapatay idiay Davao. Nainget nga inlibak dagiti napanaganan dagiti akusasyon kadakwada.

Kas ti ninamnaman, todo pammadayaw kadagiti “Marines” ti bise presidente a ni Sara Duterte. Paset daytoy iti panaggandat ti bunggoy na a rubroban ti riribuk iti uneg ti AFP, ken maallukoy nga “iyatras (daytoy) ti suporta” iti rehimen Marcos.

Napaspas a pagul-ulimeken ti liderato ti AFP dagiti agipabpablaak ti “disloyalty” wenno kinaawan talek iti pangulo, kas ti maysa nga aktibo a koronel nga immawag nga aglosulos ni Marcos. Maysa pay a retirado a heneral a nangiyebkas ti panagkontra ken Marcos ti naaresto iti kaso a sedisyon.

Innem nga aldaw sakbay a nagparang dagiti soldado, naganunsyo ni Sara Duterte a tumaray isuna iti kinapresidente inton 2028. Daytoy ket pammutbuteng dagiti Duterte kadagiti kongresista ken senador laban iti panagipasa iti reklamo nga impeachment laban kenkwana. Iti laksid daytoy, dua a reklamo nga impeachment ti Konggreso ti naideklara idi Marso 2 nga aglalaon ti naan-anay a basaran. Kayat na a sawen, balbaliw a maibunannag dagiti kaso ti korapsyon iti confidential ken intelligence funds ken dadduma pay nga anomalya ti bise presidente.

Mabaybayadan a pwersa

Iti tengnga ti nakaro a sinnupyat, agbuybuyat ti pasuksok ken pabor ti rehimen Marcos iti AFP tapno gatangen ti kinapudno dagiti upisyal ken tauhan daytoy. Idi 2025, inmandar ni Marcos ti panangingato ti alawans iti taraon dagiti soldado manipud ₱150 agturong ₱350. Ti badyet para ditoy ket naisingit iti pulong ti bicameral committee idi 2024 kalpasan nga agreklamo ti hepe ti AFP a ni Romeo Brawner a “kurang” ti alawans dagiti soldado. Personal pay a tinawagan da dati a House Speaker Martin Romualdez ken dati a pangulo ti komite iti badyet a ni Zaldy Co ni Brawner tapno ipadanon kenkwana a naisingiten iti badyet ti para kadagiti tauhan na. Awan ti kapada a panagngato iti alawans ti dadduma nga empleyado ti gubyerno iti laksid ti agpada nga arungaing ken reklamo.

Idi Disyembre 2025, nagiparuk-at ti maysa pay a ehekutibo a mandato ni Marcos tapno ingato ti 15% ti basaran a sweldo dagiti soldado ken dadduma pay nga unipormado a tauhan tatta 2026-2028. Inaramid na ti anunsyo kalpasan a maibunannag nga adda ti panawagan iti uneg ti AFP a padisyen isuna iti maysa a kudeta iti tengnga ti nakaro a pungtot ti umili iti isyu ti korapsyon.

Iti badyet para iti 2026, nagilatang ni Marcos ti ₱50 bilyon a pondo para iti “modernisasyon” ti AFP a maala iti pondo para iti unprogrammed appropriations, ti bukod na a pork barrel. Nayon daytoy iti pondo para iti “modernisasyon” a nalimos na iti US kasukat ti panagbase dagiti tropa nga Amerikano iti pagilyan a panangrabngis iti nailyan a soberanya..